Công ty có vốn đầu tư nước ngoài có bắt buộc phải theo chế độ kế toán Việt Nam không?

1. Khái niệm chế độ kế toán

Luật kế toán 2015 đã đưa ra định nghĩa về chế độ kế toán như sau: Chế độ kế toán được hiểu là những quy định và hướng dẫn về kế toán đối với một lĩnh vực hoặc với một số công việc cụ thể được cơ quan quản lý nhà nước về kế toán hoặc tổ chức được cơ quan quản lý nhà nước về kế toán ủy quyền ban hành. 

Chế độ kế toán đối với mỗi quy định khác nhau được quy định khác nhau với những nhiệm vụ khác nhau. Một trong những nhiệm vụ kế toán là tu nhập, xử lý thông tin, số liệu kế toán theo đối tượng và nội dung công việc kế toán theo những chuẩn mực kế toán và chế độ kế toán.

Các doanh nghiệp áp dụng chế độ chế toán dựa trên loại hình doanh nghiệp, ngành nghề của doanh nghiệp. Hiện nay, pháp luật quy định: doanh nghiệp siêu nhỏ áp dụng chế độ kế toán doanh nghiệp siêu nhỏ; doanh nghiệp nhỏ và vừa áp dụng chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa; đơn vị hành chính sự nghiệp áp dụng chế độ kế toán đơn vị hành chính sự nghiệp;  bảo hiểm tiền gửi tại Việt Nam áp dụng chế độ kế toán áp dụng với bảo hiểm tiền gửi Việt Nam. Ngoài ra, các doanh nghiệp thuộc mọi lĩnh vực, mọi thành phần kinh tế; bao gồm các doanh nghiệp vừa và nhỏ đang thực hiện kế toán theo chế độ áp dụng cho doanh nghiệp vừa và nhỏ nếu thấy phù hợp với đặc điểm kinh doanh và yêu cầu quản lý của mình.

2. Quy định của pháp luật về công ty có vốn đầu tư nước ngoài

Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài được định nghĩa tại khoản 6 Điều 3 của Luật đầu tư. Hiểu một cách đơn giản, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài là các doanh nghiệp được thành lập do các nhà đầu tư nước ngoài để thực hiện hoạt động đầu tư tại Việt Nam hoặc là doanh nghiệp Việt Nam do nhà đầu tư nước ngoài mua cổ phần, sáp nhập, mua lại.

Các tổ chức kinh tế có 100% vốn đầu tư nước ngoài của nhà đầu tư nước ngoài hoặc tổ chức kinh tế liên doanh giữa các nhà đầu tư trong nước và nhà đầu tư nước ngoài thành lập doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài theo các loại hình công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần, công ty hợp danh theo quy định của Luật doanh nghiệp.

Như vậy, do công ty có vốn đầu tư nước ngoài được thành lập theo quy định của pháp luật Việt Nam, do đó các công ty có vốn đầu tư nước ngoài là pháp nhân Việt Nam, và vì vậy, các công ty có vốn đầu tư nước ngoài phải tuân thủ theo quy định của pháp luật Việt Nam hay phải thực hiện các quyền và nghĩa vụ như các doanh nghiệp khác.

3. Chế độ kế toán của công ty có vốn đầu tư nước ngoài

Do được thực hiện theo pháp luật Việt Nam, công ty có vốn đầu tư nước ngoài được xác định tư cách pháp nhân Việt Nam và phải thực hiện đầy đủ các quy định của pháp luật Việt Nam điều chỉnh các vấn đề trong hoạt động của doanh nghiệp như các doanh nghiệp khác. Và đối với chế độ kế toán, các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài thực hiện chế độ kế toán theo quy định của luật Việt Nam trong lĩnh vực này. Tuy nhiên, tại Điều 9 Thông tư 200/2014/TT - BTC, trong trường hợp doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài có nhu cầu sử dụng hệ thống tài khoản kế toán nước mình để phù hợp và thống nhất với hoạt động quản lý của tập đoàn, Công ty bắt buộc phải có văn bản đề nghị gửi Bộ Tài chính và được Bộ Tài chính chấp thuận thì mới được phép áp dụng.

Cụ thể, tại Điều 9 Thông tư 200/2014/TT-BTC , các doanh nghiệp phải thực hiện như sau:

+ Để vận dụng và chi tiết hóa hệ thống tài khoản kế toán phù hợp với đặc điểm sản xuất, kinh doanh, yêu cầu quản lý của từng ngành và từng đơn vị, nhưng yêu cầu đặt ra là phải phù hợp với nội dung, kết cấu và phương pháp hạch toán của tài khoản tổng hợp tương ứng, các doanh nghiệp căn cứ vào hệ thống tài khoản kế toán của Chế độ kế toán doanh nghiệp ban hành kèm theo thông tư 200/2014/TT - BTC ngày 22 tháng 12 năm 2014 hướng dẫn về chế độ kế toán doanh nghiệp .

+ Nếu doanh nghiệp cần phải bổ sung tài khoản cấp 1, cấp 2 hoặc sửa đổi tài khoản cấp 1, cấp 2 về tên, ký hiệu, nội dung và phương pháp hạch toán các nghiệp vụ kinh tế phát sin đặc thù nguyên tắc đặt ra là phải được sự chấp thuận bằng văn bản của Bộ Tài chính trước khi thực hiện. 

+ Ngoài ra, doanh nghiệp cũng có thể mở thêm các tài khoản cấp 2 và các tài khoản cấp 3 đối với những tài khoản không có quy định tài khoản cấp 2, tài khoản cấp 3 được quy định tại danh mục Hệ thống tài khoản kế toán doanh nghiệp quy định tại phụ lục 1 của thông tư 200/2014/TT - BTC ngày 22 tháng 12 năm 2014 hướng dẫn về chế độ kế toán doanh nghiệp để đảm bảo phục vụ yêu cầu quản lý của doanh nghiệp mà không bắt buộc phải đề nghị Bộ Tài chính chấp thuận.

Ngoài ra, đối với nhà thấu nước ngoài có cơ sở  thường trú hoặc cư trú tại Việt Nam mà cơ sở thường trú hoặc cư trú không phải là đơn vị độc lập có tư cách pháp nhân, tại Điều 10 Thông tư 200/2014/TT-BTC quy định chế độ kế toán được áp dụng như sau:

- Các nhà thầu có đặc thù áp dụng theo chế độ kế toán được Bộ tài chính ban hành riêng cho nhà thầu đó

- Đối với trường hợp các nhà thầu không được quy định Chế độ kế toán do Bộ Tài chính ban hành riêng thì được lựa chọn áp dụng đầy đủ Chế độ kế toán doanh nghiệp Việt Nam hoặc vận dụng một số nội dung của Chế độ kế toán doanh nghiệp Việt Nam phù hợp với đặc điểm hoạt động, yêu cầu quản lý của mình. 

- Đói với trường hợp nhà thầu lựa chọn áp dụng đầy đủ chế độ kế toán doanh nghiệp Việt Nam yêu cầu đăt ra đó là n hà thầu đó phải thực hiện một cách nhất quán cho cả niên độ kế toán.

- Thời hạn nhà thầu phải thông báo cho cơ quan thuế về Chế độ kế toán áp dụng không được phép chậm hơn 90 ngày kể từ thời điểm bắt đầu chính thức hoạt động trên lãnh thổ Việt Nam. Trong trường hợp có sự thay đổi thể thức áp dụng Chế độ kế toán, nhà thầu phải có nghĩa vụ thông báo cho cơ quan thuế không chậm hơn 15 ngày làm việc kể từ ngày thay đổi. 

Bên cạnh đó, pháp luật quy định, nhà thầu nước ngoài phải kế toán chi tiết theo tưmgf Hợp đồng nhận thầu (từng Giấy phép nhận thầu), từng giao dịch làm cơ sở để quyết toán hợp đồng và quyết toán thuế.

Trong trường hợp nhà thầu nước ngoài áp dụng đầy đủ Chế độ kế toán doanh nghiệp Việt Nam nhưng có nhu cầu muốn bổ sung hoặc sửa đổi thì nhà thầu đó phải đăng ký theo quy định tại Điều 9 thông tư 200/2014/TT-BTC thông tư hướng dẫn về chế độ kế toán doanh nghiệp. Và theo quy định của pháp luật nhà thầu nước ngoài chỉ được thực hiện khi có ý kiến chấp thuận bằng văn bản của Bộ Tài chính. Trong vòng 15 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ, Bộ tài chính có chịu trách nhiệm trả lời bằng văn bản cho nhà thầu nước ngoài về việc đăng ký nội dung sửa đổi, bổ sun Chế độ kế toán.

4. Công ty có vốn đầu tư nước ngoài có bắt buộc phải theo chế độ kế toán Việt Nam?

Từ những phân tích trên, và về bản chất, các công ty có vốn đầu tư nước ngoài do được thành lập theo pháp luật Việt Nam vì vậy phải thực hiện đầy đủ các quy định của pháp luật Việt Nam.

Và lĩnh vực thuế cũng không phải ngoại lệ. Nghĩa là, công ty đầu tư nước ngoài phải tổ chức hoạch toán kế toán theo Chế độ kế toán của Việt Nam để theo dõi, phản ánh quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh của đơn vị. Tuy nhiên, trong trường hợp Công ty muốn sử dụng hệ thống tài khoản kế toán nước mình để phù hợp và có sự thống nhất với hoạt động quản lý của tập đoàn, Công ty cần phải có văn bản đề nghị Bộ Tài chính chấp thuận thò mới được phép áp dụng

Trên đây là một số nội dung liên quan đến kế toán. Để có cái nhìn tổng quan hơn về các vấn đề liên quan đến lĩnh vực thuế, tham khảo bài viết: Thuê cá nhân làm dịch vụ kế toán thì nên ký hợp đồng nào?

Mọi thắc mắc liên hệ tổng đài 19006162 hoặc liên hệ địa chỉ email lienhe@luatminhkhue.vn để được giải đáp chi tiết.

Trân trọng