1. Đặc điểm nổi bật của văn minh Chăm-pa?
Câu hỏi: Văn minh Chăm-pa có đặc điểm là gì?
A. Chịu ảnh hưởng từ văn minh Ấn Độ.
B. Có nguồn gốc hoàn toàn bản địa.
C. Có cội nguồn từ nền văn hoá ở khu vực Nam Bộ.
D. Chịu ảnh hưởng từ văn minh Ấn Độ và Tây Á.
Lời giải:
Đáp án đúng là: A bởi nền văn minh Chăm-pa chịu ảnh hưởng sâu sắc từ văn minh Ấn Độ.
2. Đôi nét về nền văn minh Chăm - pa
Về Điều kiện tự nhiên:
Khu vực có địa hình đa dạng: Phía tây giữa dãy Trường Sơn, phía đông bên biển và đảo. Xen kẽ là một dải đồng bằng nhỏ, hẹp, chạy dọc theo bờ biển, và bị chia cắt bởi các con sông ngắn và các ngọn núi đồi.
Thời tiết và khí hậu thường gặp khó khăn với nhiệt độ cao và môi trường khô hanh, cùng với sự thường xuyên của các trận bão và lũ lụt.
Tuy nhiên, khu vực cũng có những lợi thế như đất đai thích hợp cho nông nghiệp và lâm thổ sản, cũng như có các mỏ khoáng sản và nhiều vịnh, cảng tốt, tạo điều kiện thuận lợi cho thương mại và nguồn thu lợi nhuận.
Về Dân cư và xã hội:
- Dân cư khu vực này chủ yếu gồm hai bộ tộc chính: bộ tộc Dừa (Na-ri-kê-la-vam-sa) và bộ tộc Cau (Kra-mu-ka-vam-sa), được gọi chung là người Chăm. Họ thuộc ngữ hệ Nam Đảo.
- Xã hội của người Chăm theo chế độ mẫu hệ và tổ chức theo mô hình ba trục: bao gồm cảng (phía đông), thành (trung tâm), và trung tâm tôn giáo (phía tây). Mô hình này thể hiện sự phân chia xã hội dựa trên địa lý và cơ cấu cư trú.
Về Ảnh hưởng của văn minh Ấn Độ:
Từ thời kỳ văn hóa Sa Huỳnh (khoảng thế kỷ V TCN), người Chăm đã tiếp xúc và tiếp thu các yếu tố văn minh của Ấn Độ. Các yếu tố này bao gồm lớp thường nhân, chữ viết, tư tưởng, tôn giáo, và mô hình nhà nước Ấn Độ.
Việc tiếp thu và kết hợp những thành tựu văn minh Ấn Độ đã có ảnh hưởng mạnh mẽ đến thiết kế chính trị và xã hội của người Chăm, đồng thời đóng góp vào sự phát triển của văn minh Chăm với sự rạng ngời.
Về Tổ chức nhà nước:
Năm 192, người lãnh đạo là Khu Liên đã dẫn dắt nhân dân Chăm chống lại sự thống trị của nhà Hán và thành lập nhà nước Lâm Ấp. Đây có thể coi là tiền thân của nhà nước Chăm-pa.
Nhà nước Chăm-pa tổ chức theo mô hình nhà nước chuyên chế cổ đại phương Đông. Điều này bao gồm vua đứng đầu, với chế độ kế thừa cha truyền con nối, đại thần ở dưới vua (bao gồm ngạch quan van và ngạch quan võ), và ở cấp địa phương, có đội ngũ ngoại quan quản lí các châu huyện và làng xóm.
Về Chữ viết:
Người Chăm đã phát triển chữ viết riêng của họ, gọi là chữ Chăm cổ, dựa trên chữ Phạn của Ấn Độ. Sau đó, họ hoàn thiện và phổ biến chữ viết này trong vương quốc. Chữ viết Chăm cổ được sử dụng trong văn học, thư tín, và văn bản lịch sử.
Về Đời sống vật chất:
Dân cư Chăm-pa đã phát triển nhiều hoạt động kinh tế đa dạng, bao gồm trồng trọt (lúa, cây hoa và bông vải), thủ công nghiệp (gạch, gốm, kim loại, thủy tinh), và buôn bán biển.
Những ngôi nhà của người Chăm được xây bằng gỗ hoặc gạch nung, thường có hiên ở trước mặt.
Trang phục truyền thống bao gồm quần áo cho nam và nữ, với khăn đội đầu.
Về Đời sống tinh thần:
- Văn học:
Văn học dân gian của người Chăm bao gồm sử thi, truyện cổ, truyền thuyết, ca dao, tục ngữ và câu đố. Những tác phẩm này thường phản ánh các yếu tố văn hóa và tôn giáo của họ.
Văn học viết bao gồm thơ ca và triết học, được viết bằng cả chữ Phạn và chữ Chăm cổ.
- Tín ngưỡng, tôn giáo:
Người Chăm thờ cúng tổ tiên và thực hành các tín ngưỡng vạn vật hữu linh.
Các tôn giáo như Ấn Độ giáo, Phật giáo Đại thừa và Hồi giáo đã có ảnh hưởng đáng kể đến văn hóa tôn giáo của người Chăm.
Về Nghệ thuật:
Kiến trúc và điêu khắc là một phần quan trọng của văn hóa người Chăm, thể hiện qua các công trình đền tháp, các phù điêu trang trí, và sự sáng tạo trong kỹ thuật làm gạch và chạm trổ.
Âm nhạc và ca múa cũng đóng vai trò quan trọng trong cuộc sống cộng đồng, với việc sáng tạo nhiều loại nhạc cụ độc đáo.
3. Bài tập trắc nghiệm về nền văn minh Chăm - pa
Câu 1: Cư dân Chăm cổ gồm mấy bộ tộc chính?
A. 2
B. 5
C. 3
D. 4
Câu 2: Quốc gia Lâm Ấp được hình thành ở khu vực nào trên lãnh thổ Việt Nam hiện nay?
A. Miền Trung và Bắc Trung Bộ.
B. Miền Trung và Nam Trung Bộ.
C. Tỉnh Quảng Nam.
D. Tỉnh Bình Thuận.
Câu 3: Hai bộ tộc Dừa (Na-ri-bê-la-lam-sa) và bộ tộc Cau (Kra-mu-ka-lam-sa) được gọi chung là gì?
A. Người Dao.
B. Người Tày.
C. Người Chăm.
D. Người Kinh.
Câu 4: Nhà nước Lâm Ấp được hình thành trên cơ sở của nền văn hóa
A. Phùng Nguyên.
B. Đồng Nai.
C. Sa Huỳnh.
D. Óc Eo.
Câu 5: Cư dân Chăm cổ thuộc ngữ hệ nào dưới đây?
A. Nam Đảo.
B. Mông - Dao.
C. Mường.
D. Thái.
Câu 6: Quốc gia Lâm Ấp về sau đổi tên là
A. Âu Lạc.
B. Chân Lạp.
C. Chăm-pa.
D. Phù Nam.
Câu 7: Điền vào chỗ chống: Cộng đồng người Chăm bảo lưu lâu dài chế độ mẫu hệ với vai trò chủ đạo của ... trong quan hệ gia đình và hôn nhân.
A. Bô lão.
B. Trưởng tử.
C. Đàn ông.
D. Phụ nữ.
Câu 8: Hoạt động kinh tế chủ yếu của cư dân Chăm-pa là
A. Nông nghiệp, thủ công nghiệp.
B. Nông nghiệp trồng lúa nước.
C. Chăn nuôi, trồng lúa nước.
D. Buôn bán bằng đường biển.
Câu 9: Tổ chức xã hội của người Chăm phân chia theo địa hình và địa bàn cư trú với mô hình:
A. Hai trục.
B. Ba trục.
C. Năm trục.
D. Một trục.
Câu 10: Thể chế chính trị tồn tại ở vương quốc Chăm-pa là
A. Chiếm hữu nô lệ.
B. Dân chủ chủ nô.
C. Chuyên chế cổ đại phương Đông.
D. Quân chủ lập hiến phương Đông.
Câu 11: Văn minh Chăm-pa có cội nguồn là nền văn hóa nào?
A. Văn hóa Ấn Độ.
B. Văn hóa Sa Huỳnh.
C. Văn hóa Đông Sơn.
D. Văn hóa Văn Lang.
Câu 12: Biểu hiện nào dưới đây chứng tỏ cư dân Chăm-pa đã học hỏi thành tựu văn hóa nước ngoài để sáng tạo và làm phong phú nền văn hóa dân tộc?
A. Chịu ảnh hưởng mạnh mẽ của Nho giáo và Đạo giáo Trung Hoa.
B. Hình thành tập tục ăn trầu, ở nhà sàn và hỏa táng người chết.
C. Có chữ viết riêng bắt nguồn từ chữ Phạn của người Ấn Độ.
D. Nghệ thuật ca múa nhạc đa dạng và phát triển hưng thịnh.
Câu 13: Văn minh Chăm-pa chịu ảnh hưởng sâu sắc của văn minh nào dưới đây?
A. Văn minh Lưỡng Hà.
B. Văn minh Trung Quốc.
C. Văn minh Hy Lạp
D. Văn minh Ấn Độ.
Câu 14: So với các quốc gia Văn Lang – Âu Lạc, kinh tế của quốc gia cổ Chăm-pa có điểm gì khác biệt?
A. Phát triển khai thác lâm thổ sản và xây dựng đền tháp.
B. Chủ yếu là nông nghiệp trồng lúa nước sử dụng sức kéo trâu bò.
C. Chăn nuôi, làm các mặt hàng thủ công mĩ nghệ và đánh cá.
D. Đúc đồng, làm gốm, buôn bán đường biển phát triển mạnh.
Câu 15: Chữ viết, tư tưởng, tôn giáo, mô hình nhà nước và pháp luật Ấn Độ đã du nhập vào Chăm-pa qua đâu?
A. Các thương nhân.
B. Dân du mục.
C. Các cuộc chiến tranh xâm lược.
D. Qua các đoàn thám hiểm.
Câu 16: Điểm khác nhau về văn hóa của cư dân Văn Lang – Âu Lạc so vớ cư dân Chăm-pa là gì?
A. Chịu ảnh hưởng mạnh mẽ của văn hóa Hin-đu giáo và Phật giáo.
B. Sự du nhập mạnh mẽ của Nho giáo có nguồn gốc từ Trung Hoa.
C. Phổ biến tín ngưỡng thờ cúng tổ tiền và các anh hùng dân tộc.
D. Sáng tạo chữ riêng bắt nguồn từ chữ Phạn của người Ấn Độ.
Câu 17: Đứng đầu bộ máy nhà nước Chăm-pa là:
A. Tăng lữ.
B. Quý tộc.
C. Vua.
D. Nông dân.
Câu 18: Đời sống kinh tế của cư dân Chăm-pa có nét đặc sắc nào?
A. Kĩ thuật xây dựng tháp đạt tới trình độ cao.
B. Hoạt động ngoại thương đường biển rất phát triển.
C. Chủ yếu làm nghề nông nghiệp trồng lúa nước.
D. Các nghề thủ công, khai thác lâm thổ sản rất phát triển.
Câu 19: Người có công lập ra nhà nước Chăm-pa là:
A. Lê Lợi.
B. Khu Liên.
C. Trần Hưng Đạo.
D. Hùng Vương.
Câu 20: Thành tựu văn hóa nào của cư dân Chăm-pa còn tồn tại đến ngày nay và được công nhận là di sản văn hóa thế giới?
A. Tháp Bánh Ít.
B. Tháp Bà Pô Na-ga (Po Naga).
C. Thánh địa Mỹ Sơn.
D. Phố cổ Hội An.
Quý khách có thể tham khảo bài viết liên quan cùng chủ đề như: Văn minh là gì? Các nền văn minh lớn, nổi bật trên thế giới
