Đại học Quốc gia TP.HCM công bố phương hướng tuyển sinh Đại học năm 2026

1. Bối cảnh chiến lược và sự chuyển dịch tất yếu của hệ thống giáo dục đại học

Sự kiện Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh (ĐHQG-HCM) công bố phương hướng tuyển sinh cho năm 2026 không chỉ là một thông báo kỹ thuật thường niên mà là dấu mốc quan trọng phản ánh sự chuyển mình của toàn bộ hệ thống giáo dục đại học Việt Nam trước những yêu cầu cấp thiết của thời đại. Năm 2026 là năm đầu tiên lứa học sinh tốt nghiệp theo Chương trình Giáo dục phổ thông (GDPT) 2018 hoàn thành bậc trung học, đặt ra bài toán về việc xây dựng một bộ công cụ đánh giá năng lực mới, tương thích với triết lý phát triển phẩm chất và năng lực của người học thay vì chỉ kiểm tra kiến thức thuần túy.

Trong suốt thập kỷ qua, mô hình tuyển sinh tại Việt Nam đã trải qua nhiều giai đoạn biến động, từ việc tổ chức thi "ba chung" đến kỳ thi THPT Quốc gia và hiện nay là xu hướng đa dạng hóa các phương thức xét tuyển tự chủ. Tuy nhiên, sự đa dạng này đôi khi dẫn đến sự phân mảnh, gây khó khăn cho thí sinh trong việc định vị chiến lược ôn tập. Trước bối cảnh đó, quyết định thống nhất phương thức xét tuyển của ĐHQG-HCM được xem là một bước đi chiến lược nhằm tinh gọn hóa quy trình, nâng cao chất lượng đầu vào và khẳng định vai trò tiên phong của một đại học đa ngành, đa lĩnh vực trọng điểm quốc gia.

Sự chuyển dịch này diễn ra trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang tái định nghĩa lại các yêu cầu về nguồn nhân lực. Các trường đại học thành viên của ĐHQG-HCM, từ khối kỹ thuật như Bách khoa đến khối nhân văn như Khoa học Xã hội và Nhân văn, đều đang đối mặt với áp lực phải lựa chọn được những sinh viên không chỉ có học lực tốt mà còn sở hữu tư duy phản biện, khả năng tự học và sự nhạy bén với các vấn đề khoa học - xã hội thực tiễn.

2. Phương thức xét tuyển tổng hợp: Cuộc cách mạng về cấu trúc và tư duy đánh giá

Thay đổi lớn nhất và mang tính cốt lõi trong phương hướng tuyển sinh năm 2026 của ĐHQG-HCM chính là việc áp dụng thống nhất "Phương thức xét tuyển tổng hợp" trên toàn hệ thống. Đây là sự đoạn tuyệt với tư duy xét tuyển đơn lẻ theo từng tiêu chí để chuyển sang mô hình đánh giá đa chiều, tích hợp các nguồn dữ liệu học thuật khác nhau của thí sinh vào một chỉ số định lượng duy nhất.

Phân tích sự thay đổi từ 9 phương thức về mô hình tích hợp

Trong các năm học trước, ĐHQG-HCM thường áp dụng khoảng 9 phương thức xét tuyển độc lập, bao gồm xét tuyển thẳng, ưu tiên xét tuyển theo quy định riêng, xét điểm thi ĐGNL, xét điểm thi tốt nghiệp THPT, xét học bạ kết hợp chứng chỉ ngoại ngữ, và các phương thức riêng của từng trường thành viên. Từ năm 2026, hệ thống này sẽ được tinh gọn hóa mạnh mẽ.

Cấu trúc mới sẽ tập trung vào hai nhánh chính:

• Xét tuyển thẳng và ưu tiên xét tuyển: Thực hiện theo quy chế của Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) và các quy định đặc thù của ĐHQG-HCM dành cho học sinh giỏi, học sinh trường chuyên.
• Phương thức xét tuyển tổng hợp: Đây là phương thức chủ đạo, thay thế cho việc xét tuyển độc lập bằng điểm thi tốt nghiệp hay điểm thi ĐGNL như trước đây. Thí sinh không còn cơ hội trúng tuyển nếu chỉ dựa vào duy nhất một đầu điểm, mà bắt buộc phải có sự chuẩn bị đồng đều trên nhiều phương diện.

Cơ chế vận hành của công thức xét tuyển tổng hợp

Điểm xét tuyển tổng hợp được thiết kế dựa trên thang điểm 100, là sự cộng hưởng từ ba thành phần chính: kết quả kỳ thi tốt nghiệp THPT, kết quả kỳ thi Đánh giá năng lực (ĐGNL) do ĐHQG-HCM tổ chức và kết quả học tập THPT (học bạ).

Công thức tổng quát được xác lập như sau:

Điểm xét tuyển tổng hợp = w1 × Điểm thi tốt nghiệp THPT + w2 × Điểm thi Đánh giá năng lực + w3 × Điểm học bạ + Điểm cộng/Điểm thưởng.

Trong mô hình này, các hệ số w1, w2, w3 đóng vai trò là các trọng số thành phần. Một quy định quan trọng là tất cả các hệ số này đều phải lớn hơn 0, nhằm bảo đảm không có tiêu chí nào bị loại bỏ hoàn toàn trong quá trình đánh giá.

Tuy nhiên, Đại học Quốc gia TP.HCM cho phép các trường đại học thành viên tự chủ xác định giá trị cụ thể của các hệ số w, để phù hợp với định hướng đào tạo, đặc thù ngành học và chiến lược tuyển sinh của từng đơn vị.

Thành phần dữ liệu	Mục tiêu đánh giá	Ý nghĩa chiến lược
Kết quả thi tốt nghiệp THPT (w1)	Kiến thức nền tảng	Bảo đảm thí sinh đạt chuẩn kiến thức chung của chương trình giáo dục phổ thông quốc gia.
Kết quả thi Đánh giá năng lực (w2)	Tư duy và năng lực	Đánh giá khả năng suy luận, phân tích, giải quyết vấn đề và tiềm năng học tập ở bậc đại học.
Kết quả học bạ (w3)	Quá trình rèn luyện	Ghi nhận sự nỗ lực và thái độ học tập ổn định của thí sinh trong suốt 3 năm THPT.
Điểm cộng/Điểm thưởng	Thành tích vượt trội	Khuyến khích học sinh có năng lực đặc biệt, thành tích học thuật nổi bật hoặc đến từ các môi trường đào tạo chất lượng cao.

Việc xác định các trọng số này được các đơn vị thành viên tính toán dựa trên phân tích dữ liệu nhập học của ba năm gần nhất hoặc thông qua các thuật toán hồi quy tương quan giữa điểm đầu vào và kết quả học tập thực tế của sinh viên tại trường. Điều này giúp tạo ra một bộ lọc chính xác, lựa chọn được những thí sinh có khả năng thích nghi tốt nhất với chương trình đào tạo chuyên sâu.

 

3. Kỳ thi Đánh giá năng lực (V-ACT) 2026: Cấu trúc đổi mới và sự tương thích với Chương trình GDPT 2018

Kỳ thi Đánh giá năng lực của ĐHQG-HCM từ lâu đã trở thành "thương hiệu" và là công cụ phân loại thí sinh hiệu quả nhất. Bước sang năm 2026, kỳ thi này (được gọi là V-ACT) trải qua một đợt cải cách lớn về cấu trúc đề thi để phản ánh đúng tinh thần của chương trình giáo dục mới, nơi học sinh không còn học tất cả các môn mà được chọn nhóm môn học theo định hướng nghề nghiệp.

Cấu trúc chi tiết của đề thi 120 câu

Đề thi tiếp tục duy trì hình thức trắc nghiệm khách quan với 120 câu hỏi, làm bài trong 150 phút trên giấy. Tuy nhiên, nội dung đã được cấu trúc lại thành ba phần rõ rệt với sự xuất hiện của các phần tự chọn.

Phần 1: Sử dụng ngôn ngữ (60 câu)

• Tiếng Việt (30 câu): Tập trung vào năng lực đọc hiểu văn bản, phân tích ngữ liệu và khả năng sử dụng ngôn ngữ linh hoạt.
• Tiếng Anh (30 câu): Đánh giá khả năng hiểu và vận dụng ngoại ngữ trong các ngữ cảnh học thuật và đời sống.

Phần 2: Toán học (30 câu)

Không chỉ dừng lại ở việc tính toán, phần này đòi hỏi thí sinh phải có tư duy định lượng, khả năng mô hình hóa các bài toán thực tế và suy luận logic dựa trên các dữ liệu số học.

Phần 3: Tư duy khoa học (30 câu)

• Đây là phần có thay đổi mạnh mẽ nhất. Trong 30 câu hỏi của phần này, sẽ có 10 câu hỏi bắt buộc về Logic và phân tích số liệu.
• Cơ chế tự chọn môn học: 20 câu hỏi còn lại thí sinh sẽ được lựa chọn thực hiện 2 trong số 6 nhóm lĩnh vực sau: Vật lý, Hóa học, Sinh học, Lịch sử, Địa lý, Giáo dục Kinh tế và Pháp luật.

Phân tích ý nghĩa của phần tự chọn môn học

Sự thay đổi trong Phần 3 là một bước đi cực kỳ nhân văn và khoa học. Ở cấu trúc cũ (trước năm 2026), thí sinh bắt buộc phải làm các câu hỏi của cả Lý, Hóa, Sinh, Sử, Địa dù có theo học các môn đó ở trường hay không. Điều này vô hình trung tạo ra sự bất công cho những thí sinh chọn theo khối Xã hội hoặc Tự nhiên thuần túy.

Từ năm 2026, việc cho phép chọn 2 trong 6 môn giúp thí sinh phát huy tối đa thế mạnh cá nhân. Mỗi môn tự chọn bao gồm 10 câu hỏi. Một học sinh định hướng kỹ thuật có thể chọn Vật lý và Hóa học; một học sinh định hướng luật pháp có thể chọn Lịch sử và Giáo dục Kinh tế và Pháp luật. Điều này đảm bảo rằng kỳ thi ĐGNL đánh giá đúng năng lực chuyên biệt mà các em đã tích lũy trong quá trình học tập theo định hướng nghề nghiệp sớm ở bậc THPT.

Kỳ thi dự kiến vẫn được tổ chức thành hai đợt (đợt 1 vào tháng 4 và đợt 2 vào tháng 5) tại nhiều tỉnh thành trên cả nước, giúp thí sinh giảm áp lực và có cơ hội cải thiện điểm số. Kết quả cao nhất của một trong hai đợt sẽ được tích hợp vào công thức xét tuyển tổng hợp.

4. Quyền tự chủ tuyển sinh: Cơ sở pháp lý và vị thế đặc thù của Đại học Quốc gia

Việc ĐHQG-HCM có thể tự xác định một phương hướng tuyển sinh riêng biệt, đôi khi khác biệt đáng kể so với các trường đại học khác, xuất phát từ một khung pháp lý vững chắc và vị thế chính trị - xã hội đặc biệt của mô hình Đại học Quốc gia tại Việt Nam.

Luật Giáo dục Đại học và quyền tự chủ học thuật

Theo Luật Giáo dục Đại học sửa đổi năm 2018 và Nghị định 99/2019/NĐ-CP, các cơ sở giáo dục đại học được giao quyền tự chủ cao về chuyên môn, tổ chức và tài chính. Trong đó, quyền tự chủ về học thuật cho phép nhà trường tự quyết định phương thức tuyển sinh, chỉ tiêu và các tiêu chí đánh giá thí sinh, miễn là đảm bảo tính minh bạch và trách nhiệm giải trình.

ĐHQG-HCM, với tư cách là một đại học đa ngành trọng điểm, đã vận dụng quyền này để thiết kế một hệ thống tuyển sinh dựa trên năng lực (competency-based admission) thay vì dựa trên nội dung (content-based admission). Điều này cho phép hệ thống tách rời khỏi sự phụ thuộc hoàn toàn vào kỳ thi tốt nghiệp THPT vốn có mục tiêu chính là xét tốt nghiệp phổ thông thay vì sàng lọc đầu vào đại học chất lượng cao.

Nghị định số 201/2025/NĐ-CP: Bước ngoặt pháp lý mới

Một chi tiết quan trọng trong lộ trình tuyển sinh 2026 là sự xuất hiện của Nghị định số 201/2025/NĐ-CP, chính thức có hiệu lực từ ngày 01/9/2025, thay thế cho Nghị định 186/2013/NĐ-CP. Nghị định này xác lập rõ vị thế pháp lý đặc biệt của ĐHQG là cơ sở giáo dục đại học công lập trực thuộc Bộ GD&ĐT nhưng có cơ chế quản lý, nhân sự và tài chính đặc thù.

Nghị định 201 trao thêm quyền chủ động cho ĐHQG trong việc xây dựng các chương trình đào tạo tài năng, đặc biệt và tự quyết định các chính sách thu hút nhân tài. Đây là cơ sở pháp lý để ĐHQG-HCM triển khai các chính sách như ưu tiên xét tuyển cho 149 trường THPT hay chương trình VNU350 nhằm thu hút các nhà khoa học trẻ. Quyền tự chủ này cũng cho phép các trường thành viên như Bách khoa hay Kinh tế - Luật được phép xác định trọng số điểm môn Toán hay điểm ĐGNL ở mức rất cao trong công thức tổng hợp mà không cần phải tuân theo một khuôn mẫu cứng nhắc của Bộ GD&ĐT.

Phương hướng tuyển sinh năm 2026 của Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh là một bản thiết kế toàn diện, phản ánh sự trưởng thành của hệ thống trong việc thực thi quyền tự chủ và trách nhiệm giải trình. Việc thống nhất phương thức xét tuyển tổng hợp và đổi mới bài thi Đánh giá năng lực theo hướng cá nhân hóa phần tự chọn môn học là minh chứng cho nỗ lực tiệm cận các chuẩn mực giáo dục tiên tiến trên thế giới.

Đối với thí sinh, đây vừa là thách thức nhưng cũng là cơ hội lớn để được đánh giá một cách công bằng và đa chiều. Thành công trong mùa tuyển sinh 2026 sẽ không dành cho những ai chỉ biết học vẹt, mà thuộc về những cá nhân có sự chuẩn bị lộ trình dài hơi, sở hữu tư duy khoa học và một thái độ học tập nghiêm túc suốt ba năm trung học phổ thông. ĐHQG-HCM, với vị thế là trung tâm đào tạo nhân tài cho đất nước, đang mở rộng cánh cửa chào đón những chủ nhân tương lai có đủ bản lĩnh để dấn thân vào con đường tri thức đầy hứa hẹn.