1. Bản quyền và quyền tác giả là gì?

Khi nhắc đến quyền của cá nhân, tổ chức đối với tác phẩm, có hai thuật ngữ là "bản quyền" và "quyền tác giả". Vậy hai thuật ngữ này liệu có đồng nhất hay không?

Quyền tác giả là thuật ngữ của hệ thống pháp luật châu Âu lục địa (Civil Law) trong khi đó bản quyền lại là thuật ngữ của hệ thống pháp luật Anh Mỹ (Common Law). Do quan niệm, tư duy pháp luật của hai hệ thống pháp luật này khác nhau, dẫn đến một số nội dung tuy cùng chỉ một khái niệm nhưng nội hàm của các từ này lại không đồng nhất. Bản quyền và quyền tác giả cũng là những khái niệm như vậy.

Thuật ngữ quyền tác giả được các nước thuộc hệ thống pháp luật châu Âu lục địa sử dụng xuất phát từ quan điểm mối liên hệ chặt chẽ giữa tác giả và tác phẩm, thể hiện tác giả - người sáng tạo ra tác phẩm là trung tâm bảo hộ các quyền kể cả về nhân thân và tài sản (đặc biệt là quyền về nhân thân).

Thuật ngữ bản quyền được các nước thuộc hệ thống pháp luật Anh - Mỹ sử dụng xuất phát từ khía cạnh thương mại - giá trị kinh tế của tác phẩm, ưu tiền bảo vệ quyền lợi kinh tế của người sở hữu quyền tác giả hơn chính tác giả.

Do sự hội nhập của các quốc gia, pháp luật cũng có sự giao thoa, cách hiểu các khái niệm này ngày càng tiệm cận hơn.

Tại Việt Nam, khái niệm quyền tác giả được sử dụng trong Luật Sở hữu trí tuệ. Theo đó, Quyền tác giả là quyền của tổ chức, cá nhân đối với tác phẩm do mình sáng tạo ra hoặc sở hữu bao gồm các quyền nhân thân và quyền tài sản.

 

2. Có bắt buộc phải đăng ký bản quyền tác giả không? Đăng kí quyền tác giả đem lại những lợi ích gì?

Có bắt buộc phải đăng ký bản quyền tác giả không?

Việc đăng ký bản quyền tác giả không là thủ tục bắt buộc để được hưởng quyền tác giả, quyền liên quan theo quy định của Luật Sở hữu trí tuệ. Tuy nhiên, nếu tác giả sáng tạo đăng ký tác phẩm với cục đăng ký bản quyền tác giả thì không có nghĩa vụ phải chứng minh quyền tác giả, quyền liên quan thuộc về mình khi có tranh chấp, trừ trường hợp có chứng cứ ngược lại (điều 49 Luật Sở hữu trí tuệ).

Đăng ký quyền tác giả đem lại những lợi ích gì?

Theo khoản 1 Điều 6 Luật Sở hữu trí tuệ hiện hành, quyền tác giả phát sinh kể từ khi tác phẩm được sáng tạo và được thể hiện dưới một hình thức vật chất nhất định mà không phân biệt nội dung, chất lượng, hình thức, phương tiện, ngôn ngữ, đã công bố hay chưa công bố, đã đăng ký hay chưa đăng ký.

Tuy nhiên, nếu tiến hành thủ tục đăng ký quyền tác giả đối với tác phẩm mà mình đã tiêu tốn chất xám để tạo ra, tác giả sẽ được đảm bảo một số quyền lợi:

- Đảm bảo cho tác giả chống lại các hành vi sử dụng trái phép tác phẩm như sao chép, lạm dụng, xuyên tạc tác phẩm đó.

- Việc đăng ký bảo hộ quyền tác giả đồng nghĩa với việc tuyên bố về quyền sở hữu hợp pháp đối với tác phẩm. Nếu người khác muốn sử dụng hoặc sao chép tác phẩm thì phải có sự đồng ý của chủ sở hữu.

- Trường hợp có tranh chấp xảy ra, tác giả hoặc chủ sở hữu thông qua Giấy chứng nhận đăng ký bản quyền tác giả sẽ không cần chứng minh quyền tác giả, quyền liên quan thuộc về mình khi có tranh chấp, trừ trường hợp có chứng cứ ngược lại (Theo điều 49 Luật Sở hữu trí tuệ).

Trong nhiều trường hợp, khi không có đăng ký quyền tác giả, việc tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả chứng minh quyền của mình thậm chí không thể chứng minh được mình là tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả của tác phẩm đang có tranh chấp.

- Giấy chứng nhận đăng ký bản quyền cũng là một loại giấy tờ chứng minh quyền sở hữu tác phẩm được sử dụng để góp vốn hay định giá tài sản của công ty.

 

3. Người có quyền đăng ký quyền tác giả?

Theo quy định tại Điều 13 Luật Sở hữu trí tuệ, tác giả (người trực tiếp sáng tạo ra tác phẩm) và chủ sở hữu quyền tác giả có quyền đăng ký quyền tác giả.

Tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả gồm tổ chức, cá nhân Việt Nam; tổ chức, cá nhân nước ngoài có tác phẩm được công bố lần đầu tiên tại Việt Nam mà chưa được công bố ở bất kỳ nước nào hoặc được công bố đồng thời tại Việt Nam trong thời hạn ba mươi ngày, kể từ ngày tác phẩm đó được công bố lần đầu tiên ở nước khác; tổ chức, cá nhân nước ngoài tác phẩm được bảo hộ tại nơi Việt nam theo điều ước quốc tế về quyền tác giả mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên.

 

4. Đăng ký bản quyền tác giả ở đâu? Địa chỉ cục bản quyền tác giả 

Thủ tục Đăng ký bản quyền tác giả cho các loại hình tác phẩm sẽ được thực hiện tại Cục bản quyền tác giả theo địa chỉ như sau:

- Địa chỉ nộp hồ sơ đăng ký bản quyền tác giả tại Hà Nội

Phòng Thông tin Quyền tác giả - Cục Bản quyền tác giả

Địa chỉ: Số 33 Ngõ 294/2 phố Kim Mã, quận Ba Đình, Hà Nội.

Số điện thoại là 024 3823 6908

- Địa chỉ nộp hồ sơ đăng ký bảm quyền tác giả tại thành phố Hồ Chí Minh

Văn phòng Đại diện Cục Bản quyền tác giả tại Thành phố Hồ Chí Minh:

Địa chỉ cụ thể: Số 170 Nguyễn Đình Chiểu, Phường 6, Quận 3 Thành phố Hồ Chí Minh

Điện thoại: 028 39 308 086

- Địa chỉ nộp hồ sơ đăng ký bản quyền tại thành phố Đà Nẵng:

Văn phòng Đại diện cục Bản quyền tác giả tại thành phố Đà Nẵng:

Địa chỉ tại số 58 Phan Chu Trinh, quận Hải Châu, thành phố Đà Nẵng

Điện thoại: 0236 3606 967

- Địa chỉ nộp hồ sơ đăng ký bản quyền tại các tỉnh khác:

Trường hợp nộp đơn không sinh sống hoặc làm việc tại các tỉnh/thành phố trên có thể lựa chọn hình thức nộp đơn đăng ký thông qua Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương, nơi tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả, chủ sở hữu quyền liên quan cư trú hoặc có trụ sở  là nơi tiếp nhận đơn và chuyển vê Cục bản quyền tác giả và xem xét, giải quyết theo đúng thẩm quyền.

 

5. Cách thức nộp đơn đăng ký bản quyền tác giả.

Hiện nay có 02 cách thức nộp đơn đăng ký bản quyền tác giả như sau:

- Nộp trực tiếp đươn đăng ký tại cơ quan có thẩm quyền theo địa chỉ như trên

Với hình thức này, người nộp đơn có thể trực tiếp mang hồ sơ tới địa chỉ như Luật Minh Khuê đã đề cập ở trên để tiến hành nộp đơn đăng ký bản quyền tác giả cho tác phẩm của mình.

- Nộp hồ sơ bằng cách gửi hồ sơ qua bưu điện tới một trong ba địa chỉ nêu trên.

Trường hợp khách hàng xa địa chỉ nộp đơn đăng ký nêu trên có thể lựa chọn hình thức nộp đơn đăng ký qua bưu điện để tránh việc phát sinh chi phí đi lại và tiết kiệm được thời gian.

Lưu ý: Để đảm bảo hồ sơ được nộp đúng nơi, đúng cơ quan có thẩm quyền và tránh việc thất lạc hồ sơ, Luật Minh Khuê khuyến nghị quý khách hàng nên cân nhắc nộp hồ sơ trực tiếp hoặc ủy quyền cho tổ chức đại diện tiến hành nộp hồ sơ đăng ký.

 

6. Hồ sơ đăng ký quyền tác giả gồm những gì?

Căn cứ Theo quy định tại Điều 50 Luật sở hữu trí tuệ: "Tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả, chủ sở hữu quyền liên quan có thể trực tiếp hoặc ủy quyền cho tổ chức, cá nhân khác nộp đơn đăng ký quyền tác giả, quyền liên quan", hồ sơ gồm:

- Tờ khai đăng ký bảo hộ quyền tác giả và các quyền liên quan (Tờ khai phải sử dụng ngôn ngữ tiếng Việt, ghi đầy đủ thông tin và có chữ ký của tác giả, chủ sở hữu hoặc cá nhân được ủy quyền, có hướng dẫn chi tiết sau tờ khai)

- Bản sao của tác phẩm muốn đăng ký quyền tác giả hoặc bản sao của định hình tác phẩm (2 bản), một bản được giữ bởi cục Bản quyền tác giả Văn học - nghệ thuật, một bản giao đối tượng đăng ký giữ sau khi giấy chứng nhận được cấp.

Riêng những tác phẩm như tượng, tranh, phù điêu, tác phẩm kích thước lớn hoặc cồng kềnh thì thay thế bản sao bằng ảnh chụp có không gian ba chiều.

- Nếu người nộp là người được ủy quyền thì kèm theo giấy ủy quyền, có chữ ký, con dấu của tác giả, chủ sở hữu.

- Nếu đối tượng nộp đơn là người được thừa kế hay được chuyển giao thì cần cung cấp giấy tờ để chứng minh.

- Văn bản đồng ý, chấp thuận của các tác giả nếu tác phẩm là của đồng tác giả.

- Văn bản chấp thuận của đồng chủ sở hữu nếu có các quyền liên quan, quyền tác giả thuộc sở hữu chung.

Lưu ý: Các giấy tờ trong hồ sơ đều phải sử dụng ngôn ngữ Việt Nam, nếu được viết bằng tiếng nước ngoài thì phải có bản dịch sang tiếng Việt.

 

7. Chi phí đăng ký quyền tác giả là bao nhiêu?

- Chi phí 100.000 đồng:

+ Tác phẩm văn học, khoa học, sách giáo khoa, giáo trình và tác phẩm khác được thể hiện dưới dạng chữ viết hoặc ký tự khác (gọi chung là loại hình tác phẩm viết).

+ Bài giảng, bài phát biểu và bài nói khác; tác phẩm báo chí; tác phẩm âm nhạc; tác phẩm nhiếp ảnh

- Chi phí 300.000 đồng:

+ Tác phẩm kiến trúc

+ Bản họa đồ, sơ đồ, bản vẽ liên quan đến địa hình, công trình khoa học

- Chi phí 400.000 đồng:

+ Tác phẩm tạo hình

+ Tác phẩm mỹ thuật ứng dụng

- Chi phí 500.000 đồng:

+ Tác phẩm điện ảnh

+ Tác phẩm sân khấu được định hình trên băng, đĩa

- Chi phí 600.000 đồng: 

Chương trình máy tính, sưu tập dữ liệu các chương trình chạy trên máy tính.

 

8. Thời hạn cấp giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả

Căn cứ theo quy định tại Điều 52 Luật Sở hữu trí tuệ, nếu hồ sơ, giấy tờ mà tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả hoặc người được tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả là ủy quyền hợp lệ thì trong 15 ngày Cục bản quyền tác giả sẽ cấp Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả; Giấy chứng nhận đăng ký quyền liên quan cho người nộp đơn

Trường hợp từ chối cấp Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả thì cơ quan này sẽ phải ra thông báo bằng văn bản gửi cho người nộp đơn.

Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả được cấp bởi Cục Bản quyền tác giả có hiệu lực trên toàn lãnh thổ Việt Nam.