Căn cứ pháp lý:
- Bộ luật Lao động năm ngày 20 tháng 11 năm 2019.
- Luật Bảo hiểm xã hội ngày 20 tháng 11 năm 2014.
- Thông tư 59/2015/TT-BLĐTBXH hướng dẫn chi tiết Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014.
- Thông tư 56/2017/TT-BYT quy định chi tiết thi hành một số điều Luật Bảo hiểm xã hội và Luật An toàn vệ sinh lao động thuộc lĩnh vực y tế.
1. Điều kiện hưởng chế độ hưu trí sớm khi bị suy giảm khả năng lao động
Để tìm hiểu quy trình, yêu cầu đối với việc giám định mức suy giảm khả năng lao động để hưởng chế độ hưu trí trước tuổi thì cần phải hiểu rõ và nắm được các quy định của pháp luật hiện hành về điều kiện để được nghỉ hưu trước tuổi.
Căn cứ theo Điều 55 Luật Bảo hiểm xã hội 2014, và Điều 219 Bộ luật Lao động 2019 thì người lao động gặp tình trạng suy giảm khả năng lao động thì họ có thể được nghỉ hưu trước tuổi. Thời gian nghỉ hưu trước tuổi này có thể sớm từ 5 năm đến 10 năm so với tuổi nghỉ hưu thông thường. Và để được hưởng chế độ hưu trí sớm với nguyên nhân là suy giảm khả năng lao động thì người lao động cần phải đứng đáp ứng những điều kiện sau:
- Người lao động có thời gian tham gia bảo hiểm xã hội từ đủ 20 năm trở lên.
- Người lao động suy giảm khả năng lao động thuộc một trong các trường hợp:
- Nếu bị suy giảm khả năng lao động từ 61% đến dưới 81% thì được nghỉ hưu sớm 05 năm so với tuổi quy định;
- Nếu bị suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên thì được nghỉ hưu sớm hơn 10 năm so với tuổi quy định;
- Nếu suy giảm khả năng lao động từ 61% trở lên và có đủ 15 năm trở lên làm nghề, công việc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm thì được xét nghỉ hưu luôn mà không xét đến tuổi.
Lưu ý rằng tuổi nghỉ hưu của lao động nam và nữ trong từng năm sẽ tăng lên, theo quy định tại Điều 169 Bộ luật Lao động 2019, thì từ 01/01/2021 lộ trình nghỉ hưu của người lao động sẽ được điều chỉnh cho đến khi đủ 62 tuổi đối với lao động nam vào năm 2028 và đủ 60 tuổi đối với lao động nữ vào năm 2035. Theo đó, mỗi năm sẽ tăng thêm 03 tháng đối với lao động nam, tăng thêm 04 đối với lao động nữ. Suy ra, độ tuổi nghỉ hưu của lao động nữ và lao động nam trong điều kiện bình thường vào năm 2023 lần lượt là: đủ 56 tuổi và đủ 60 tuổi 9 tháng.
Như vậy, tùy theo từng mức khả năng suy giảm lao động đã được giám định mà số năm nghỉ hưu trước tuổi của mỗi người lao động là không giống nhau, tuy nhiên dù trong trường hợp có quy định về độ tuổi hay không thì người lao động vẫn phải đáp ứng điều kiện là đã tham gia bảo hiểm xã hội từ 20 năm trở lên.
2. Trình tự, thủ tục giám định mức khả năng suy giảm lao động nghỉ hưu trước tuổi
Đối với trường hợp nghỉ hưu trước tuổi do bị suy giảm khả năng lao động thì người lao động phải thực hiện giám định y khoa và trình tự, thủ tục này được quy định cụ thể tại Thông tư 56/2017/TT-BYT bao gồm các bước như sau:
Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ khám giám định sức khỏe. Các giấy tờ mà người lao động phải chuẩn bị bao gồm:
- Đối với người lao động đang đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, cần có giấy giới thiệu từ người sử dụng lao động theo mẫu quy định tại Phụ lục 1 kèm theo Thông tư 56/2017/TT-BYT.
- Đối với người lao động đang bảo lưu thời gian đóng bảo hiểm xã hội hoặc đã có quyết định nghỉ việc đang chờ giải quyết chế độ hưu trí, trợ cấp hàng tháng, cần có giấy đề nghị khám giám định theo mẫu quy định tại Phụ lục 2 kèm theo Thông tư 56.
- Cung cấp bản chính hoặc bản sao hợp lệ của một hoặc các giấy tờ liên quan đến khám, điều trị bệnh, tật sau bao gồm:
- Tóm tắt hồ sơ bệnh án;
- Giấy xác nhận khuyết tật;
- Giấy ra viện;
- Sổ khám bệnh, bản sao Hồ sơ bệnh nghề nghiệp;
- Biên bản giám định bệnh nghề nghiệp, tai nạn lao động đối với người đã được khám giám định bệnh nghề nghiệp, tai nạn lao động.
- Cần có một trong các giấy tờ có ảnh sau đây:
- Chứng minh nhân dân/ căn cước công dân; Hộ chiếu còn hiệu lực.
- Nếu không có các giấy tờ nêu trên thì phải có Giấy xác nhận của Công an cấp xã gồm ảnh, đóng giáp lai trên ảnh và được cấp trong thời gian 03 tháng tính đến thời điểm đề nghị giám định y khoa.
Việc lập hồ sơ này là trách nhiệm của người lao động và gửi đến Hội đồng Giám định y khoa để được giám định sức khỏe. Và người lao động có thể làm giám định y khoa tại Hội đồng Giám định y khoa nơi mà họ đang làm việc hoặc nơi mà họ đang cư trú. Lưu ý rằng biên bản giám định y khoa này chỉ có giá trị đến khi có biên bản giám định liền kề ngay sau đó với cùng nội dung và mục đích giám định y khoa.
Bước 2: Các thủ tục giám định y khoa để về hưu trước tuổi
- Lập hồ sơ khám giám định y khoa:
- Trường hợp người lao động đang bảo lưu thời gian đóng bảo hiểm xã hội hoặc đã có quyết định nghỉ việc và đang chờ giải quyết chế độ hưu trí, trợ cấp hàng tháng thì họ phải tự lập đầy đủ một bộ hồ sơ.
- Trường hợp người lao động đang làm việc tại doanh nghiệp thì trách nhiệm lập hồ sơ giám định y khoa để xin nghỉ hưu trước tuổi thuộc về người sử dụng lao động
- Nộp hồ sơ khám giám định: Người chịu trách nhiệm lập hồ sơ khám giám định y khoa để xin nghỉ hưu trước tuổi phải gửi một bộ hồ sơ đầy đủ đến Cơ quan thường trực của Hội đồng Giám định y khoa cấp tỉnh. Quá trình nộp hồ sơ có thể được thực hiện trực tiếp hoặc thông qua dịch vụ bưu điện.
- Tiến hành khám giám định:
- Dựa trên hồ sơ của người được định giám định, Cơ quan thường trực của Hội đồng Giám định y khoa có trách nhiệm xem xét và tổ chức khám giám định theo quy định thời gian của pháp luật.
- Đối với trường hợp không tiến hành khám giám định, Hội đồng Giám định y khoa cấp tỉnh phải trả lời bằng văn bản cho cá nhân, cơ quan hoặc tổ chức yêu cầu định giám định biết trong vòng 10 ngày làm việc. Văn bản trả lời phải giải thích rõ lý do và chịu trách nhiệm về việc không tiến hành khám giám định của Hội đồng.
- Nhận Biên bản giám định y khoa: Trong vòng 10 ngày làm việc kể từ khi Hội đồng có kết luận, Cơ quan thường trực của Hội đồng Giám định y khoa có trách nhiệm cung cấp Biên bản giám định y khoa cho người được định giám định.
3. Thời điểm nhận lương hưu khi bị suy giảm khả năng lao động
Theo quy định tại Khoản 3 Điều 18 Thông tư 59/2015/TT-BLĐTBXH thì người có đủ điều kiện về tuổi đời và thời gian đóng bảo hiểm xã hội, khi bị suy giảm khả năng lao động, sẽ được tính thời điểm đủ điều kiện hưởng lương hưu từ ngày 01 tháng liền kề sau tháng có kết luận về suy giảm khả năng lao động, theo những trường hợp được quy định tại Điều 16 của Thông tư 59/2015/TT-BLĐTBXH
Ví dụ minh họa: ông P sinh ngày 30/6/1966, đã đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc trong 23 năm. Vào ngày 05/7/2017, Hội đồng Giám định y khoa kết luận ông P bị suy giảm khả năng lao động ở mức 61%. Vì vậy, thời điểm mà ông P đủ điều kiện hưởng lương hưu do suy giảm khả năng lao động là từ ngày 01/8/2016.
Để tìm hiểu thêm về vấn đề trên bạn có thể tham khảo thêm bài chia sẻ về Cách tính lương hưu khi nghỉ hưu trước tuổi theo quy định mới 2023 của Luật Minh Khuê.
Trên đây là những thông tin, điều lưu ý để tiến hành giám định mức khả năng suy giảm lao động nhằm hưởng chế độ hưu trí trước tuổi mà Luật Minh Khuê muốn chia sẻ tới các bạn. Hy vọng những chia sẻ trên là nguồn thông tin hữu ích dành cho các bạn. Nếu còn những băn khoăn nào cần tư vấn hay cần hỗ trợ về các vấn đề pháp lý khác bạn có thể liên hệ tới chúng tôi qua số: 1900.6162 để nhận được sự giải đáp trực tiếp, hoặc liên hệ qua địa chỉ email lienhe@luatminhkhue.vn. Cảm ơn sự quan tâm và theo dõi của các bạn.
