1. Đề thi Ngữ văn lớp 12 Giữa kì 2 chi tiết nhất 2023 - 2024
Phần I. Đọc hiểu (3,0 điểm)
Đọc đoạn trích sau đây và trả lời các câu hỏi:
Khi đã khai phóng được bản thân, con người sẽ tìm ra chính mình ở hai khía cạnh quan trọng nhất: con người văn hóa và con người chuyên môn của mình.
Ở khía cạnh con người văn hóa, đó là việc tìm ra được đâu là lương tri và phẩm giá của mình, đâu là lẽ sống và giá trị sống của mình; đâu là những giá trị làm nên chính mình, là những thứ mà vì nó hay để bảo vệ nó, mình sẵn lòng hi sinh mọi thứ khác; đâu là “chân ga” (để giúp mình vượt qua bao đèo cao) và đâu là “chân thắng” (để giúp mình không rơi xuống vực sâu).
Ở khía cạnh con người chuyên môn (hay con người công việc, nghề nghiệp, sự nghiệp), đó là việc tìm ra mình thực sự thích cái gì, mình giỏi cái gì, hiểu được mình giỏi đến mức độ nào để đặt mình vào một công việc phù hợp nhất với “cái chất” con người mình. Khi làm công việc mà mình giỏi nhất, mê nhất và phù hợp với “cái chất” con người của mình nhất thì khi đó làm việc cũng là làm người, khi đó mình làm việc nhưng cũng là sống với con người của mình”
(Đúng việc, một góc nhìn về câu chuyện khai minh - Giản Tư Trung, NXB Tri Thức - 2015)
Câu 1. Đoạn trích được viết theo phong cách ngôn ngữ nào? (0,25 điểm)
Câu 2. Hãy xác định câu chủ đề của đoạn văn bản. (0,5 điểm)
Câu 3. Trong đoạn trích, tác giả chủ yếu sử dụng thao tác lập luận nào? (0,25 điểm)
Câu 4. Từ quan niệm về “con người chuyên môn” trong đoạn trích trên, anh / chị hãy trình bày suy nghĩ trong định hướng lựa chọn nghề nghiệp của bản thân. Trả lời trong khoảng 5-7 dòng. (0,5 điểm)
Phần II. Làm văn (7,0 điểm)
Câu 1 (3,0 điểm)
Có ý kiến cho rằng: Tử tế là mạch sống tình người, đừng làm nó chết. Một ý kiến khác kại nêu vấn đề: Xã hội ngày nay, sống tử tế là quá khó khăn.
Vậy anh/chị hiểu như thế nào là sống tử tế? Hãy trình bày quan điểm của mình về sống tử tế trong cuộc sống hiện nay.
Câu 2 (4,0 điểm)
Trong truyện ngắn Vợ nhặt cuả Kim Lân có đoạn:
Bà lão cúi đầu nín lặng. Bà lão hiểu rồi. Lòng người mẹ nghèo khổ ấy còn hiểu ra biết bao nhiêu cơ sự, vừa ai oán vừa xót thương cho số kiếp đứa con mình. Chao ôi, người ta dựng vợ gả chồng cho con là lúc trong nhà ăn nên làm nổi, những mong sinh con đẻ cái mở mặt sau này. Còn mình thì… Trong kẽ mắt kèm nhèm của bà rỉ xuống hai dòng nước mắt… Biết rằng chúng nó có nuôi nổi nhau sống qua được cơn đói khát này không.
Bà lão khẽ thở dài ngửng lên, đăm đăm nhìn người đàn bà. Thị cúi mặt xuống, tay vân vê tà áo đã rách bợt. Bà lão nhìn thị và bà nghĩ: Người ta có gặp bước khó khăn, đói khổ này, người ta mới lấy đến con mình. Mà con mình mới có vợ được… Thôi thì bổn phận bà làm mẹ, bà đã chẳng lo được cho con… May ra mà qua khỏi được cái tao đoạn này thì thằng con bà cũng có vợ, nó yên bề nó, chẳng may ra ông giời bắt chết cũng phải chịu chứ biết thế nào mà lo cho hết được?
Bà lão khẽ dặng hắng một tiếng, nhẹ nhàng nói với “nàng dâu mới”:
- Ừ, thôi thì các con đã phải duyên phải kiếp với nhau, u cũng mừng lòng…
Tràng thở đánh phào một cái, ngực nhẹ hẳn đi. Hắn ho khẽ một tiếng, bước từng bước dài ra sân. Bà cụ Tứ vẫn từ tốn tiếp lời:
- Nhà ta thì nghèo con ạ. Vợ chồng chúng mày liệu mà bảo nhau làm ăn. Rồi ra may mà ông giời cho khá… Biết thế nào hở con, ai giàu ba họ, ai khó ba đời? Có ra thì rồi con cái chúng mày về sau.
Cảm nhận của anh/chị về tâm trạng nhân vật bà cụ Tứ được miêu tả qua đoạn trích trên. Từ đó, nêu nhận xét về nghệ thuật miêu tả tâm lý của Kim Lân.
>> Xem thêm Cảm nhận về nhân vật bà cụ Tứ trong tác phẩm Vợ nhặt
2. Đáp án đề thi
Phần I. Đọc hiểu (3,0 điểm)
Câu 1. Đoạn trích được viết theo phong cách ngôn ngữ nào? (0,25 điểm)
Đoạn trích được viết theo phong cách ngôn ngữ học thuật, triết học.
Câu 2. Hãy xác định câu chủ đề của đoạn văn bản. (0,5 điểm)
Câu chủ đề của đoạn văn là "Tìm kiếm bản ngã trong con người về mặt văn hóa và chuyên môn".
Câu 3. Trong đoạn trích, tác giả chủ yếu sử dụng thao tác lập luận nào? (0,25 điểm)
Tác giả chủ yếu sử dụng thao tác lập luận nhân quả để mô tả quá trình tìm kiếm bản ngã của con người.
Câu 4. Từ quan niệm về “con người chuyên môn” trong đoạn trích trên, anh / chị hãy trình bày suy nghĩ trong định hướng lựa chọn nghề nghiệp của bản thân. Trả lời trong khoảng 5-7 dòng. (0,5 điểm)
Tôi tin rằng việc lựa chọn nghề nghiệp không chỉ dựa trên khả năng chuyên môn mà còn phải phản ánh giá trị sống và lòng đam mê cá nhân. Chọn nghề mà mình yêu thích và giỏi, có ý nghĩa và giá trị sẽ giúp mình sống đúng với bản ngã văn hóa và chuyên môn.
Phần II. Làm văn (7,0 điểm)
Câu 1 (3,0 điểm)
Sống tử tế đồng nghĩa với việc giữ cho trái tim và tâm hồn của chúng ta luôn mở cửa cho tình người. Đừng chỉ sống vì bản thân mà quên mất trách nhiệm xã hội. Sự tử tế xuất phát từ lòng nhân ái và sẵn sàng giúp đỡ người khác trong khó khăn. Trong thế giới ngày nay, việc sống tử tế có thể gặp khó khăn, nhưng đó là điều cần thiết để tạo nên một cộng đồng hòa thuận và đồng lòng.
Câu 2 (4,0 điểm)
Trong truyện ngắn "Vợ nhặt" của Kim Lân, bà cụ Tứ được miêu tả như một người mẹ nghèo khổ nhưng đầy lòng nhân ái và hiểu biết. Tâm trạng của bà khi đối mặt với khó khăn của đứa con làm cho người đọc cảm nhận được sự đau lòng và tâm huyết của người mẹ. Nghệ thuật miêu tả tâm lý của Kim Lân qua từng chi tiết nhỏ trong cách bà cụ Tứ thể hiện tâm trạng làm cho câu chuyện trở nên sống động và gần gũi với độc giả. Kim Lân đã thành công trong việc tái hiện hình ảnh và tâm trạng của nhân vật, tạo nên một tác phẩm đầy cảm xúc và chân thực.
3. Đề thi Ngữ văn hay trọng tâm
PHẦN I - ĐỌC HIỂU (3,0 điểm)
Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu bên dưới:
Cuộc đời của chúng ta đạt được những thành tựu gì, trở nên như thế nào, hạnh phúc hay bất hạnh, có ích hay có hại cho xã hội là do cách chúng ta lựa chọn. Kinh nghiệm cuộc đời cho tôi thấy có ba yếu tố quyết định sự lựa chọn của chúng ta: một là năng lực trí tuệ, hai là giá trị, ba là tầm nhìn. Hiển nhiên là năng lực trí tuệ có vai trò quan trọng trong sự lựa chọn. Năng lực trí tuệ ở đây là nắm bắt được những thông tin đầy đủ, phân tích những thông tin ấy và nhận thức được bản chất của những gì đang diễn ra xung quanh chúng ta...Giá trị là những gì chúng ta xem là quan trọng, thiết yếu, sống còn đối với mình, là những gì chúng ta có thể sẵn sàng đánh đổi tự do, an toàn, sự no ấm của mình để bảo vệ nó. Mỗi người có thể có những giá trị giống nhau và khác nhau. Nó là một cái thang bậc đa dạng thể hiện thứ tự ưu tiên của những gì chúng ta coi trọng. Mơ ước một cuộc sống đầy đủ không có gì là xấu, ngược lại còn là động lực của sự tiến bộ. Người ta chỉ khác nhau ở con đường đạt đến mục tiêu. Chính các giá trị đã hướng dẫn chúng ta chọn con đường nào để đạt đến mục tiêu. Điều cần nhớ: cái gì cũng có hai mặt, mỗi sự lựa chọn đều đòi hỏi chúng ta phải trả giá. Vì vậy điều quan trọng là hiểu rõ hậu quả những lựa chọn của chúng ta. Tầm nhìn là khả năng nhìn ra một viễn cảnh xa hơn bối cảnh thực tế mà mình đang sống. Tầm nhìn ngắn hạn là chạy theo những ngành thời thượng, là chọn nghề dựa trên những nhu cầu trước mắt. Tầm nhìn dài hạn là phân tích bối cảnh xã hội, xác định năng khiếu, đặc điểm và năng lực của bản thân, trong đó quan trọng nhất là năng lực tự học và phẩm chất cá nhân. Đó mới là giá trị cốt lõi quyết định những thành tựu mà ta có thể đạt được. Với tầm nhìn dài hạn đó, chúng ta sẽ không nản lòng với khó khăn trước mắt và kiên trì với sự lựa chọn của mình.
(Phạm Thị Ly)
Câu 1 (0,5 điểm): Xác định phương thức biểu đạt chính của văn bản trên. Văn bản trên được trình bày theo cách thức nào sau đây: diễn dịch, quy nạp, tổng – phân – hợp?
Câu 2 (0,5 điểm): Xác định hai thao tác lập luận được sử dụng trong văn bản trên.
Câu 3 (1,0 điểm): Theo tác giả bài viết có mấy yếu tố quyết định sự lựa chọn của mỗi người trong cuộc đời? Trong những yếu tố ấy, yếu tố nào mang ý nghĩa cốt lõi quyết định thành tựu mà mỗi người có thể đạt được?
Câu 4 (1,0 điểm): Anh/Chị có đồng ý với quan điểm: “Cuộc đời của chúng ta đạt được những thành tựu gì, trở nên như thế nào, hạnh phúc hay bất hạnh, có ích hay có hại cho xã hội là do cách chúng ta lựa chọn.” không? Vì sao?
PHẦN II - LÀM VĂN (7,0 điểm)
Câu 1 (2,0 điểm): Viết đoạn văn bày tỏ suy nghĩ của anh (chị) về lòng nhân ái của con người?
Câu 2 (5,0 điểm): Cảm nhận của anh (chị) về nhân vật Việt qua tác phẩm Những đứa con trong gia đình của Nguyễn Thi.
>>>> Đáp án:
PHẦN I - ĐỌC HIỂU (3,0 điểm)
Câu 1 (0,5 điểm): Xác định phương thức biểu đạt chính của văn bản trên.
Văn bản trên được trình bày theo phong cách "quy nạp" (mô tả và giải thích một cách rõ ràng, cụ thể về một vấn đề).
Câu 2 (0,5 điểm): Xác định hai thao tác lập luận được sử dụng trong văn bản trên.
Hai thao tác lập luận được sử dụng trong văn bản là:
- Lập luận nhân quả (ví dụ như việc mô tả tầm quan trọng của năng lực trí tuệ, giá trị, và tầm nhìn trong quá trình lựa chọn).
- Lập luận so sánh (như so sánh giữa tầm nhìn ngắn hạn và dài hạn, giữa giá trị của mỗi người).
Câu 3 (1,0 điểm): Theo tác giả bài viết có mấy yếu tố quyết định sự lựa chọn của mỗi người trong cuộc đời? Trong những yếu tố ấy, yếu tố nào mang ý nghĩa cốt lõi quyết định thành tựu mà mỗi người có thể đạt được?
Tác giả bài viết chỉ ra có ba yếu tố quyết định sự lựa chọn của mỗi người:
1. Năng lực trí tuệ.
2. Giá trị cá nhân.
3. Tầm nhìn.
Trong số đó, năng lực trí tuệ được nhấn mạnh là mang ý nghĩa cốt lõi quyết định thành tựu mà mỗi người có thể đạt được.
Câu 4 (1,0 điểm): Anh/Chị có đồng ý với quan điểm: “Cuộc đời của chúng ta đạt được những thành tựu gì, trở nên như thế nào, hạnh phúc hay bất hạnh, có ích hay có hại cho xã hội là do cách chúng ta lựa chọn.” không? Vì sao?
Đây là câu hỏi phê bình cá nhân và phản ánh quan điểm của người làm bài. Anh/chị có thể trả lời dựa trên quan điểm cá nhân và những trải nghiệm của mình. Ví dụ, có thể đồng ý rằng lựa chọn của mỗi người ảnh hưởng lớn đến cuộc sống và thành tựu cá nhân.
PHẦN II - LÀM VĂN (7,0 điểm)
Câu 1 (2,0 điểm): Viết đoạn văn bày tỏ suy nghĩ của anh (chị) về lòng nhân ái của con người?
Lòng nhân ái là đặc tính tốt đẹp nhất của con người, là sức mạnh biến đổi thế giới. Sự hiểu biết và chia sẻ với những người xung quanh không chỉ là hành động tốt cho cá nhân mà còn là cầu nối gắn kết xã hội. Bằng cách hiểu và chia sẻ, ta xây dựng cộng đồng đồng lòng và hòa bình.
Câu 2 (5,0 điểm): Cảm nhận của anh (chị) về nhân vật Việt qua tác phẩm "Những đứa con trong gia đình" của Nguyễn Thi.
Đây là một câu hỏi liên quan đến một tác phẩm không được cung cấp trong đoạn văn bản. Để trả lời, anh/chị cần có sự hiểu biết về tác phẩm "Những đứa con trong gia đình" của Nguyễn Thi. Cảm nhận của anh/chị có thể liên quan đến những đặc điểm nhân vật, tình tiết truyện, hay thông điệp mà tác giả muốn truyền đạt.
>> Xem thêm: Đề thi Học kì 1 Ngữ văn lớp 12 có đáp án chi tiết nhất
