Đi chơi Giao thừa quá giờ: Người dưới 18 tuổi có bị Cảnh sát cơ động kiểm tra hành chính không?

Sự kiện đêm Giao thừa luôn là thời điểm nhạy cảm về an ninh trật tự tại các đô thị lớn và các địa phương trên toàn quốc. Đây là lúc mật độ giao thông tăng đột biến, đi kèm với các hoạt động lễ hội, tụ tập đông người, tiềm ẩn nhiều nguy cơ về vi phạm quy định về nồng độ cồn, trật tự công cộng và đặc biệt là tình trạng thanh thiếu niên sử dụng phương tiện giao thông lạng lách, đánh võng hoặc sử dụng pháo nổ trái phép. Trong bối cảnh đó, lực lượng Cảnh sát cơ động (CSCĐ) đóng vai trò là lực lượng vũ trang nòng cốt, thực hiện biện pháp vũ trang để bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội theo quy định của Luật Cảnh sát cơ động 2022. Việc hiểu rõ thẩm quyền của lực lượng này, quy trình kiểm tra hành chính, cũng như quyền và nghĩa vụ của người dân — đặc biệt là đối tượng người dưới 18 tuổi — là vô cùng cần thiết để đảm bảo sự thượng tôn pháp luật và bảo vệ quyền lợi chính đáng của công dân.

1. Thẩm quyền tuần tra, kiểm soát của Cảnh sát cơ động theo quy định pháp luật hiện hành

Luật Cảnh sát cơ động số 04/2022/QH15, có hiệu lực từ ngày 01/01/2023, đã quy định cụ thể về vị trí, chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của lực lượng này. Đây là văn bản pháp lý tối cao điều chỉnh hoạt động của CSCĐ, thay thế cho Pháp lệnh Cảnh sát cơ động năm 2013, nhằm xây dựng lực lượng CSCĐ cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại.

Căn cứ pháp lý và nhiệm vụ trọng tâm

Theo Điều 9 Luật CSCĐ 2022, CSCĐ có nhiệm vụ tuần tra, kiểm soát bảo đảm an ninh, trật tự tại các khu vực, tuyến, địa bàn phức tạp hoặc khi có sự kiện chính trị quan trọng. Đêm Giao thừa được xem là thời điểm trọng điểm mà CSCĐ phải bố trí lực lượng phương tiện, vũ khí, công cụ hỗ trợ để thực hiện nhiệm vụ.

Thẩm quyền của CSCĐ trong hoạt động tuần tra, kiểm soát bao gồm việc kiểm tra, kiểm soát người, phương tiện, đồ vật, tài liệu. Tuy nhiên, hoạt động này không được thực hiện một cách tùy tiện mà phải tuân thủ nghiêm ngặt các phương án, kế hoạch đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Bộ trưởng Bộ Công an quy định chi tiết quy trình hoạt động tuần tra, kiểm soát của CSCĐ để đảm bảo tính thống nhất và minh bạch.

Các trường hợp cụ thể được phép dừng phương tiện và kiểm tra

Điều 12 Luật CSCĐ 2022 quy định rõ 03 trường hợp cụ thể mà CSCĐ được quyền kiểm tra, kiểm soát người, phương tiện, đồ vật, tài liệu :

Trong đêm Giao thừa, trường hợp thứ 3 thường được áp dụng khi lực lượng CSCĐ phát hiện các đối tượng có biểu hiện nghi vấn mang theo pháo nổ, vũ khí thô sơ, công cụ hỗ trợ hoặc chất cấm. Việc "có căn cứ" dựa trên nghiệp vụ quan sát, tin báo tố giác hoặc các đặc điểm nhận dạng tội phạm đã được tập huấn kỹ lưỡng.

2. Đối tượng người dưới 18 tuổi trong hoạt động kiểm tra hành chính

Một trong những vấn đề gây tranh luận là liệu người dưới 18 tuổi (người chưa thành niên) có thuộc đối tượng bị CSCĐ kiểm tra hành chính hay không. Dưới góc độ pháp lý, nguyên tắc bình đẳng trước pháp luật quy định rằng mọi cá nhân, không phân biệt độ tuổi, đều phải chấp hành sự kiểm soát của cơ quan chức năng khi có dấu hiệu vi phạm pháp luật.

Nguyên tắc bình đẳng và tính không miễn trừ

Độ tuổi không phải là "thẻ bài" miễn trừ đối với các hoạt động bảo đảm an ninh quốc gia. Luật CSCĐ 2022 và các văn bản hướng dẫn không có điều khoản nào loại trừ người chưa thành niên khỏi đối tượng bị kiểm tra. Thực tế, thanh thiếu niên dưới 18 tuổi thường là đối tượng dễ bị lôi kéo vào các hành vi gây rối trật tự công cộng hoặc đua xe trái phép trong đêm Giao thừa, do đó việc kiểm tra đối với đối tượng này là cần thiết để ngăn chặn hậu quả xấu.

Tuy nhiên, pháp luật Việt Nam có những quy định đặc thù khi xử lý và ứng xử với người chưa thành niên nhằm mục đích giáo dục, giúp đỡ họ sửa chữa sai lầm. Việc xác định độ tuổi là căn cứ quan trọng để áp dụng hình thức xử lý phù hợp.

Quy định về trách nhiệm hành chính theo độ tuổi

Luật Xử lý vi phạm hành chính (XLVPHC) quy định các ngưỡng tuổi chịu trách nhiệm khác nhau, điều này ảnh hưởng đến cách CSCĐ xử lý sau khi kiểm tra :

• Người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi: Chỉ bị xử phạt vi phạm hành chính đối với những hành vi do lỗi cố ý. Hình thức xử phạt chủ yếu là phạt cảnh cáo, không áp dụng phạt tiền.
• Người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi: Phải chịu trách nhiệm về mọi vi phạm hành chính. Tuy nhiên, mức tiền phạt áp dụng không quá 1/2 mức phạt đối với người thành niên.

Trong quá trình kiểm tra đêm Giao thừa, nếu người dưới 18 tuổi không mang theo giấy tờ tùy thân để chứng minh độ tuổi, CSCĐ có thể căn cứ vào các giấy tờ khác hoặc dữ liệu trên hệ thống dân cư. Trong trường hợp không thể xác định chính xác tuổi, người có thẩm quyền sẽ áp dụng hình thức xử phạt có lợi nhất cho người vi phạm.

3. Bối cảnh đêm Giao thừa: "Giờ giới nghiêm" và các quy định về trật tự

Một hiểu lầm phổ biến trong giới trẻ là việc đi chơi đêm Giao thừa quá một khung giờ nhất định (ví dụ sau 24h) là vi phạm "giờ giới nghiêm". Cần khẳng định rằng tại Việt Nam, không có quy định về giờ giới nghiêm dân sự chung áp dụng cho toàn dân. Công dân có quyền tự do đi lại theo quy định của Hiến pháp. Tuy nhiên, quyền này bị giới hạn bởi các quy định về bảo vệ môi trường (tiếng ồn) và an ninh trật tự xã hội.

Quy định về tiếng ồn và sự yên tĩnh sau 22 giờ

Theo Nghị định 144/2021/NĐ-CP và các văn bản liên quan, thời gian từ 22 giờ ngày hôm trước đến 06 giờ sáng ngày hôm sau được xác định là khoảng thời gian cần giữ yên tĩnh tại khu dân cư và nơi công cộng. Các hành vi gây tiếng động lớn, huyên náo, nổ máy nẹt pô hoặc hát karaoke quá mức cho phép trong khung giờ này có thể bị xử phạt.

Đêm Giao thừa là dịp đặc biệt, nhưng điều đó không có nghĩa là mọi hành vi gây mất trật tự đều được chấp nhận. CSCĐ thường tập trung xử lý các nhóm thanh niên tụ tập, có biểu hiện lạng lách hoặc gây ồn ào ảnh hưởng đến không gian chung của cộng đồng.

Các lỗi vi phạm thường gặp đêm Giao thừa

Thông qua hoạt động tuần tra, kiểm soát, CSCĐ thường phát hiện các lỗi phổ biến sau ở người trẻ tuổi:

• Không mang theo Giấy chứng minh nhân dân/Thẻ căn cước: Theo quy định mới từ năm 2025, việc không xuất trình được thẻ Căn cước hoặc Căn cước điện tử trên ứng dụng VNeID khi có yêu cầu có thể bị phạt từ 300.000 đến 500.000 đồng.
• Vi phạm Luật Giao thông đường bộ: Không đội mũ bảo hiểm, chở ba, đi vào đường cấm, hoặc điều khiển xe khi chưa đủ tuổi/không có bằng lái.
• Tụ tập gây rối: Nhóm đông người có biểu hiện quá khích, ảnh hưởng đến an ninh trật tự.

4. Quy trình kiểm tra hành chính chuẩn của Cảnh sát cơ động

Khi tiến hành dừng phương tiện và kiểm tra, CSCĐ phải tuân thủ trình tự được quy định tại Thông tư 54/2022/TT-BCA của Bộ Công an. Việc hiểu rõ quy trình này giúp người trẻ tuổi giữ được sự bình tĩnh và đảm bảo quyền lợi của mình.

Bước 1: Hiệu lệnh dừng phương tiện và chào hỏi

Chiến sĩ CSCĐ sẽ sử dụng gậy chỉ huy giao thông hoặc còi, loa để ra hiệu lệnh dừng phương tiện. Khi tiếp xúc, cán bộ phải có thái độ đúng mực, chào theo điều lệnh Công an nhân dân (trừ trường hợp khẩn cấp hoặc đối tượng có biểu hiện tấn công). Người dân có quyền được biết lý do mình bị dừng xe.

Bước 2: Yêu cầu xuất trình giấy tờ

Các loại giấy tờ CSCĐ thường yêu cầu kiểm tra bao gồm:

• Thẻ Căn cước (CCCD) hoặc xác nhận nhân thân qua ứng dụng VNeID.
• Giấy đăng ký xe (Cavet xe).
• Giấy phép lái xe phù hợp (nếu điều khiển phương tiện trên 50cm3).
• Giấy chứng nhận bảo hiểm trách nhiệm dân sự.

Kể từ ngày 01/01/2025, người dân có thể xuất trình căn cước điện tử thay thế cho bản cứng. Đối với người dưới 18 tuổi chưa có tài khoản định danh riêng, thông tin có thể được tích hợp qua tài khoản của người giám hộ.

Bước 3: Kiểm soát phương tiện và đồ vật

Nếu có căn cứ cho rằng người hoặc phương tiện đang cất giữ tang vật vi phạm (như pháo, hung khí), CSCĐ có quyền kiểm tra cốp xe và đồ dùng cá nhân. Theo Điều 128 Luật XLVPHC, việc khám phương tiện phải có quyết định bằng văn bản, trừ trường hợp nếu không khám ngay thì tang vật sẽ bị tẩu tán. Khi đó, chiến sĩ phải chịu trách nhiệm về việc khám và báo cáo ngay cho cấp trên.

Bước 4: Xử lý vi phạm và ghi chép biên bản

Nếu phát hiện vi phạm, CSCĐ sẽ tiến hành lập biên bản vi phạm hành chính. Đối với các lỗi đơn giản thuộc thẩm quyền xử phạt tại chỗ (phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền đến 500.000 đồng với cá nhân), CSCĐ có thể ra quyết định xử phạt ngay. Với các lỗi phức tạp hoặc vượt quá thẩm quyền, vụ việc sẽ được chuyển cho Công an cấp huyện hoặc các đơn vị chuyên trách để giải quyết.

5. Những lưu ý quan trọng và cách ứng xử dành cho người trẻ tuổi

Đêm Giao thừa là thời điểm dễ nảy sinh các tình huống ngoài ý muốn. Cách ứng xử thông minh, thượng tôn pháp luật sẽ giúp các bạn trẻ có một đêm giao thừa yên bình.

Thái độ hợp tác và quyền giám sát

Sự hợp tác là chìa khóa để quá trình kiểm tra diễn ra nhanh chóng. Người dân cần chấp hành hiệu lệnh dừng xe, không nên có hành vi bỏ chạy gây nguy hiểm cho bản thân và lực lượng thi hành công vụ. Đồng thời, công dân có quyền giám sát hoạt động của Công an nhân dân theo quy định của pháp luật.

Về việc quay phim, chụp ảnh khi CSCĐ đang làm nhiệm vụ: Thông tư 46/2024/TT-BCA (có hiệu lực từ 15/11/2024) đã loại bỏ hình thức giám sát thông qua thiết bị ghi âm, ghi hình khỏi danh mục các hình thức giám sát công khai tại hiện trường. Tuy nhiên, pháp luật không cấm tuyệt đối việc ghi âm, ghi hình miễn là việc đó không làm ảnh hưởng đến việc thực thi công vụ, không đi vào "khu vực thực thi công vụ" được đánh dấu bằng dây căng hoặc cọc tiêu, và tuân thủ các quy định về an ninh mạng.

Xử lý khi không mang theo giấy tờ tùy thân

Trong trường hợp vô ý quên giấy tờ, các bạn trẻ nên:

• Giải thích rõ lý do và xuất trình hình ảnh giấy tờ (nếu có) hoặc thông tin trên VNeID.
• Đề nghị được gọi điện cho người thân mang giấy tờ đến vị trí kiểm tra.
• Nếu không thể chứng minh nhân thân tại chỗ, CSCĐ có thẩm quyền tạm giữ người theo thủ tục hành chính để xác minh nhân thân. Thời hạn tạm giữ thường không quá 12 giờ.

Lời khuyên dành cho phụ huynh

Gia đình là "tuyến phòng thủ" đầu tiên trong việc ngăn chặn trẻ chưa thành niên vi phạm pháp luật. Phụ huynh cần lưu ý:

• Quản lý phương tiện: Không giao xe mô tô trên 50cm3 cho con khi con chưa đủ tuổi hoặc chưa có bằng lái. Hành vi giao xe này có thể bị phạt tiền từ 8.000.000 đến 10.000.000 đồng đối với cá nhân chủ xe.
• Giáo dục pháp luật: Nhắc nhở con về các quy định về tiếng ồn, không sử dụng pháo nổ và tác hại của việc tụ tập gây rối.
• Trách nhiệm dân sự: Nếu con dưới 15 tuổi gây thiệt hại, cha mẹ phải bồi thường bằng tài sản của mình.