Điều chỉnh hướng dẫn trích lập dự phòng tổn thất đầu tư chứng khoán

1. Dự phòng tổn thất các khoản đầu tư được hiểu như nào?

Theo quy định tại khoản 1 Điều 2 Thông tư 48/2019/TT-BTC ngày 08 tháng 08 năm 2019 do Bộ Tài chính ban hành thì dự phòng tổn thất các khoản đầu tư được hiểu là đề cập đến việc dự phòng một phần giá trị có thể bị mất do giảm giá các loại chứng khoán mà doanh nghiệp đang nắm giữ, và cũng dự phòng một phần giá trị có thể bị mất do suy giảm giá trị các khoản đầu tư khác của doanh nghiệp vào các tổ chức kinh tế nhận vốn góp (không bao gồm các khoản đầu tư ra nước ngoài).

2. Các khoản đầu tư chứng khoán được xác định là đối tượng lập dự phòng tổn thất đầu tư bao gồm những gì?

Việc điều chỉnh hướng dẫn trích lập dự phòng tổn thất đầu tư chứng khoán được quy định tại Thông tư 24/2022/TT-BTC sửa đổi Thông tư 48/2019/TT-BTC hướng dẫn việc trích lập và xử lý các khoản dự phòng giảm giá hàng tồn kho, tổn thất các khoản đầu tư, nợ phải thu khó đòi và bảo hành sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ, công trình xây dựng tại doanh nghiệp do Bộ trưởng Bộ Tài chính ban hành.

Đối tượng lập dự phòng là các loại chứng khoán do các tổ chức kinh tế trong nước phát hành theo quy định của pháp luật. Các chứng khoán này thuộc sở hữu của doanh nghiệp và đang được niêm yết hoặc đăng ký giao dịch trên thị trường chứng khoán trong nước. Chúng có thể tự do mua bán trên thị trường và giá trị thực tế của chứng khoán trên thị trường tại thời điểm lập báo cáo tài chính năm thấp hơn giá trị của khoản đầu tư chứng khoán được ghi nhận trên sổ kế toán.

Tuy nhiên, đối tượng lập dự phòng không bao gồm trái phiếu Chính phủ, trái phiếu được Chính phủ bảo lãnh và trái phiếu chính quyền địa phương.

Hiện tại, pháp luật vẫn không có quy định rằng trái phiếu Chính phủ, trái phiếu được Chính phủ bảo lãnh và trái phiếu chính quyền địa phương là đối tượng lập dự phòng tổn thất trong nhóm các khoản đầu tư chứng khoán.

3. Mức trích lập dự phòng giảm giá đầu tư chứng khoán

Căn cứ tại khoản 2 Điều 1 Thông tư 24/2022/TT-BTC thì mức trích lập dự phòng giảm giá đầu tư chứng khoán được xác định theo công thức sau:

Trong trường hợp chứng khoán niêm yết (bao gồm cổ phiếu, chứng chỉ quỹ, chứng khoán phái sinh và chứng quyền có đảm bảo): giá thực tế của chứng khoán được tính dựa trên giá đóng cửa của ngày giao dịch gần nhất tính đến ngày lập báo cáo tài chính hàng năm. Nếu một chứng khoán niêm yết không có hoạt động giao dịch trong vòng 30 ngày trước ngày trích lập dự phòng tổn thất, doanh nghiệp xác định số tiền dự phòng cho mỗi khoản đầu tư chứng khoán theo quy định tại điểm b của quy định này.

Nếu vào thời điểm trích lập dự phòng tổn thất, một chứng khoán niêm yết bị hủy niêm yết, bị đình chỉ giao dịch hoặc bị ngừng giao dịch, doanh nghiệp xác định số tiền dự phòng cho mỗi khoản đầu tư chứng khoán theo quy định tại điểm b của quy định này.

Đối với cổ phiếu được đăng ký giao dịch trên thị trường giao dịch của công ty đại chúng chưa niêm yết và các doanh nghiệp nhà nước thực hiện cổ phần hóa dưới hình thức chào bán chứng khoán ra công chúng (thị trường Upcom), giá thực tế của chứng khoán được xác định là giá tham chiếu trung bình trong 30 ngày giao dịch liên tiếp gần nhất trước ngày lập báo cáo tài chính hàng năm, như được công bố bởi Sở Giao dịch Chứng khoán. Trường hợp cổ phiếu của một công ty cổ phần đã đăng ký giao dịch trên thị trường Upcom không có hoạt động giao dịch trong vòng 30 ngày trước ngày lập báo cáo tài chính hàng năm, doanh nghiệp xác định số tiền dự phòng cho mỗi khoản đầu tư chứng khoán theo quy định tại điểm b khoản 2 của quy định này.

Trong trường hợp của trái phiếu doanh nghiệp đã niêm yết và đăng ký giao dịch, giá trái phiếu trên thị trường được xác định dựa trên giá giao dịch gần nhất tại Sở Giao dịch chứng khoán trong khoảng 10 ngày tính từ ngày lập báo cáo tài chính. Nếu không có hoạt động giao dịch trong khoảng 10 ngày tính đến ngày lập báo cáo tài chính hàng năm, doanh nghiệp sẽ không thực hiện trích lập dự phòng đối với khoản đầu tư này.

Quyết định mới về việc loại bỏ quy định về mức trích dự phòng giảm giá đầu tư chứng khoán đối với trái phiếu Chính phủ, trái phiếu Chính phủ bảo lãnh và trái phiếu chính quyền địa phương so với quy định hiện nay đang tạo ra sự thay đổi đáng kể trong phong cách quản lý tài chính của doanh nghiệp. Thay vào đó, chỉ quy định về mức trích dự phòng giảm giá đầu tư chứng khoán đối với trái phiếu mà doanh nghiệp đã niêm yết được duy trì.

Sự điều chỉnh này cũng đồng thời áp dụng cho số dư dự phòng các khoản đầu tư trái phiếu Chính phủ, trái phiếu Chính phủ bảo lãnh và trái phiếu chính quyền địa phương mà doanh nghiệp đã trích lập trước ngày 25 tháng 5 năm 2022 (nếu có). Những số dư này sẽ được hoàn nhập vào báo cáo tài chính năm 2022, ghi giảm chi phí tương ứng.

Quyết định này không chỉ tạo ra một môi trường kinh doanh thuận lợi hơn cho các doanh nghiệp, mà còn thể hiện sự linh hoạt và sáng tạo trong việc điều chỉnh chính sách tài chính. Nó cũng nhấn mạnh sự tín nhiệm và sự ổn định của trái phiếu niêm yết trên thị trường, tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của thị trường chứng khoán và tăng cường niềm tin của các nhà đầu tư.

Qua việc bỏ quy định về mức trích dự phòng giảm giá đầu tư chứng khoán đối với các loại trái phiếu nêu trên, chính phủ hy vọng sẽ thúc đẩy hoạt động đầu tư và tạo ra một môi trường kinh doanh cạnh tranh và bền vững cho các doanh nghiệp. Điều này cũng tạo cơ hội cho các nhà đầu tư để tận dụng các lợi ích tài chính mà trái phiếu Chính phủ, trái phiếu Chính phủ bảo lãnh và trái phiếu chính quyền địa phương mang lại.

4. Nguyên tắc kế toán dự phòng tổn thất khoản đầu tư chứng khoán

Nguyên tắc kế toán dự phòng tổn thất khoản đầu tư chứng khoán quy định việc trích lập dự phòng cho các khoản lỗ tiềm năng có thể xảy ra khi có bằng chứng chắc chắn cho thấy giá trị thị trường của chứng khoán doanh nghiệp đang nắm giữ vì mục đích kinh doanh giảm so với giá trị ghi sổ.

Các điều kiện, căn cứ và phạm vi trích lập hoặc hoàn nhập dự phòng được thực hiện theo quy định của pháp luật.

Việc trích lập hoặc hoàn nhập dự phòng tổn thất khoản đầu tư chứng khoán được thực hiện trong quá trình lập báo cáo tài chính:

Nếu số dự phòng cần trích lập trong năm hiện tại vượt quá số dư dự phòng ghi trên sổ kế toán, doanh nghiệp sẽ trích lập dự phòng bổ sung cho khoản chênh lệch và ghi nhận nó là chi phí tài chính trong kỳ.

Nếu số dự phòng cần trích lập trong năm hiện tại thấp hơn số dư dự phòng chưa sử dụng hết đã trích lập trong năm trước, doanh nghiệp sẽ hoàn nhập khoản chênh lệch đó và ghi giảm chi phí tài chính.

Những nguyên tắc này đảm bảo rằng các doanh nghiệp phản ánh chính xác các khoản lỗ tiềm năng trong đầu tư chứng khoán trong báo cáo tài chính. Bằng cách trích lập dự phòng tổn thất, các doanh nghiệp có thể tính toán một cách chính xác sự giảm giá của chứng khoán, từ đó cung cấp một hình ảnh tài chính và hiệu quả hoạt động chính xác hơn. Ngoài ra, việc công nhận dự phòng hoặc hoàn nhập cũng giúp điều chỉnh báo cáo tài chính theo tình hình thị trường thực tế và đảm bảo tính minh bạch trong báo cáo tài chính.

Qúy khách có thể tham khảo thêm bài viết liên quan sau:

Chứng khoán lưu ký và chứng khoán chưa lưu ký là gì? Cho ví dụ

Mọi vướng mắc cần được giải đáp, quý khách vui lòng liên hệ với bộ phận luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến qua tổng đài điện thoại 24/7 hoặc gọi ngay tới số 1900.6162 hoặc gửi email trực tiếp tại lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ nhanh chóng. Cảm ơn quý khách hàng đã quan tâm và theo dõi bài viết của Công ty Luật Minh Khuê.