Doanh nghiệp “lách” luật để giảm tiền đóng BHXH bắt buộc thì xử lý như thế nào ?

1. Doanh nghiệp "lách" luật để giảm tiền đóng BHXH bắt buộc bằng cách nào?

Thực hiện đúng chính sách về BHXH có ý nghĩa lớn trong việc ổn định cuộc sống của người lao động, trợ giúp người lao động khi gặp rủi ro, khi không thể làm việc hoặc lúc tuổi già để duy trì và ổn định cuộc sống của bản thân và gia đình của người lao động. Tuy nhiên thực tế hiện nay có muôn vẻ kiểu “lách luật” để doanh nghiệp trốn, không đóng hoặc đóng không đầy đủ số tiền phải đóng bảo hiểm xã hội. Phổ biến nhất vẫn là không ký Hợp đồng lao động (HĐLĐ) hoặc ký HĐLĐ dưới 01 tháng với người sử dụng lao động.

Căn cứ theo quy định của Luật bảo hiểm xã hội năm 2014 thì chỉ những người lao động làm việc theo hợp đồng lao động từ đủ 01 tháng trở lên mới thuộc đối tượng phải đóng BHXH bắt buộc.

Có thể thấy về cơ bản những hành vi kể trên là vi phạm pháp luật. Tuy nhiên, nếu người lao động và đơn vị sử dụng lao động cùng “hợp tác” với nhau thì cơ quan chức năng khó có cơ sở để phát hiện các vi phạm của những người trong cuộc. Bên cạnh đó còn có những chiêu trò khác như chuyển phụ cấp lương thành các khoản chế độ và phúc lợi khác. Ký kết hợp đồng thuê khoán, Hợp đồng hợp tác kinh tế và các loại Hợp đồng khác để thay thế cho Hợp đồng lao động. Ký kết Hợp đồng thử việc để che dấu Hợp đồng lao động hoặc kéo dài thời gian thử việc. Hoặc chấm công lao động dưới 14 ngày trong một tháng.

- Chuyển phụ cấp lương thành các khoản và chế độ phúc lợi khác:

Doanh nghiệp sẽ thỏa thuận với NLĐ để sửa đổi, bổ sung HĐLĐ theo hướng định danh lại các khoản phụ cấp lương thành tiền thưởng vì tiền lương tháng đóng BHXH bắt buộc không bao gồm tiền thưởng, các khoản khác như tiền ăn giữa ca, khoản hỗ trợ xăng xe, điện thoại, đi lại… chỉ chiếm một phần nhỏ trong phần chung các khoản bổ sung khác mang tính chất chế độ và phúc lợi khác nên NLĐ sẽ dễ dàng đồng ý với đề xuất này bởi thu nhập của NLĐ từ tiền lương vẫn không thay đổi trong khi NLĐ cũng không bị khấu trừ thêm 8% phụ cấp lương để đóng BHXH (trong trường hợp NLĐ được trả lương trước thuế).

Xét câu chữ thì rõ ràng khoản tiền thưởng không phải là phụ cấp lương theo tinh thần và sẽ không được gộp vào tiền lương để làm cơ sở tính tiền lương tháng đóng BHXH bắt buộc cho NLĐ, nhưng bản chất của khoản tiền thưởng mới được gọi tên này dường như chưa đúng cả ở quy định pháp luật lẫn nghĩa thông thường. Cơ bản thì bản chất của tiền thưởng là một khoản thu nhập bổ sung mang tính khuyến khích NLĐ để họ nhiệt tình, có thêm những đóng góp có ích cho doanh nghiệp và NLĐ được nhận tiền thưởng như vậy phải đáp ứng các điều kiện để xứng đáng nhận tiền thưởng hơn những NLĐ khác. Theo quy định tại Điều 104 của Bộ luật Lao động 2019 cũng đã quy định tiền thưởng là khoản tiền mà NSDLĐ thưởng cho NLĐ căn cứ vào kết quả sản xuất kinh doanh hằng năm và mức độ hoàn thành công việc của NLĐ.

2. Doanh nghiệp "lách" luật để giảm tiền đóng BHXH bắt buộc thì xử lý như thế nào?

Căn cứ theo quy định tại Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014 thì người làm việc theo hợp đồng lao động (từ đủ 1 tháng trở lên) và doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh, cá nhân có thuê mướn, sử dụng lao động theo hợp đồng lao động là đối tượng phải tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc.

Theo quy định tại Khoản 1 Điều 17 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014 thì hành vi “Trốn đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp” là hành vi bị nghiêm cấm. Người thực hiện hành vi trốn đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc thì tuỳ theo tính chất, mức độ vi phạm mà bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự, nếu gây thiệt hại đến lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân thì phải bồi thường thiệt hại theo quy định của pháp luật. Phải chịu xử lý cả về hành chính lẫn hình sự.

Xử lý hành chính về việc doanh nghiệp "lách" luật để giảm tiền đóng BHXH bắt buộc:

Căn cứ theo quy định tại Nghị định 12/2022/NĐ-CP ngày 17/01/2022 quy định xử phạt vi phạm hành chính lĩnh vực lao động, bảo hiểm xã hội, đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng quy định như sau:

- Đối với người lao động có hành vi thỏa thuận với người sử dụng lao động không tham gia BHXH bắt buộc, BHTN, tham gia không đúng đối tượng hoặc tham gia không đúng mức quy định thì bị xử phạt từ 500.000 đồng đến 1.000.000 đồng (Khoản 1 Điều 39 Nghị định 12/2022/NĐ-CP ngày 17/1/2022).

- Đối với người sử dụng lao động có hành vi trốn đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp mà chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc sửa chữa, làm sai lệch văn bản, tài liệu trong hồ sơ đề xuất được áp dụng mức đóng thấp hơn mức đóng bình thường vào Quỹ Bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự thì bị xử phạt từ 50 triệu đồng đến 75 triệu đồng (Khoản 7 Điều 39 Nghị định 28/2020/NĐ-CP ngày 17/1/2022).

Ngoài ra, người sử dụng lao động còn phải bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả là buộc truy nộp số tiền bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp phải đóng và buộc nộp số tiền lãi bằng 02 lần mức lãi suất đầu tư quỹ bảo hiểm xã hội bình quân của năm trước liền kề tính trên số tiền trốn đóng, không đóng.

Xử lý hình sự về việc doanh nghiệp "lách" luật để giảm tiền đóng BHXH bắt buộc:

Đối với hành vi trốn đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp cho người lao động thực hiện trước ngày 01 tháng 01 năm 2018 thì không xử lý về hình sự về tội “Tội trốn đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp cho người lao động” quy định tại Điều 216 Bộ Luật hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017)

Kể từ ngày 01/01/2018 Bộ Luật hình sự 2015 có hiệu lực, người thực hiện hành vi Trốn đóng bảo hiểm xã hội từ 50 triệu đồng trở lên, trốn đóng bảo hiểm cho từ 10 người trở lên và đã bị xử phạt vi phạm hành chính về các hành vi này mà còn vi phạm sẽ bị phạt tiền từ 50 triệu đồng đến 1 tỷ đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 01 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 07 năm.

Pháp nhân thương mại phạm tội có thể bị phạt tiền từ 200 triệu đồng đến 3 tỷ đồng. Cụ thể, căn cứ theo quy định tại Điều 216 Bộ Luật hình sự 2015 quy định về tội trốn đóng BHXH, BHYT, BHTN cho NLĐ như sau: Người nào có nghĩa vụ đóng BHXH, BHYT, BHTN cho NLĐ mà gian dối hoặc bằng thủ đoạn khác để không đóng hoặc không đóng đầy đủ theo quy định từ 06 tháng trở lên thuộc một trong những trường hợp sau đây: Đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này mà còn vi phạm, thì bị phạt tiền từ 50 triệu đồng đến 200 triệu đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 01 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 01 năm.

3.  Doanh nghiệp chậm đóng BHXH sẽ bị xử lý thế nào?

Căn cứ khoản 5 Điều 39 Nghị định 12/2022/NĐ-CP quy định phạt tiền từ 12% đến 15% tổng số tiền phải đóng BHXH bắt buộc, BHTN tại thời điểm lập biên bản vi phạm hành chính nhưng tối đa không quá 75.000.000 đồng đối vớ người sử dụng lao động có hành vi chậm đóng BHXH bắt buộc, BHTN.

Các biện pháp khắc phục hậu quả khi người sử dụng lao động chậm đóng BHXH được quy định như sau:

- Buộc người sử dụng lao động đóng đủ số tiền bảo hiểm xã hội bắt buộc phải đóng cho cơ quan bảo hiểm xã hội;

- Buộc người sử dụng lao động nộp khoản tiền lãi bằng 02 lần mức lãi suất đầu tư quỹ bảo hiểm xã hội bình quân của năm trước liền kề tính trên số tiền, thời gian chậm đóng, không đóng, trốn đóng, chiếm dụng tiền đóng

Nếu không thực hiện thì theo yêu cầu của người có thẩm quyền, ngân hàng, tổ chức tín dụng khác, kho bạc nhà nước có trách nhiệm trích từ tài khoản tiền gửi của người sử dụng lao động để nộp số tiền chưa đóng và khoản tiền lãi của số tiền này tính theo lãi suất tiền gửi không kỳ hạn cao nhất của các ngân hàng thương mại nhà nước công bố tại thời điểm xử phạt vào tài khoản của cơ quan bảo hiểm xã hội.

Để tham khảo thêm thông tin về vấn đề này, quý khách hàng có thể tìm hiểu tại bài viết: Công ty trốn đóng BHXH cho người lao động sẽ bị xử phạt như thế nào của Luật Minh Khuê.

Như vậy trên đây là toàn bộ thông tin về Doanh nghiệp "lách" luật để giảm tiền đóng BHXH bắt buộc thì bị xử lý như thế nào? mà Công ty Luật Minh Khuê muốn gửi đến quý khách mang tính tham khảo. Nếu quý khách còn vướng mắc về vấn đề trên hoặc mọi vấn đề pháp lý khác, quý khách hãy vui lòng liên hệ trực tiếp với chúng tôi qua Luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến theo số điện thoại 1900.6162 để được Luật sư tư vấn pháp luật trực tiếp qua tổng đài kịp thời hỗ trợ và giải đáp mọi thắc mắc.

Nếu quý khách cần báo giá dịch vụ pháp lý thì quý khách có thể gửi yêu cầu báo phí dịch vụ đến địa chỉ email:lienhe@luatminhkhue.vn để nhận được thông tin sớm nhất! Rất mong nhận được sự hợp tác và tin tưởng của quý khách! Luật Minh Khuê xin trân trọng cảm ơn!