Tạm hoãn nghĩa vụ quân sự 2025: Đối tượng, điều kiện, hồ sơ & mức phạt

Mùa tuyển quân 2025 đánh dấu sự thay đổi lớn trong công tác quản lý nghĩa vụ quân sự (NVQS), đặc biệt là việc phân cấp mạnh mẽ thẩm quyền về cấp Xã/Phường theo Nghị định 220/2025/NĐ-CP và việc tăng nặng chế tài xử phạt hành chính theo Nghị định 218/2025/NĐ-CP. Những thay đổi này nhằm đơn giản hóa thủ tục hành chính nhưng đồng thời tăng tính răn đe đối với hành vi trốn tránh.

Bài viết này, được xây dựng dựa trên các văn bản pháp luật mới nhất có hiệu lực trong năm 2025 (Luật NVQS sửa đổi, NĐ 220/2025, NĐ 218/2025, TT 106/2025), cung cấp hướng dẫn toàn diện từ đối tượng, điều kiện sức khỏe mới đến quy trình nộp đơn tại cấp xã để công dân nắm vững luật và tránh rủi ro pháp lý.

1. Thẩm quyền xét duyệt tạm hoãn theo Luật NVQS sửa đổi

Theo Nghị định 220/2025/NĐ-CP, cơ quan hành chính cấp xã có thẩm quyền tiếp nhận - kiểm tra hồ sơ, Chủ tịch UBND cấp tỉnh ra quyết định xét duyệt tạm hoãn:

Ban Chỉ huy Quân sự (BCHQS) cấp xã: Đóng vai trò là cơ quan thường trực, chịu trách nhiệm tiếp nhận hồ sơ xin tạm hoãn. Ban chỉ huy Quân sự Xã sẽ kiểm tra tính hợp lệ, đầy đủ của giấy tờ, tổ chức sơ tuyển sức khỏe (phối hợp với Trạm Y tế xã) và tham mưu cho Hội đồng NVQS cấp xã. Công dân cần nộp trực tiếp hồ sơ tại cơ quan này.

Chủ tịch UBND cấp Tỉnh: Là người có thẩm quyền ra quyết định hành chính cuối cùng về việc tạm hoãn NVQS. Quyết định này là cơ sở pháp lý duy nhất để xác nhận công dân thuộc diện được tạm hoãn.

Nghị định 220/2025/NĐ-CP có hiệu lực từ 07/08/2025, sửa đổi một loạt nghị định về quốc phòng và quân sự, phản ánh sự chuyển đổi trong tổ chức chính quyền địa phương, đẩy mạnh phân cấp quản lý về cấp cơ sở. Mô hình chính quyền 02 cấp (Tỉnh giao chỉ tiêu -> Xã thực hiện) được áp dụng triệt để trong công tác tuyển quân.

Lưu ý quan trọng: Từ 2025, không còn Hội đồng NVQS cấp huyện. Công dân chỉ cần nộp hồ sơ tại Ban Chỉ huy Quân sự xã.

2. 05 nhóm đối tượng được tạm hoãn nghĩa vụ quân sự mới nhất

Theo Luật Nghĩa vụ quân sự 2015 (sửa đổi 2025), có 05 nhóm đối tượng được tạm hoãn nghĩa vụ quân sự. Việc xác định thuộc nhóm nào phải dựa trên hồ sơ, tài liệu và kết luận y khoa hợp lệ.

2.1. Nhóm chưa đủ sức khỏe phục vụ tại ngũ

Căn cứ Khoản 1 Điều 41, công dân không đạt tiêu chuẩn sức khỏe theo kết luận của Hội đồng khám sức khỏe NVQS sẽ được tạm hoãn. Thông tư 106/2025/TT-BQP (văn bản quy định chi tiết về tiêu chuẩn phân loại sức khỏe ) quy định chỉ công dân đạt Loại 1 hoặc Loại 2 mới được tuyển chọn; Loại 3 trở xuống được xem xét tạm hoãn.

Kết luận này chỉ hợp lệ khi được Hội đồng khám sức khỏe (do Sở Y tế thành lập) xác nhận; công dân không tự đánh giá tình trạng sức khỏe của mình.

Tật khúc xạ (cận/loạn): Người bị cận từ trên 1,5 diop trở lên, hoặc có tật khúc xạ ở mức tương đương, được xếp Loại 3 và thuộc diện tạm hoãn. Quy trình khám và phân loại thị lực được chuẩn hóa tại Thông tư 106/2025/TT-BQP (Phụ lục I, Bảng 1).

Công dân cần nộp hồ sơ khám chuyên khoa mắt từ bệnh viện đủ thẩm quyền để BCHQS xã tổng hợp, sau đó Hội đồng khám sức khỏe đưa ra kết luận cuối cùng.

Hình xăm: Hình xăm chỉ ảnh hưởng đến việc tuyển chọn khi phản cảm, kích động, hoặc diện tích lớn (thường trên 1/3 cơ thể hoặc nằm ở vị trí lộ rõ). Hình xăm nhỏ, kín và mang tính thẩm mỹ không phải là căn cứ tạm hoãn hay miễn.

Công dân cần chuẩn bị bệnh án hoặc giấy chứng nhận sức khỏe ngay khi đăng ký NVQS hoặc trong đợt sơ tuyển tại cấp xã. Hồ sơ này được Trạm Y tế cấp xã ghi nhận ban đầu và chuyển lên cấp trên để Hội đồng khám sức khỏe khu vực rà soát.

Như vậy, nhóm đối tượng chưa đủ sức khỏe phục vụ tại ngũ là những công dân có sức khỏe loại 3, 4, 5, 6 theo kết luận của Hội đồng khám sức khỏe hoặc mắc bệnh thuộc danh mục miễn đăng ký thì được tạm hoãn

2.2. Nhóm học sinh, sinh viên đang theo học

Công dân là học sinh, sinh viên được tạm hoãn nếu đang học hệ chính quy tại cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo dục quốc dân. Quyền tạm hoãn chỉ áp dụng cho 01 khóa đào tạo trình độ Đại học, Cao đẳng đầu tiên. Quy định này nhằm đảm bảo quá trình học tập không bị gián đoạn, đồng thời yêu cầu công dân tuân thủ nghiêm ngặt các điều kiện về chương trình đào tạo và hồ sơ chứng minh.

Điều kiện tiên quyết của trường hợp này, là công dân phải đang theo học chính quy (tập trung). Các hình thức không chính quy sau đây không được xem xét tạm hoãn, gồm:

• Đào tạo từ xa
• Trực tuyến
• Vừa học vừa làm
• Tại chức

Chỉ khóa đào tạo trình độ đầu tiên mới được tạm hoãn. Do đó, các chương trình sau không thuộc diện được hoãn:

• Văn bằng 2
• Liên thông sau khi đã có bằng trước đó
• Thạc sĩ, cao học, sau đại học

Theo đó, những công dân theo học các chương trình này vẫn thuộc diện gọi nhập ngũ nếu còn trong độ tuổi.

Các tình huống thường gặp sau đây dễ mất quyền tạm hoãn:

• Giai đoạn chờ nhập học: Khi có Giấy báo trúng tuyển, công dân phải nộp ngay cho BCHQS xã để phát sinh quyền tạm hoãn đúng thời điểm. Chưa nhập học nhưng đã trúng tuyển vẫn được xem xét nếu có giấy tờ hợp lệ.
• Tình trạng học tập kéo dài: Việc lưu ban, nợ môn hoặc kéo dài thời gian học vượt quá thời gian đào tạo thiết kế có thể khiến BCHQS xã đề xuất chấm dứt quyền tạm hoãn.

Hàng năm, sinh viên phải chủ động xin Giấy xác nhận sinh viên (bản chính) có ghi rõ năm học và hệ đào tạo, nộp cho BCHQS xã (thường từ tháng 8 - 10). Nếu không nộp đúng hạn, lý do tạm hoãn có thể bị chấm dứt và công dân sẽ được đưa vào danh sách gọi nhập ngũ.

2.3. Nhóm Hoàn cảnh gia đình (Lao động duy nhất) & Nhóm khác

Công dân được tạm hoãn nếu là lao động duy nhất phải trực tiếp nuôi dưỡng thân nhân mất khả năng lao động; hoặc có anh/chị/em ruột đang phục vụ tại ngũ. Các trường hợp này yêu cầu hồ sơ chứng minh đầy đủ và phải được xác minh thực tế tại địa phương.

Chứng minh hoàn cảnh Lao động duy nhất:  

Để được tạm hoãn theo diện này, công dân phải chứng minh trong gia đình không còn người nào khác có khả năng lao động để nuôi dưỡng thân nhân (ngoại trừ người đang tại ngũ). Việc nuôi dưỡng mang tính bắt buộc và duy nhất, không phải quan hệ hỗ trợ thông thường.

Tình trạng mất khả năng lao động phải được chứng minh bằng giấy tờ có giá trị pháp lý, gồm:

• Giấy chứng nhận khuyết tật do Sở LĐ-TB&XH cấp
• Bệnh án xác nhận bệnh lý mãn tính, hiểm nghèo
• Giấy xác nhận mất sức lao động. Các trường hợp như thất nghiệp, nghỉ hưu, thu nhập thấp… không được coi là mất khả năng lao động.

2.4. Nhóm chính sách (anh/chị/em ruột đang phục vụ tại ngũ)

Công dân có anh, chị hoặc em ruột đang phục vụ tại ngũ hoặc đang học tập tại các trường quân sự, công an sẽ được xem xét tạm hoãn để ổn định hoàn cảnh gia đình.

Để đảm bảo công bằng và tránh lợi dụng, BCHQS xã sẽ:

• Phối hợp Trưởng thôn/tổ dân phố tiến hành xác minh thực tế tại nơi cư trú
• Lập biên bản xác minh, trình Chủ tịch UBND xã xem xét
• Niêm yết công khai kết quả tại UBND xã theo Nghị định 220/2025/NĐ-CP

Kết luận tạm hoãn chỉ được ban hành khi hoàn thành đầy đủ các bước xác minh và đối chiếu hồ sơ.

3. Quy trình xin tạm hoãn tại UBND Cấp Xã 

Quy trình gồm 3 bước chính: Nộp hồ sơ tại BCHQS Xã -> Hội đồng xã bình xét công khai -> Chủ tịch UBND Xã ra quyết định. Việc phân cấp thẩm quyền về cấp xã (NĐ 220/2025) giúp quy trình trở nên thuận tiện hơn, nhưng công dân cần tuân thủ nghiêm ngặt các bước và thời hạn để đảm bảo hồ sơ hợp lệ.

Bước 1: Chuẩn bị Hồ sơ

Công dân cần chuẩn bị đầy đủ các giấy tờ chứng minh mình thuộc diện tạm hoãn theo quy định (Khoản 1 Điều 41 Luật NVQS). Hồ sơ bao gồm Đơn xin tạm hoãn theo mẫu mới của Bộ Quốc phòng kèm theo các giấy tờ chứng minh bản sao công chứng (ví dụ: Giấy xác nhận sinh viên, Bệnh án, Giấy báo nhập ngũ của anh trai, v.v.).

Bước 2: Nộp Hồ sơ tại Ban chỉ huy Quân sự cấp Xã

Nơi Nộp: Công dân chỉ nộp trực tiếp tại Ban Chỉ huy Quân sự Cấp Xã/Phường/Thị trấn nơi đăng ký NVQS. 

Thời hạn Tuân thủ: Đây là bước quan trọng nhất. Hồ sơ phải được nộp trước khi Hội đồng NVQS ra Lệnh gọi khám sức khỏe. Việc nộp hồ sơ muộn, sau khi có lệnh gọi khám, sẽ bị từ chối và có thể dẫn đến bị xử phạt hành chính theo Nghị định 218/2025.

Bước 3: Bình xét Công khai và Nhận Quyết định​

Sau khi tiếp nhận hồ sơ, BCHQS Xã sẽ bình xét, đặc biệt với các trường hợp khó khăn. Danh sách công dân được đề nghị tạm hoãn sẽ được niêm yết công khai tại trụ sở UBND Xã để người dân có thể theo dõi và giám sát. 

Cuối cùng, Chủ tịch UBND Tỉnh sẽ ký Quyết định hành chính chính thức về việc tạm hoãn NVQS. Công dân cần lưu giữ Quyết định này cẩn thận để làm căn cứ pháp lý.

Việc giao quyền quyết định và quy trình công khai cho cấp xã không chỉ giúp đơn giản hóa thủ tục mà còn tăng cường tính giải trình của chính quyền cơ sở. Nếu hồ sơ bị từ chối, công dân nên yêu cầu BCHQS Xã cung cấp lý do bằng văn bản để có căn cứ khiếu nại lên cấp cao hơn.

4. Thời điểm & Thời hạn tạm hoãn (Hiệu lực)

Quyền tạm hoãn phát sinh từ thời điểm Chủ tịch UBND xã ký Quyết định và chấm dứt khi lý do tạm hoãn không còn (kết thúc khóa học, hồi phục sức khỏe…) hoặc khi công dân hết độ tuổi gọi nhập ngũ.

Hiệu lực của Quyết định: Quyền tạm hoãn có giá trị hành chính kể từ ngày Chủ tịch UBND Xã ký Quyết định. Quyết định này không có giá trị hồi tố cho các hành vi vi phạm đã xảy ra trước đó (ví dụ: đã trốn khám).

Thời hạn và Chấm dứt:  Thời hạn tạm hoãn tương ứng với thời gian lý do tạm hoãn còn tồn tại:

• Học tập: Kéo dài đến khi kết thúc khóa học chính quy đầu tiên.
• Sức khỏe: BCHQS Xã sẽ tiến hành rà soát hàng năm. Đối với sinh viên, việc nộp Giấy xác nhận sinh viên phải được thực hiện định kỳ hàng năm.
• Chấm dứt Quyền Tạm hoãn: Quyền này sẽ chấm dứt ngay khi lý do không còn áp dụng, ví dụ: hoàn thành chương trình đào tạo, bị đuổi học, hoặc sức khỏe được xác nhận hồi phục và đạt Loại 1 hoặc 2.

Khi quyền tạm hoãn chấm dứt, công dân sẽ ngay lập tức được chuyển vào diện gọi nhập ngũ trong đợt tuyển quân gần nhất, miễn là chưa quá 27 tuổi.

5. Mức phạt vi phạm mới theo Nghị định 218/2025/NĐ-CP

Nghị định 218/2025/NĐ-CP, thay thế Nghị định 120/2013/NĐ-CP tăng mức phạt. Mức phạt tiền tối đa đối với cá nhân là 75 triệu đồng (tổ chức là 150 triệu đồng). Các hình thức xử phạt chính bao gồm cảnh cáo và phạt tiền, kèm biện pháp khắc phục hậu quả (như buộc thực hiện NVQS).

Dưới đây là khung xử phạt vi phạm NVQS liên quan đến trốn tránh, gian dối (tập trung vào Điều 8, 9, 10 Nghị định 218/2025/NĐ-CP):

Ngoài phạt tiền, vi phạm còn dẫn đến hậu quả phụ nghiêm trọng:

• Ghi nhận vào lý lịch tư pháp, học bạ, sơ yếu lý lịch, ảnh hưởng đến học tập, công tác, xét tuyển việc làm.
• Nếu tái phạm sau khi bị phạt hành chính, hoặc có hành vi chống đối/cố tình gây thương tích để trốn tránh, có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự  Tội trốn tránh NVQS theo Điều 332 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi 2017): Phạt cải tạo không giam giữ đến 2 năm hoặc tù từ 3 tháng đến 2 năm (nếu tái phạm nghiêm trọng, có thể lên đến 5 năm).

6. Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Đang nợ môn có xin được giấy hoãn không?

Vẫn được nếu nhà trường xác nhận công dân còn trong thời gian chính khóa theo quy định chuẩn của chương trình đào tạo. Tuy nhiên, nếu nợ môn dẫn đến việc kéo dài thời gian học vượt quá thời gian thiết kế, Hội đồng NVQS Xã có thể xem xét chấm dứt quyền tạm hoãn vì lý do hoãn không còn phù hợp.

Xăm hình nhỏ ở tay có được miễn không?

Không đương nhiên được miễn. Theo Thông tư 106/2025, hình xăm chỉ là lý do loại trừ nếu mang tính chất phản cảm, kích động, hoặc chiếm diện tích lớn. Hình xăm nhỏ, không phản cảm vẫn phải tuân thủ lệnh gọi khám sức khỏe và có thể đạt sức khỏe Loại 1 hoặc 2, đủ điều kiện nhập ngũ. Công dân phải tham gia khám để có kết luận chính thức.

Bị cận 1.25 độ có phải đi không?

Có thể phải đi. Tiêu chuẩn tạm hoãn thường áp dụng cho cận thị từ trên 1.5 Diop trở lên (tương đương sức khỏe Loại 3 trở lên). Cận 1.25 độ có khả năng được xếp vào Loại 2, đủ điều kiện nhập ngũ. Công dân bắt buộc phải tham gia khám sức khỏe theo lệnh gọi để Hội đồng khám đưa ra kết luận phân loại chính thức.

Nộp đơn xin hoãn muộn (sau khi có lệnh khám) có được chấp nhận không?

Không được chấp nhận. Việc nộp đơn xin tạm hoãn phải được thực hiện đúng thời hạn quy định, tức là trước khi có Lệnh gọi khám sức khỏe. Nộp hồ sơ muộn sẽ bị từ chối và người nộp còn có nguy cơ bị xử phạt hành chính theo Nghị định 37/2022/NĐ-CP do không tuân thủ quy trình đăng ký NVQS.

Kết luận

Việc tạm hoãn nghĩa vụ quân sự được pháp luật quy định rõ ràng theo từng nhóm đối tượng và kèm theo các điều kiện chặt chẽ. Mỗi trường hợp tạm hoãn đều đòi hỏi công dân chuẩn bị hồ sơ đầy đủ, thực hiện đúng quy trình và tuân thủ thời hạn nộp giấy tờ. Việc đánh giá thuộc diện tạm hoãn không dựa trên suy đoán cá nhân mà phải căn cứ vào kết luận của cơ quan có thẩm quyền như Hội đồng khám sức khỏe hoặc xác minh của BCHQS cấp xã.

Nắm rõ quy định, chuẩn bị hồ sơ đúng yêu cầu và chủ động phối hợp với địa phương là cách duy nhất để đảm bảo quyền lợi hợp pháp khi xin tạm hoãn, đồng thời tránh các rủi ro xử phạt hoặc bị xem là trốn tránh nghĩa vụ.

Nếu Quý khách cần tư vấn cụ thể về hồ sơ tạm hoãn hoặc khiếu nại quyết định nghĩa vụ quân sự, vui lòng liên hệ tổng đài tư vấn pháp luật của Luật Minh Khuê hotline 1900.6162 hoặc gửi email đến địa chỉ: lienhe@luatminhkhue.vn. 

Trân trọng!