Câu hỏi: Khẳng định "Đối tượng tác động của tội phạm là quan hệ xã hội được luật hình sự bảo vệ, bị hành vi phạm tội xâm hại?" Tại sao?
- Khẳng định sai. Bởi vì:
Đối tượng tác động của tội phạm là những phần trong khách thể của tội phạm mà khi tác động đến nó,người phạm tội hoặc pháp nhân thương mại gây nên thiệt hại hoặc đe dọa gây nên thiệt hại cho quan hệ xã hội được luật hình sự bảo vệ.
Đối tượng tác động của tội phạm thường được thể hiện dưới các dạng sau đây:
+ Con người là đối tượng tác động của các hành vi xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm của con người đó.
+ Các đối tượng vật chất bao gồm các vật thể cụ thê như tài sản, phương tiện đảm bảo cuộc sống con người có chủ sở hữu hợp pháp. Sự tác động vào đối tượng vật chất này làm thay đổi các quan hệ xã hội liên quan đến tài sản, phương tiện đó.
+ Hoạt động bình thường của các chủ thể quan hệ xã hội: Hoạt động bình thường của các cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội trong các lĩnh vực an ninh, quốc phòng, kinh tế, văn hóa, xã hội... Sự tác động vào hoạt động bình thường làm cho các chủ thể tham gia các quan hệ xã hội không hoạt động được bình thường dẫn đến việc gây thiệt hại cho lợi ích của Nhà nước, của xã hội, quyền và lợi ích hợp pháp của công dân.
Như vậy, đối tượng tác động của tội phạm không phải là quan hệ xã hội được luật hình sự bảo vệ mà chỉ là những phần phản ánh quan hệ xã hội được luật hình sự bảo vệ, nhưng bị tội phạm tác động làm thay đổi trạng thái ban đầu quan hệ xã hội đó.
>> Xem thêm: Đối tượng tác động của tội phạm là gì? Các loại đối tượng tác động của tội phạm?
Để hiểu sâu sắc vấn đề trên, Luật Minh Khuê phân tích chi tiết như sau:
1. Khái niệm đối tượng tác động của tội phạm
Đối tượng tác động của tội phạm là bộ phận của khách thể của tội phạm bị hành vi phạm tội tác động và qua đó gây thiệt hại hoặc đe dọa gây thiệt hại cho quan hệ xã hội được luật hình sự bảo vệ.
- Về nội dung, đối tượng tác động của tội phạm là cái thông qua sự tác động lên nó tội phạm trực tiếp gây thiệt hại cho các quan hệ xã hội là khách thể bảo vệ của luật hình sự.
- Về cấu trúc, đối tượng tác động của tội phạm là một bộ phận của khách thể của tội phạm
Để gây thiệt hại cho các quan hệ xã hội can phạm phải tác động vào đối tượng tác động. Cơ sở để xác định mức độ thiệt hại mà tội phạm gây ra phải dựa vào mức độ làm biến đổi tình trạng bình thường của đối tượng tác động. Các quan hệ xã hội khách thể của tội phạm trong mọi trường hợp luôn bị gây thiệt hại hoặc đe dọa gây thiệt hại nếu có tội phạm xảy ra. Đối tượng tác động của tội phạm có thể ở tình trạng tốt hơn tình trạng ban đầu (nếu đối tượng tác động của tội phạm là đối tượng vật chất).
2. Ba loại đối tượng tác động của tội phạm
Một số loại đối tượng tác động của tội phạm:
- Chủ thể của quan hệ xã hội: con người
Con người với ý nghĩa vừa là thực thể tự nhiên vừa là thực thể xã hội có thể là chủ thể của nhiều quan hệ xã hội khác nhau. Trong các quan hệ xã hội chỉ có thể bị gây thiệt hại khi có sự biến đổi tình trạng bình thường của con người là chủ thể ủa quan hệ xã hội đó. Quan hệ nhân thân là quan hệ xã hội thuộc loại này. Các tội phạm được quy định trong chương XIV Bộ luật hình sự đều có đối tượng tác động là con người. Những hành vi phạm tội của nhóm tội phạm này có thể là hành vi tước đoạt tính mạng, hành vi gây tổn hại cho sức khỏe, nhân phẩm, danh dự của con người.
Ví dụ: Tội giết người, Tội giết hoặc vứt bỏ con mới đẻ, Tội giết người trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh, Tội bức tử....
- Nội dung của quan hệ xã hội: hoạt động bình thường của chủ thể
Hoạt động bình thường của chủ thể được coi là đối tượng tác động của tội phạm. Sự làm biến đổi tình trạng của đối tượng tác động ở đây là sự cản trở hoạt động bình thường của chủ thể hoặc dưới hình thức làm biến dạng xử sự của người khác hoặc dưới hình thức tự làm biến dạng xử sự của chính mình.
Ví dụ: Hành vi đưa hối lộ là hành vi nhằm làm biến dạng xử sự của người có chức vụ, quyền hạn và điều này cấu thành tội lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ.
Việc xâm hại quan hệ xã hội bằng cách tác động đến đối tượng tác động của tội phạm không có nghĩa là đối tượng tác động của tội phạm cũng luôn bị hư hại cùng với các quan hệ xã hội. Nhiều trường hợp, đối tượng tác động của tội phạm không rơi vào tình trạng xấu hơn so với trước khi tội phạm xảy ra.
Ví dụ: Người trộm cắp tài sản thường không gây hư hỏng cho tài sản trộm cắp là đối tượng tác động của tội phạm mà còn có thể có biện pháp bảo vệ giá trị vật chất của tài sản đã chiếm đoạt được trước đó....
- Khách thể của quan hệ xã hội: các đối tượng vật chất
Với những quan hệ xã hội được Luật hình sự bảo vệ thì có các quan hệ xã hội bị tội phạm gây thiệt hại qua việc làm biến đổi tình trạng bình thường của đối tượng vật chất như quan hệ sở hữu. Những hành vi này làm biến đổi tình trạng bình thường của tài sản một cách trái pháp luật, gây thiệt hại cho quan hệ sở hữu. Điều này dẫn đến gây ra nhiều hành vi như chiếm đoạt, hành vi chiếm giữ, hành vi sử dụng trái phép, hành vi hủy hoại hay làm hư hỏng....
Ví dụ: tội trộm cắp tài sản
3. Ý nghĩa của việc xác định đúng đối tượng tác động của tội phạm
- Có ý nghĩa định tội danh trong một số trường hợp
- Có khi được phản ánh là tình tiết định khung hình phạt
- Có khi là tình tiết đánh giá mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm tội
4. Giải thích về đối tượng tác động của tội phạm
Đối tượng tác động của tội phạm là quan hệ xã hội được luật hình sự bảo vệ, bị hành vi phạm tội xâm hai là khẳng định sai.
- Cơ sở pháp lý: Điều 1, khoản 1 Điều 8 Bộ luật hình sự 2015, sửa đổi, bổ sung 2017
- Giải thích:
Nội dung "quan hệ xã hội được luật hình sự bảo vệ, bị hành vi phạm tội xâm hại tới" là khái niệm chỉ khách thể của tội phạm (cái tổng thể). Trong khi đó, đối tượng tác động của tội phạm chỉ là một bộ phận của khách thể của tội phạm bị hành vi phạm tội tác động và qua đó gây thiệt hại hoặc đe dọa gây thiệt hại cho quan hệ xã hội được luật hình sự bảo vệ.
Đối tượng tác động của tội phạm bao gồm:
- Chủ thể của quan hệ xã hội (con người: cá nhân, tổ chức, nhà nước): là đối tượng tác động của các hành vi xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm của người đó.
- Nội dung của quan hệ xã hội (hoạt động bình thường của chủ thể): hoạt động bình thường này là của các cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội trong lĩnh vực an ninh, quốc phòng, kinh tế, văn hóa, xã hội...Sự tác động đến các hoạt động bình thường của các chủ thể tham gia các hoạt động này dẫn đến việc gây ra thiệt hại về lợi ích của Nhà nước, của xã hội, xâm hại đến quyền và lợi ích hợp pháp của công dân.
- Khách thể của quan hệ xã hội (các đối tượng vật chất): sự tác động vào các đối tượng vật chất như tài sản, phương tiện đảm bảo cuộc sống con người có chủ sở hữu hợp pháp...làm thay đôi các quan hệ xã hội liên quan đến chính tài sản, phương tiện đó.
Như vậy, đối tượng tác động của tội phạm không phải là quan hệ xã hội được luật hình sự bảo vệ mà chỉ là một bộ phận của khách thể của tội phạm, là những phần phản ánh các quan hệ xã hội được luật hình sự bảo vệ nhưng bị tội phạm tác động làm cho thay đổi trạng thái ban đầu của quan hệ xã hội đó.
5. Câu hỏi hướng dẫn ôn tập
Câu 1. Những khẳng định dưới đây đúng hay sai, giải thích tại sao?
1. Một tội phạm nếu trên thực tế đã làm cho đối tượng tác động của tội phạm tốt hơn so với tình trạng ban đầu thì không bị coi là thiệt hại cho xã hội.
2. Đối tượng tác động của tội phạm luôn là đối tượng vật chất cụ thể
3. Các quan hệ xã hội được Luật hình sự bảo vệ chính là khách thể của tội phạm
4. Mỗi tội phạm có thể có nhiều đối tượng tác động
Câu 2. Hai chị em A (19 tuổi) và B (15 tuổi) dùng vàng giả mua xe máy cũ của những người quảng cáo trên báo hằng ngày. Bằng thủ đoạn đánh tráo vàng thật thành vàng giả khi mua bán, hai chị em A và B đã mua được 7 chiếc xe máy. Tổng tài sản chiếm đoạt được có giá trị 121 000 000 đồng. Trong quá trình điều tra phát hiện A là người không có nghề nghiệp, có một tiền án về tội trộm cắp tài sản, chưa được xóa án tích.
Căn cứ vào Điều 9 Bộ luật hình sự hãy xác định trường hợp phạm tội của A thuộc loại tội phạm nào? Đối tượng tác động của tội phạm trong trường hợp này?
Câu 3. Xác định đối tượng tác động của tội phạm trong những tình huống sau đây:
a. A lẻn vào nhà B lấy trộm một chiếc xe máy trị giá 30 triệu đồng.
b. A có hành vi cầm dao chém B làm B bị thương với tỷ lệ thương tật là 15%.
c. Bị can A có hành vi đưa hối lộ
d. Thẩm phán nhận hối lộ để giải quyết ly hôn nhanh
Trên đây là bài viết của Luật Minh Khuê gửi đến bạn đọc mang tính chất tham khảo, Trong trường hợp có bất kỳ thắc mắc nào liên quan đến pháp luật, bạn đọc vui lòng liên hệ tới Tổng đài tư vấn miễn phí theo số 1900.6162 để được hỗ trợ giải đáp. Trân trọng!.
