1. Dự toán ngân sách xã được lập dựa trên những căn cứ nào?
Theo quy định tại điều 11, khoản 2 của Thông tư 344/2016/TT-BTC về việc lập dự toán ngân sách xã, các yếu tố sau đây được xác định để cơ sở cho quá trình này:
- Các nhiệm vụ liên quan đến phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh và trật tự an toàn xã hội của xã;
- Chính sách và chế độ thu ngân sách nhà nước, cơ chế phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi ngân sách xã và tỷ lệ phân chia nguồn thu do Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quy định;
- Các quy định về chế độ, tiêu chuẩn, và định mức chi ngân sách do cơ quan có thẩm quyền ban hành. Trong trường hợp của năm đầu tiên trong giai đoạn ổn định ngân sách địa phương, định mức phân bổ chi ngân sách sẽ được quyết định bởi Hội đồng nhân dân cấp tỉnh;
- Số kiểm tra liên quan đến dự toán ngân sách xã sẽ được thông báo bởi Ủy ban nhân dân cấp huyện;
- Tình hình thực hiện dự toán ngân sách xã trong năm hiện tại và năm trước đó;
- Báo cáo dự toán ngân sách của các cơ quan và đơn vị sử dụng ngân sách xã.
Vì vậy, việc lập dự toán ngân sách xã dựa trên các yếu tố sau đây:
- Các nhiệm vụ liên quan đến phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh và trật tự an toàn xã hội của xã;
- Chính sách và chế độ thu ngân sách nhà nước, cơ chế phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi ngân sách xã và tỷ lệ phần trăm (%) phân chia nguồn thu do Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quy định;
- Chế độ, tiêu chuẩn, và định mức chi ngân sách do cơ quan có thẩm quyền ban hành. Trong trường hợp của năm đầu tiên trong giai đoạn ổn định ngân sách địa phương, định mức phân bổ chi ngân sách sẽ được quyết định bởi Hội đồng nhân dân cấp tỉnh;
- Số kiểm tra liên quan đến dự toán ngân sách xã sẽ được thông báo bởi Ủy ban nhân dân cấp huyện;
- Tình hình thực hiện dự toán ngân sách xã trong năm hiện tại và năm trước đó;
- Báo cáo dự toán ngân sách của các cơ quan và đơn vị sử dụng ngân sách xã.
2. Trình tự lập, quyết định dự toán ngân sách xã thế nào?
Dựa vào quy định tại khoản 3 của Điều 11 trong Thông tư 344/2016/TT-BTC về trình tự lập dự toán ngân sách xã, quá trình này được thực hiện theo các bước sau:
Bước 1: Bộ phận tài chính và kế toán xã, phối hợp với cơ quan thuế hoặc đội thu thuế xã (nếu có), tính toán các khoản thu ngân sách nhà nước trên địa bàn (trong phạm vi phân cấp cho xã quản lý).
Bước 2: Các đơn vị và tổ chức thuộc Ủy ban nhân dân xã, dựa vào chức năng nhiệm vụ được giao và chế độ, tiêu chuẩn, định mức chi, lập dự toán chi của đơn vị, tổ chức mình.
Bước 3: Bộ phận tài chính và kế toán xã lập dự toán thu, chi và cân đối ngân sách xã, sau đó trình Ủy ban nhân dân xã báo cáo Thường trực Hội đồng nhân dân xã xem xét và đưa ra ý kiến trước khi gửi Ủy ban nhân dân cấp huyện và Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện tổng hợp. Thời hạn báo cáo dự toán ngân sách xã được quy định bởi Ủy ban nhân dân cấp tỉnh.
Bước 4: Đối với năm đầu tiên trong thời kỳ ổn định ngân sách, Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện hợp tác với Ủy ban nhân dân xã để cân đối thu, chi ngân sách xã trong giai đoạn mới, theo khả năng bố trí cân đối chung của ngân sách địa phương. Trong các năm tiếp theo của thời kỳ ổn định ngân sách, Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện chỉ tổ chức làm việc với Ủy ban nhân dân xã khi có đề nghị từ phía họ.
Bước 5: Quyết định dự toán ngân sách xã được thực hiện sau khi nhận được quyết định giao nhiệm vụ thu, chi ngân sách từ Ủy ban nhân dân cấp huyện. Ủy ban nhân dân xã hoàn chỉnh dự toán thu ngân sách nhà nước, dự toán thu, chi ngân sách xã và phương án phân bổ ngân sách xã, sau đó báo cáo Ban Kinh tế - Xã hội xã để thẩm tra, Thường trực Hội đồng nhân dân xã xem xét và đưa ra ý kiến. Hội đồng nhân dân xã quyết định theo thời hạn do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quy định.
Sau khi dự toán ngân sách xã được Hội đồng nhân dân xã quyết định, Ủy ban nhân dân xã báo cáo Ủy ban nhân dân cấp huyện, Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện và cơ quan Kho bạc Nhà nước nơi giao dịch để tổ chức thực hiện.
Bước 6: Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện thẩm định dự toán ngân sách xã và báo cáo Ủy ban nhân dân cấp huyện trong trường hợp có sai sót, yêu cầu Hội đồng nhân dân xã điều chỉnh dự toán theo quy định và gửi Kho bạc Nhà nước cùng cấp để thực hiện dự toán theo quy định.
3. Điều chỉnh dự toán ngân sách xã được thực hiện trong trường hợp nào?
Theo quy định tại khoản 5 của Điều 11 trong Thông tư 344/2016/TT-BTC về điều chỉnh dự toán ngân sách xã, quy trình điều chỉnh này được thực hiện như sau:
Trong trường hợp có yêu cầu của Ủy ban nhân dân cấp trên và để đảm bảo sự phù hợp với định hướng chung hoặc khi có biến động lớn về nguồn thu và nhiệm vụ chi, việc điều chỉnh dự toán ngân sách xã hằng năm (nếu có) sẽ được thực hiện.
Ủy ban nhân dân xã chịu trách nhiệm lập dự toán điều chỉnh và báo cáo Ban Kinh tế - Xã hội xã. Dự toán điều chỉnh sau đó được Thường trực Hội đồng nhân dân xã xem xét, cho ý kiến trước khi trình Hội đồng nhân dân xã quyết định chấp thuận. Sau khi quyết định được đưa ra, Ủy ban nhân dân xã báo cáo Ủy ban nhân dân cấp huyện về quyết định và thông tin về dự toán ngân sách xã sau điều chỉnh.
Do đó, việc điều chỉnh dự toán ngân sách xã hàng năm được thực hiện khi có yêu cầu từ Ủy ban nhân dân cấp trên, nhằm đảm bảo sự phù hợp với định hướng chung hoặc đối mặt với biến động lớn về nguồn thu và nhiệm vụ chi. Trong quá trình này, Ủy ban nhân dân xã chịu trách nhiệm lập dự toán điều chỉnh và báo cáo Ban Kinh tế - Xã hội xã. Sau đó, Thường trực Hội đồng nhân dân xã xem xét và thuận ý ý kiến trước khi chính thức quyết định. Quyết định sau cùng sẽ được báo cáo Ủy ban nhân dân cấp huyện để đảm bảo sự minh bạch và tuân thủ quy định.
4. Quy định về nguyên tắc cân đối ngân sách xã
Dựa theo quy định tại Điều 5 của Thông tư 344/2016/TT-BTC về nguyên tắc cân đối ngân sách xã, các điều sau được quy định:
- Cân đối ngân sách xã phải tuân theo nguyên tắc không chi vượt quá nguồn thu được hưởng theo quy định. Đồng thời, không được thực hiện việc đi vay, huy động hoặc chiếm dụng vốn từ các tổ chức, cá nhân dưới mọi hình thức để cân đối ngân sách xã.
- Trong trường hợp quỹ ngân sách xã gặp thiếu hụt tạm thời, sau khi Ủy ban nhân dân xã đề xuất, Ủy ban nhân dân cấp huyện có thể quyết định tạm ứng từ ngân sách cấp huyện cho ngân sách xã, và số tiền này phải được hoàn trả trong năm ngân sách. Nếu ngân sách cấp huyện không đáp ứng được, Ủy ban nhân dân cấp huyện sẽ đề xuất Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định tạm ứng từ quỹ dự trữ tài chính cấp tỉnh hoặc tạm ứng từ ngân sách cấp trên, và cũng phải hoàn trả trong năm ngân sách.
Về nguyên tắc cân đối ngân sách xã, quy định như sau:
- Cân đối ngân sách xã yêu cầu tuân thủ nguyên tắc chi không vượt quá nguồn thu được hưởng theo quy định, và không được sử dụng các phương tiện như đi vay, huy động, chiếm dụng vốn từ tổ chức hoặc cá nhân dưới mọi hình thức nhằm cân đối ngân sách xã.
- Trong tình huống quỹ ngân sách xã gặp thiếu hụt tạm thời, sau khi Ủy ban nhân dân xã đề xuất, quyết định về việc tạm ứng từ ngân sách cấp huyện cho ngân sách xã sẽ được Ủy ban nhân dân cấp huyện đưa ra, và số tiền này phải được hoàn trả trong năm ngân sách.
- Nếu ngân sách cấp huyện không đáp ứng được, Ủy ban nhân dân cấp huyện sẽ đề xuất Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định về việc tạm ứng từ quỹ dự trữ tài chính cấp tỉnh hoặc tạm ứng từ ngân sách cấp trên, và cũng phải đảm bảo việc hoàn trả trong năm ngân sách.
Bài viết liên quan: Căn cứ lập dự toán ngân sách nhà nước hằng năm
Luật Minh Khuê xin tiếp nhận yêu cầu tư vấn của quý khách hàng qua số hotline: 1900.6162 hoặc email: lienhe@luatminhkhue.vn. Xin trân trọng cảm ơn!
