Xét về bản chất, hành vi này có thể mang tính hỗ trợ, tiếp tay hoặc giúp sức cho người khác thực hiện hành vi vi phạm pháp luật, tùy thuộc vào mức độ nhận thức và hậu quả xảy ra. Trong pháp luật hình sự Việt Nam, mọi hành vi xúi giục, tổ chức, giúp sức hoặc đồng phạm đều có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự nếu hành vi đó góp phần làm phát sinh, thúc đẩy hoặc tạo điều kiện cho tội phạm xảy ra. Đồng thời, trong trường hợp hành vi chưa đến mức bị truy cứu trách nhiệm hình sự, người thực hiện vẫn có thể bị xử phạt vi phạm hành chính theo các quy định về đảm bảo trật tự, an toàn xã hội.
1. Hung khí là gì?
Hung khí là một khái niệm thường xuyên xuất hiện trong các quy định pháp luật hình sự, hành chính. Tuy nhiên pháp luật không đưa ra một định nghĩa cụ thể, thống nhất về khái niệm hung khí, mà chỉ liệt kê hoặc mô tả trong tùng điều luật cụ thể. Theo nghĩa thông thường, Hung khí là những vật dụng, công cụ, vũ khí có khả năng gây sát thương cao hoặc được sử dụng nhằm gây thương tích, tổn hại đến sức khỏe, tính mạng của người khác. Các vật này có thể bao gồm dao, kéo, gậy thậm chí các vật dụng tưởng chừng như thông thường như chai thủy tinh, mũ bảo hiểm, ghế gỗ,.... nếu được sử dụng với mục đích tấn công người khác.
Hành vi dùng hung khí cho người khác đi đánh nhau là một hành vi nghiêm trọng, vi phạm pháp luật. Hành vi này không chỉ gây nguy hiểm trực tiếp đến sức khỏe, tính mạng của nạn nhân mà còn làm mất an ninh trật tự xã hội, gây ảnh hưởng tiêu cực đến cuộc sống cộng đồng.Người phạm tội có thể bị phạt tiền, cải tạo không giam giữ hoặc phạt tù, tùy theo mức độ và hậu quả có thể xảy ra.
2. Hành vi đưa hung khí có được coi là đồng phạm?
Theo khoản 1 và khoản 3 Điều 17 Bộ luật Hình sự 2015 thì: "Đồng phạm là trường hợp có hai người trở lên cố ý thực hiện một tội phạm" và " Người giúp sức là người tạo điều kiện tinh thần hoặc vật chất cho việc thực hiện tội phạm"
Do đó, hành vi đưa hung khí cho người khác đi đánh nhau được xác định là một hình thức đồng phạm với vai trò là người giúp sức. Đây là hành vi tạo điều kiện về vật chất, góp phần giúp người trực tiếp thực hiện hành vi đánh nhau (người thực hành) gây ra thương tích hoặc hậu quả nghiêm trọng khác. Thêm vào đó, người đưa hung khí đã biết rõ người nhận sẽ dùng hung khí để đánh người ( có thể gây thương tích cho người khác, gây rối trật tự công cộng, thực hiện hành vi phạm tội khác) và đã thể hiện ý chí mong muốn hoặc đồng ý hậu quả mà hành vi đó có thể gây ra.
3. Đưa hung khí cho người khác đi đánh nhau có bị phạt không?
Hành vi đưa hung khí (dao, gậy, mã tấu, vũ khí tự chế,...) cho người khác đi đánh nhau không chỉ là hành vi tiếp tay đơn thuần mà còn là một hình thức đồng phạm với vai trò là người giúp sức, tùy thuộc vào mức độ nhận thức và hậu quả xảy ra. Người thực hiện hành vi này có thể phải chịu trách nhiệm hình sự hoặc hành chính cụ thể như sau:
3.1. Trách nhiệm hình sự
Tùy thuộc vào hậu quả thực tế vụ đánh nhau đó, trách nhiệm hình sự của người đưa hung khí có thể bị xử lý với các tội danh như:
- Tội cố ý gây thương tích (Nếu việc đánh nhau gây ra thương tích và người đưa hung khí có hứa hẹn trước hoặc có sự bàn bạc, cấu kết với người đánh nhau).
Theo Khoản 1 Điều 134 Bộ luật Hình sự 2015 quy định "Người nào cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 11% đến 30% hoặc dưới 11% nhưng thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm". Cụ thể nếu dùng hung khí nguy hiểm cho từ 02 người trở lên tại điểm a khoản 1 điều này "Dùng hung khí nguy hiểm hoặc thủ đoạn gây nguy hại cho từ 02 người trở lên;" trong trường hợp này nếu người thực hiện hành vi đánh nhau đã sử dụng hung khí nguy hiểm (như dao, gậy sắt,..) để tấn công người khác, thì việc sử dụng hung khí trở thành yếu tố cấu thành tội phạm, dù mức độ thương tích là dưới 11%.
Từ đó có thể thấy người đưa hung khí đã biết rõ mục đích của người nhận là đi đánh nhau nhưng vẫn cố ý cung cấp phương tiện phạm tội thì không chỉ là tiếp tay về mặt vật chất nó còn góp phần gia tăng mức độ ảnh hưởng của hành vi. Vậy nên với vai trò là đồng phạm - người giúp sức, người đưa hung khí sẽ bị xử lý cùng tội danh với người thực hành, là tội cố ý gây thương tích với khung hình phạt tương ứng tùy thuộc vào: mức độ thương tích xảy ra, tính chất hung khí được cung cấp, mức độ hiểu biết và ý chí chủ quan của người đưa hung khí. Để từ đó, xác định được vai trò - mức độ đồng phạm và áp dụng hình phạt phù hợp.
- Tội gây rối trật tự nơi công cộng (Nếu vụ đánh nhau diễn ra ở nơi công cộng, gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội).
Điểm b khoản 2 Điều 318 Bộ luật Hình sự 2015 quy định rõ trường hợp phạm tội gây rối trật tự công cộng với trường hợp dùng vũ khí, hung khí thì bị phạt tù từ 02 năm đến 07 năm.
Vậy trong trường hợp một người không trực tiếp tham gia đánh nhau nhưng lại đưa hung khí cho người khác đi đánh nhau thì thế nào?
Nếu người đó không trực tiếp đánh nhau nhưng đưa hung khí (dao, gậy, mã tấu,..) cho người khác, biết rõ họ sẽ dùng để đánh nhau, gây rối nơi công cộng, người đưa hung khí vẫn bị xử lý với vai trò đồng phạm cụ thể hơn là người giúp sức (điều 17 bộ luật hình sự 2015) vì họ tạo điều kiện vật chất để hành vi gây rối trật tự được thực hiện,họ cố ý cùng thực hiện tội phạm thể hiện qua việc biết rõ hung khí được dùng vào hành vi trái pháp luật nhưng vẫn chủ động hỗ trợ. Trường hợp không có mặt tại hiện trường vai trò giúp sức từ trước đã hoàn thành hành vi đồng phạm. Vai trò đồng phạm đều bị xử lý theo khung hình phạt với tội danh chính. Tuy nhiên, Tòa án sẽ cân nhắc vai trò cụ thể, mức độ đóng góp, ý thức chủ quan, từ đó quyết định mức hình phạt nhẹ hơn hoặc cho hưởng án treo nếu có tình tiết giảm nhẹ.
- Tội giết người ( Nếu hậu quả là chết người hoặc người thực hiện hành vi có ý định giết người).
Căn cứ Điều 123 Bộ luật Hình sự 2015, người nhận hung khí dùng nó để tước đoạt mạng sống của người khác, gây hậu quả giết người, người đưa hung khí có thể bị xử phạt với vai trò đồng phạm về tội giết người (trường hợp người đưa hung khí biết rõ ý định giết người hoặc chấp nhận hậu quả chết người xảy ra từ hành vi người nhận)
3.2. Trách nhiệm hành chính
Trong trường hợp hành vi đưa hung khí chưa gây hậu quả nghiêm trọng hoặc chưa đủ cấu thành tội phạm thì người đó có thể bị xử phạt hành chính.
Theo điểm đ, Khoản 3 Điều 11 của Nghị định 144/2021/NĐ-CP, hành vi mang theo hoặc tàng trữ hung khí, vũ khí thô sơ nơi công cộng trái quy định pháp luật có thể bị phạt từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng, đồng thời bị tịch thu thêm tang vật. Vậy nên, chỉ cần đưa dao, gậy, mã tấu cho người khác mang ra nơi công cộng, người đưa hung khí mặc dù không đánh nhau cũng có thể xử phạt hành chính
4. Kết luận
Nhìn chung, hành vi đưa hung khí cho người khác đi đánh nhau mặc dù không trực tiếp gây ra thương tích hay thiệt hại, nhưng xét về mặt pháp lý lại được xem là hành vi giúp sức, tiếp tay hoặc đồng phạm trong việc thực hiện tội phạm, tùy thuộc vào mục đích, nhận thức của người thực hiện và hậu quả xảy ra. Theo quy định của Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi bổ sung 2017, nếu người đưa hung khí biết rõ hoặc nhận thức được rằng hành vi của người nhận hung khí sẽ gây ra hậu quả xấu như cố ý gây thương tích, gây rối trật tự công cộng hoặc thậm chí tước đoạt tính mạng người khác, thì họ hoàn toàn phải chịu trách nhiệm hình sự với vai trò đồng phạm hoặc người giúp sức.
Mọi vướng mắc bạn vui lòng trao đổi trực tiếp với bộ phận luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến qua tổng đài 24/7 gọi số: 1900.6162
