1. Dùng hợp lý tác phẩm minh họa trong bài giảng có xâm phạm quyền tác giả?

Theo quy định tại khoản 7 Điều 1 Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2022, các trường hợp sử dụng tác phẩm không xâm phạm quyền tác giả bao gồm:

- Sao chép một bản để nghiên cứu khoa học, học tập của cá nhân: Người sử dụng không cần phải xin phép hoặc trả tiền bản quyền, nhưng cần thông tin về tên tác giả và nguồn gốc của tác phẩm. Quy định này không áp dụng khi sao chép bằng thiết bị sao chép.

- Sao chép hợp lý một phần tác phẩm để nghiên cứu khoa học, học tập của cá nhân: Tương tự như trường hợp trên, việc sử dụng chỉ được thực hiện với mục đích cá nhân và không nhằm mục đích thương mại.

- Sử dụng hợp lý tác phẩm để minh họa trong bài giảng, ấn phẩm, cuộc biểu diễn, ghi âm, ghi hình, chương trình phát sóng nhằm mục đích giảng dạy: Sử dụng này có thể bao gồm việc cung cấp trong mạng máy tính nội bộ, nhưng cần phải có biện pháp kỹ thuật để bảo đảm chỉ người học và người dạy trong buổi học có thể tiếp cận tác phẩm này.

- Sử dụng tác phẩm trong hoạt động công vụ của cơ quan nhà nước: Các cơ quan nhà nước được phép sử dụng tác phẩm mà không cần xin phép tác giả hoặc trả tiền bản quyền.

- Trích dẫn hợp lý tác phẩm mà không làm sai ý tác giả để bình luận, giới thiệu hoặc minh họa trong tác phẩm của mình: Việc trích dẫn này có thể được thực hiện để viết báo, sử dụng trong ấn phẩm định kỳ, chương trình phát sóng, phim tài liệu, nhưng phải tuân thủ nguyên tắc không làm sai ý tác giả.

Theo quy định trên, việc sử dụng tác phẩm một cách hợp lý để minh họa trong bài giảng không vi phạm quyền tác giả. Sự sử dụng này có thể bao gồm việc cung cấp tác phẩm trên mạng nội bộ, nhưng điều kiện là phải thực hiện các biện pháp kỹ thuật để đảm bảo chỉ có người học và người dạy trong buổi học có thể truy cập tác phẩm đó.

 

2. Điều kiện sử dụng hợp lý tác phẩm để minh họa bài giảng 

Sử dụng hợp lý tác phẩm để minh họa trong bài giảng phải tuân thủ các điều kiện quy định tại khoản 1 Điều 26 Nghị định 17/2023/NĐ-CP như sau:

- Sử dụng trong bài giảng chưa được định hình:

+ Sử dụng tác phẩm trong bài giảng phải hạn chế trong phạm vi buổi học của cơ sở giáo dục và chỉ người học, người dạy trong buổi học đó mới được phép tiếp cận tác phẩm. Trong trường hợp sử dụng trong đề thi, đáp án kiểm tra kiến thức, kỹ năng trong hệ thống giáo dục quốc dân có thể thực hiện theo mức độ cần thiết.

+ Việc sử dụng tác phẩm không được tạo ra thiệt hại một cách không hợp lý đối với lợi ích hợp pháp của tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả.

- Sử dụng trong ấn phẩm, cuộc biểu diễn đã được định hình: Sử dụng tác phẩm để minh họa trong ấn phẩm, cuộc biểu diễn đã được định hình, bản ghi âm, ghi hình, chương trình phát sóng nhằm mục đích giảng dạy cũng phải tuân thủ các điều kiện tương tự như trường hợp sử dụng trong bài giảng chưa được định hình, và áp dụng thêm các điều kiện:

+ Phần trích dẫn chỉ nhằm mục đích giới thiệu, bình luận hoặc làm sáng tỏ vấn đề được đề cập trong tác phẩm của mình.

+ Phần trích dẫn từ tác phẩm được sử dụng để trích dẫn không tạo ra thiệt hại một cách không hợp lý đối với lợi ích hợp pháp của tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả của tác phẩm được sử dụng để trích dẫn; phù hợp với tính chất, đặc điểm của loại hình tác phẩm được sử dụng để trích dẫn.

+ Việc trích dẫn phải kèm theo chỉ dẫn về nguồn gốc tác phẩm và tên tác giả, nếu tên tác giả được nêu trên tác phẩm sử dụng để trích dẫn.

 

3. Quy định đối tượng không thuộc phạm vi bảo hộ quyền tác giả 

Đối tượng không thuộc phạm vi bảo hộ quyền tác giả theo quy định tại Điều 8 Nghị định 17/2023/NĐ-CP bao gồm:

- Tin tức thời sự thuần túy: Đây là các thông tin báo chí hàng ngày, tin vặt, số liệu sự thật chỉ mang tính chất đưa tin và không có tính sáng tạo.

- Văn bản hành chính: Bao gồm các văn bản của cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, xã hội, cơ quan vũ trang nhân dân, không được bảo hộ quyền tác giả. 

- Quy trình, hệ thống, phương pháp, khái niệm, nguyên lý: Các yếu tố này được hiểu như sau:

+ Quy trình: Là trình tự phải tuân theo để tiến hành công việc.

+ Hệ thống: Là tập hợp các yếu tố, đơn vị cùng loại hoặc cùng chức năng, có quan hệ hoặc liên hệ với nhau chặt chẽ, làm thành một thể thống nhất.

+ Phương pháp: Là cách thức nghiên cứu, nhìn nhận các hiện tượng của tự nhiên và đời sống xã hội.

+ Khái niệm: Là ý nghĩa phản ánh ở dạng khái quát các sự vật và hiện tượng của hiện thực và những mối liên hệ giữa chúng.

+ Nguyên lý: Là các định luật cơ bản có tính chất tổng quát, chi phối một loạt hiện tượng, là những ý tưởng hoặc lý thuyết ban đầu quan trọng và được coi là xuất phát điểm cho việc xây dựng những lý thuyết khác.

 

4. Các trường hợp ngoại lệ không xâm phạm quyền tác giả

Theo quy định tại Điều 25 của Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005 (được sửa đổi năm 2022), có những trường hợp mà việc sử dụng các tác phẩm đã được công bố không yêu cầu phải xin phép hoặc trả tiền bản quyền, nhưng vẫn cần phải cung cấp thông tin về tên tác giả và nguồn gốc của tác phẩm, bao gồm:

- Sao chép một bản tác phẩm để sử dụng cho mục đích nghiên cứu khoa học hoặc học tập cá nhân mà không có mục đích thương mại. Quy định này không áp dụng khi sử dụng thiết bị sao chép.

- Sao chép một phần của tác phẩm một cách hợp lý bằng thiết bị sao chép để sử dụng cho mục đích nghiên cứu khoa học hoặc học tập cá nhân mà không có mục đích thương mại.

- Sử dụng tác phẩm một cách hợp lý để minh họa trong các bài giảng, ấn phẩm, biểu diễn, ghi âm, ghi hình, chương trình phát sóng với mục đích giảng dạy. Việc sử dụng này cần phải đảm bảo chỉ có người học và người dạy trong buổi học đó mới có thể truy cập tác phẩm thông qua mạng nội bộ và cần phải áp dụng các biện pháp kỹ thuật để bảo vệ quyền lợi của tác giả.

- Sử dụng tác phẩm trong các hoạt động công vụ của các cơ quan nhà nước.

- Trích dẫn một cách hợp lý tác phẩm mà không làm thay đổi ý nghĩa của tác giả để sử dụng trong mục đích bình luận, giới thiệu hoặc minh họa trong các tác phẩm của mình, viết báo, xuất bản định kỳ, chương trình phát sóng hoặc phim tài liệu.

- Sử dụng tác phẩm trong các hoạt động của thư viện mà không có mục đích thương mại, bao gồm việc sao chép tác phẩm để lưu trữ trong thư viện với điều kiện bản sao này phải được đánh dấu là bản sao lưu trữ và chỉ có những đối tượng được quy định bởi pháp luật về thư viện và lưu trữ mới có thể truy cập được.

- Sao chép một phần của tác phẩm một cách hợp lý bằng thiết bị sao chép để cung cấp cho người khác sử dụng trong mục đích nghiên cứu hoặc học tập; sao chép hoặc truyền tác phẩm đã được lưu giữ để sử dụng thông qua mạng máy tính giữa các thư viện, với điều kiện số lượng người truy cập cùng một lúc không vượt quá số lượng bản sao của tác phẩm mà các thư viện đó đang nắm giữ.

- Biểu diễn các tác phẩm sân khấu, âm nhạc, múa và các loại hình biểu diễn nghệ thuật khác trong các hoạt động văn hóa, tuyên truyền cổ động mà không mang mục đích thương mại.

- Chụp ảnh, quay phim các tác phẩm nghệ thuật, kiến trúc, nhiếp ảnh, và các tác phẩm mỹ thuật ứng dụng được trưng bày công khai để giới thiệu chúng, mà không có mục đích thương mại.

- Nhập khẩu bản sao của các tác phẩm của người khác cho sử dụng cá nhân, không với mục đích thương mại.

- Sao chép và phát hành trên báo chí, ấn phẩm định kỳ, truyền hình hoặc các phương tiện truyền thông khác đến công chúng các bài giảng, bài phát biểu, hoặc các bài diễn thuyết khác được thực hiện trước công chúng trong phạm vi hợp lý cho mục đích cung cấp thông tin thời sự, trừ khi tác giả tuyên bố giữ bản quyền.

- Chụp ảnh, ghi âm, quay phim, phát sóng các sự kiện với mục đích thông tin thời sự, trong đó có sử dụng các tác phẩm có thể nghe hoặc thấy được trong sự kiện đó.

- Sử dụng các tác phẩm để phục vụ cho người khuyết tật, người nuôi dưỡng, hoặc chăm sóc người khuyết tật, tuân thủ các điều kiện quy định

Quý khách xem thêm bài viết sau: Quyền tác giả là gì? Quyền tác giả có những đặc điểm nào?

Nếu quý khách hàng đang gặp phải bất kỳ vấn đề pháp lý nào hoặc có câu hỏi cần được giải đáp, xin vui lòng không ngần ngại liên hệ với chúng tôi thông qua Tổng đài tư vấn pháp luật trực tuyến qua số hotline 1900.6162. Đội ngũ chuyên gia của chúng tôi sẵn sàng lắng nghe và cung cấp sự tư vấn chuyên nghiệp để giúp quý khách giải quyết mọi vấn đề một cách hiệu quả và đúng luật. Ngoài ra, quý khách hàng cũng có thể gửi yêu cầu chi tiết qua email: lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ và giải đáp mọi thắc mắc một cách nhanh chóng. Chúng tôi cam kết đáp ứng mọi yêu cầu của quý khách hàng một cách chu đáo và chất lượng.