Giải pháp quản lý, sử dụng Quỹ tài chính ngoài ngân sách

1. Giải pháp quản lý, sử dụng Quỹ tài chính ngoài ngân sách

Căn cứ theo quy định tại Nghị quyết 792/NQ-UBTVQH14 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã ban hành một số nhiệm vụ, giải pháp để quản lý và sử dụng các Quỹ tài chính ngoài ngân sách nhà nước như sau:

Theo đó, Ủy ban Thường vụ Quốc hội yêu cầu Chính phủ tập trung thực hiện 6 giải pháp bao gồm:

- Trên cơ sở Báo cáo số 463/BC-ĐGS ngày 22/10/2019 của Đoàn giám sát của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ thực hiện rà soát, đánh giá hiệu quả hoạt động của các quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách nhà nước. Xây dựng lộ trình cơ cấu lại, sáp nhập, dừng hoạt động hoặc giải thể đối với các quỹ thuộc thẩm quyền của Chính phủ hoạt động không hiệu quả, không đúng mục tiêu đề ra hoặc không còn phù hợp với tình hình kinh tế - xã hội, trùng lặp về mục tiêu, nhiệm vụ, đối tượng phục vụ hoặc không có khả năng độc lập về tài chính, trùng lặp nguồn thu, nhiệm vụ chi với ngân sách nhà nước. Báo cáo Quốc hội xem, xét quyết định đối với các quỹ thuộc thẩm quyền của Quốc hội.

- Sớm nghiên cứu hình thành cơ sở pháp lý để thống nhất quản lý các quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách nhà nước.

- Chỉ đạo các bộ, ngành thực hiện rà soát lại các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan trong quản lý, sử dụng các quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách nhà nước để sửa đổi, bổ sung, bãi bỏ theo thẩm quyền hoặc trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định nhằm đảm bảo đồng bộ, thống nhất và phù hợp với thực tế và hệ thống pháp luật.

Đối với Quỹ Bảo hiểm xã hội, Quỹ Bảo hiểm y tế, Quỹ Bảo hiểm thất nghiệp, Chính phủ sớm nghiên cứu, sửa đổi, bổ sung và hoàn thiện hệ thống pháp luật có liên quan để bảo đảm phù hợp với tinh thần Nghị quyết số 28-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương khóa XII về cải cách chính sách Bảo hiểm xã hội và các Nghị quyết của Trung ương về chính sách Bảo hiểm y tế, Bảo hiểm xã hội.

- Chỉ đạo các địa phương khẩn trương thực hiện rà soát, đánh giá hiệu quả hoạt động của các quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách nhà nước do địa phương quản lý và xem xét, sáp nhập để giảm đầu mối.

- Tăng cường công tác quản lý, thanh tra, kiểm tra, kiểm toán và giám sát hoạt động của các quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách nhà nước; xây dựng, kiện toàn bộ máy quản lý và nâng cao năng lực cán bộ nhằm quản lý, sử dụng nguồn lực của các quỹ có hiệu quả, đảm bảo công khai, minh bạch.

- Chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương chấn chỉnh các sai phạm và khẩn trương khắc phục các tồn tại, hạn chế thời gian qua và xử lý trách nhiệm của tập thể, cá nhân để xảy ra vi phạm làm thất thoát, sử dụng kém hiệu quả nguồn lực nhà nước tại các quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách nhà nước.

2. Một số bất cập khi quản lý hoạt động Quỹ tài chính ngoài ngân sách nhà nước

Trong quá trình hoạt động, các Quỹ tài chính nhà nước ngoài Ngân sách Nhà nước (NSNN) đã thực hiện mục tiêu xã hội cụ thể, tăng cường thu hút vốn đầu tư từ khu vực kinh tế tư nhân và huy động nguồn tài chính hỗ trợ NSNN trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và phát triển xã hội. Tuy nhiên, xuất hiện một số vấn đề:

- Sự khác biệt cơ bản giữa Quỹ tài chính ngoài NSNN và Quỹ NSNN là trong cơ chế chi trả của ngân sách, Quỹ NSNN phải tuân theo kiểm soát nghiêm ngặt của hệ thống Kho bạc Nhà nước theo quy định của pháp luật. Trong khi đó, các Quỹ tài chính ngoài NSNN không phải tuân theo kiểm soát của Kho bạc Nhà nước; các Quỹ này có thể "tự kiểm soát" chi tiêu. Trong trường hợp các Quỹ mở tài khoản tại Kho bạc, thì Kho bạc chỉ kiểm soát về mặt hợp pháp, hợp lệ. Việc thiếu kiểm soát, giám sát chặt chẽ có thể dẫn đến vi phạm chế độ chi tiêu, sử dụng kinh phí không đúng mục đích, gây ảnh hưởng tiêu cực đến kinh tế - xã hội và an ninh tài chính quốc gia.

- Hiện chưa có một khung chế tài chính thống nhất để quản lý các Quỹ. Có Quỹ được thành lập theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ hoặc các cơ quan riêng lẻ; một số khác dựa trên Luật, Pháp lệnh; chưa có văn bản pháp lý thống nhất để điều chỉnh hoạt động, quy định nguyên tắc thành lập và sử dụng các Quỹ. Vì hoạt động của các Quỹ không nằm trong hệ thống NSNN nên không được điều chỉnh trực tiếp bởi Luật NSNN; các Quỹ này cũng không phải là tổ chức tài chính thương mại như ngân hàng, nên không chịu sự điều chỉnh trực tiếp từ Luật về Tổ chức tín dụng. Một số Quỹ hoạt động "lưỡng tính", nằm giữa NSNN và các tổ chức tài chính thương mại, gây khó khăn trong việc kiểm tra, giám sát của cơ quan nhà nước đối với các Quỹ tài chính này.

- Công tác quản lý nguồn thu của các quỹ:

+ Một số quỹ đặt tiền gửi tại các ngân hàng cổ phần với lãi suất thấp hơn so với các ngân hàng thương mại thuộc hệ thống Ngân hàng Nhà nước, dẫn đến giảm thu nhập của quỹ. Ngoài ra, việc đối chiếu xác nhận các khoản phải nộp từ các doanh nghiệp có nghĩa vụ đóng góp với quỹ chưa được thực hiện đầy đủ.

+ Một số địa phương vẫn tiếp tục thu tiền từ các doanh nghiệp thực hiện cổ phần hóa mà chưa nộp về quỹ Trung ương theo quy định hoặc chưa xác định chính xác số tiền thu về quỹ đối với các khoản lãi từ việc cho vay vốn, giá trị cổ phần của doanh nghiệp. Cũng chưa có báo cáo đầy đủ về vốn cổ tức nhà nước và số lãi chậm nộp.

+ Các khoản thu từ hoạt động đầu tư không được phản ánh đầy đủ vào thu nhập của quỹ, như việc cấp vốn cho các doanh nghiệp, góp vốn liên doanh, và không được ghi nhận đúng vào nguồn thu NSNN của địa phương.

+ Hạch toán về việc hỗ trợ từ quỹ chưa có sự thống nhất với Bộ Tài chính; cơ cấu nguồn thu không đảm bảo, chủ yếu dựa vào nguồn thu từ ngân sách.

+ Quá trình ghi chép sổ theo dõi tiền gửi tại Kho bạc chưa hoàn chỉnh, việc sử dụng tài khoản chung cho nhiều nguồn tiền gửi mà không tách rõ từng nguồn tiền thu và chi hàng tháng, hàng năm.

3. Giải pháp tăng cường quản lý hoạt động Quỹ tài chính ngoài ngân sách nhà nước

Để tăng cường quản lý hoạt động của các Quỹ tài chính ngoài ngân sách nhà nước, có thể thực hiện các biện pháp sau:

- Hoàn thiện khung quy định và báo cáo:

+ Thiết lập quy định rõ ràng, liên kết giữa quản lý các Quỹ tài chính với hệ thống tài chính - ngân sách.

+ Kết nối báo cáo hoạt động của các Quỹ với kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và tài chính - ngân sách.

+ Đề ra trách nhiệm và quyền hạn của các cấp, ngành trong việc thành lập, sử dụng và báo cáo tài chính của từng Quỹ. Báo cáo kết quả hoạt động của các Quỹ cần được chính phủ thông báo đến Quốc hội hàng năm.

- Rà soát và thống nhất:

+ Đánh giá lại và thống nhất cơ chế quản lý của các Quỹ có cùng mục tiêu, từng bước sáp nhập để giảm chi phí quản lý và tập trung nguồn lực.

+ Tập trung Quỹ nhân đạo, từ thiện và Quỹ cho vay, bảo lãnh tín dụng dưới một mô hình quản lý tổng hợp, nhằm tăng hiệu quả hoạt động.

- Tăng tính độc lập và sáp nhập:

+ Độc lập hơn cho một số Quỹ để hạn chế sự phụ thuộc vào ngân sách nhà nước.

+ Giải thể các Quỹ không có khả năng tài chính độc lập hoặc hoạt động không hiệu quả.

- Xây dựng Luật Quản lý Quỹ tài chính:

+ Xây dựng Luật để đảm bảo tính thống nhất và đồng bộ của hệ thống pháp luật.

+ Quy định rõ trách nhiệm và quyền hạn của các cấp, ngành trong việc quản lý, sử dụng và báo cáo tài chính của các Quỹ.

- Tăng cường giám sát và minh bạch:

+ Tăng cường giám sát, thanh tra, kiểm tra hoạt động và tuân thủ pháp luật của các Quỹ tài chính.

+ Báo cáo tài chính hàng năm, công khai hoạt động của các Quỹ theo quy định để đảm bảo quản lý và sử dụng nguồn lực tài chính hiệu quả và minh bạch.

Xem thêm: Khái niệm quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách? Phân biệt Ngân sách nhà nước và Quỹ ngân sách nhà nước

Như vậy trên đây là toàn bộ thông tin về Giải pháp quản lý, sử dụng Quỹ tài chính ngoài ngân sách mà Công ty Luật Minh Khuê muốn gửi đến quý khách mang tính tham khảo. Nếu quý khách còn vướng mắc về vấn đề trên hoặc mọi vấn đề pháp lý khác, quý khách hãy vui lòng liên hệ trực tiếp với chúng tôi qua Luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến theo số điện thoại 19006162 để được Luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến qua tổng đài kịp thời hỗ trợ và giải đáp mọi thắc mắc.