1. Giới thiệu tác giả
Giáo trình Lịch sử nhà nước và pháp luật Việt Nam - Khoa Luật - Trường Đại học Quốc gia Hà Nội do Nguyễn Minh Tuấn, Mai Văn Thắng, Phạm Thị Duyên Thảo đồng chủ biên.
2. Giới thiệu hình ảnh sách
Giáo trình Lịch sử nhà nước và pháp luật Việt Nam - Khoa Luật - Trường Đại học Quốc gia Hà Nội
Tác giả: Nguyễn Minh Tuấn, Mai Văn Tháng, Phạm Thị Duyên Thảo (đồng chủ biên)
Nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà Nội
3. Tổng quan nội dung sách
Lịch sử nhà nước và pháp luật Việt Nam là khoa học pháp lý cơ sở, là một nội dung quan trọng thuộc học phần bắt buộc Lịch sử nhà nước và pháp luật trong chương trình đào tạo cử nhân Luật. Từ những ngày đầu khi mới thành lập các cơ sở đào tạo luật ở Việt Nam, trong đó có Khoa Luật, Đại học Tổng hợp (nay là Khoa Luật trực thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội), Lịch sử nhà nước và pháp luật Việt Nam đã là một môn học bắt buộc, một môn học pháp lý cơ sở của ngành trong chương trình đào tạo luật. Hiện nay, theo chương trình đào tạo tín chỉ, Lịch sử nhà nước và pháp luật Việt Nam là một nội dung trong học phần bắt buộc Lịch sử nhà nước và pháp luật của chương trình đào tạo ngành Luật (bao gồm ngành Luật học, ngành Luật Kinh doanh và một số mã ngành mới), được giảng dạy tại Khoa Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội. Đây là học phần có chức năng cung cấp các tri thức về pháp luật, chức năng tăng cường khả năng tư duy, khả năng lập luận của người học và chức năng định hướng cho người học trước khi tìm hiểu về các môn học pháp lý chuyên ngành.
Do tầm quan trọng của vấn đề lịch sử nhà nước và pháp luật Việt Nam đối với khoa học pháp lý, nên từ rất sớm đã có những công trình khoa học nghiên cứu rất đầy đủ, công phu về vấn đề này, trong đó phải kể đến những công trình như: Sơ thảo lịch sử nhà nước và pháp quyền Việt Nam (từ nguồn gốc đến thế kỷ XIX), Nhà xuất bản (Nxb) Khoa học Xã hội, Hà Nội, năm 1968 của tác giả Đinh Gia Trinh; Cổ luật Việt Nam và Tư pháp sử, Quyển thứ nhất, Tập nhất, Sài Gòn, năm 1973 của tác giả Vũ Văn Mẫu; Pháp chế sử, Sài Gòn, năm 1974 của tác giả Vũ Quốc Thông; Sơ thảo lịch sử nhà nước và pháp luật Việt Nam (từ Cách mạng Tháng Tám đến nay) của Viện Luật học, Nxb Khoa học Xã hội, Hà Nội, 1983 v.v…
Tại Khoa Luật, Đại học Tổng hợp trước đây, nay là Khoa Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội, những cuốn sách và giáo trình đầu tiên về Lịch sử nhà nước và pháp luật Việt Nam được xuất bản cũng rất sớm như: cuốn Lịch sử Nhà nước và pháp luật Việt Nam: Từ nguồn gốc đến trước Cách mạng tháng Tám 1945, Nxb Khoa học Xã hội, năm 1990, tái bản năm 1993 và cuốn Lịch sử nhà nước và pháp luật Việt Nam hiện đại (Thời kỳ sau Cách mạng tháng Tám năm 1945), Khoa Luật, Đại học Tổng hợp xuất bản năm 1991 của cùng tác giả Vũ Thị Phụng.
Tiếp đó là cuốn Giáo trình Lịch sử nhà nước và pháp luật Việt Nam của tác giả Vũ Thị Phụng được in lần đầu năm 1993, được tái bản nhiều lần sau đó. Đây là giáo trình được sử dụng trong giảng dạy nhiều năm nay tại Khoa Luật, Đại học Tổng hợp, nay là Khoa Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội. Ở nhiều cơ sở đào tạo khác nhau cũng có các giáo trình về vấn đề này, tiêu biểu như Giáo trình Lịch sử nhà nước và pháp luật Việt Nam của Trường Đại học Luật Hà Nội, Nxb Công an Nhân dân, do các tác giả Phạm Điềm và Vũ Thị Nga (Chủ biên) in lần đầu năm 2002; tiếp đó là Giáo trình Lịch sử nhà nước và pháp luật Việt Nam của Trường Đại học Luật Thành phố Hồ Chí Minh, Nxb Hồng Đức năm 2013 do tác giả Nguyễn Thị Thương Huyền (Chủ biên) và nhiều giáo trình khác.
Ở lần biên soạn này, cuốn giáo trình Lịch sử nhà nước và pháp luật Việt Nam do Nguyễn Minh Tuấn, Mai Văn Thắng và Phạm Thị Duyên Thảo đồng chủ biên, được hệ thống với cấu trúc chương mục như sau:
Phần thứ nhất. Nhập môn lịch sử nhà nước và pháp luật Việt Nam
Chương 1. Nhập môn lịch sử nhà nước và pháp luật Việt Nam
Phần thứ hai. Nhà nước và pháp luật Việt Nam thời cổ và trung đại
Chương 2. Nhà nước và pháp luật Việt Nam thời cổ đại (Thời Văn Lang - Âu Lạc và thời Bắc thuộc)
1. Quá trình hình thành nhà nước sơ khai đầu tiên ở Việt Nam
2. Phân hóa xã hội, tổ chức nhà nước và pháp luật
3. Nhà nước thời Âu Lạc
4. Vương quốc Chăm pa và Vương quốc Phù Nam
5. Nhà nước và pháp luật thời Bắc thuộc (179 TCN - 938 CN)
Chương 3. Nhà nước và pháp luật Việt Nam thời kỳ Trung Đại (Thế kể X đến cuối thế kỷ XIX)
1. Khái quát chung về Nhà nước và pháp luật Việt Nam thời trung đại
2. Tổ chức nhà nước và pháp luật thời Ngô - Đinh - Tiền Lê (939 -1009)
3. Tổ chức nhà nước và pháp luật thời Lý - Trần - Hồ
4. Tổ chức nhà nước và pháp luật thời Hậu Lê
5. Tổ chức nhà nước và pháp luật thời nội chiến phân liệt
6. Tổ chức nhà nước và pháp luật triều Nguyễn
7. Nhận xét chung về lịch sử nhà nước và pháp luật Việt Nam thời kỳ Trung đại
Phần thứ ba. Nhà nước và pháp luật Việt Nam thời kỳ cận đại
Chương 4. Khái quát bối cảnh lịch sử, nhà nước và pháp luật Việt Nam thời kỳ cận đại
1. Khái quát lịch sử Việt nam thời cận đại
2. Bối cảnh kinh tế - xã hội qua các giai đoạn của chế độ thực dân - phong kiến ở Việt Nam
3. Tổng quan về thể chế chính trị và Nhà nước
4. Tổng quan về pháp luật
Chương 5. Tổ chức chính quyền ở Việt Nam thời kỳ cận đại
1. Tổ chức chính quyền của Pháp ở Việt Nam
2. Tổ chức chính quyền triều Nguyễn
3. Nhận xét chung về chính quyền thời cận đại
Chương 6. Pháp luật ở Việt Nam thời kỳ cận đại
1. Quy chế pháp lý
2. Hoạt động pháp điển hóa pháp luật
3. Nguồn pháp luật
4. Các lĩnh vực pháp luật cơ bản ở Việt Nam thời kỳ cận đại
Phần thứ tư. Nhà nước và pháp luật Việt Nam thời kỳ hiện đại
Chương 7. Nhà nước và pháp luật Việt Nam từ 1945 đến 1954
Chương 8. Nhà nước và pháp luật Việt Nam từ 1954 đến trước đổi mới (1986)
Chương 9. Nhà nước và pháp luật Việt Nam từ sau đổi mới (1986) đến nay
Lịch sử nhà nước và pháp luật Việt Nam về bản chất là một môn học độc lập, nhưng nay được hiểu là một hợp phần thuộc học phần Lịch sử nhà nước và pháp luật - một học phần cơ sở, bắt buộc của chương trình đào tạo ngành Luật. Đây là hợp phần cung cấp cho người học một cách nhìn tổng quan về quá trình phát sinh, tồn tại, phát triển của hai hiện tượng nhà nước và pháp luật ở Việt Nam từ quá khứ đến hiện tại, theo trục thời gian từ cổ đại, thời trung đại đến thời cận, hiện đại.
Hợp phần lịch sử nhà nước và pháp luật Việt Nam là sự thể hiện những nội dung cơ bản của khoa học lịch sử nhà nước và pháp luật Việt Nam. Hợp phần này không giới thiệu tất cả các vấn đề về nhà nước và pháp luật trong lịch sử Việt Nam mà chỉ đề cập đến những vấn đề chung nhất, cơ bản nhất về hoàn cảnh lịch sử, tổ chức bộ máy, những thành tựu pháp luật, giá trị kế thừa. Như vậy, tương ứng với từng giai đoạn lịch sử, phần này sẽ tập trung làm rõ các vấn đề như:
- Quá trình hình thành, cơ cấu tổ chức và hoạt động của các nhà nước qua các thời kỳ lịch sử
- Nội dung cơ bản, những thành tựu và hạn chế của pháp luật Việt Nam qua các thời kỳ lịch sử
Nội dung của hợp phần lịch sử nhà nước và pháp luật Việt Nam sẽ bám sát theo các thời kỳ như sau: Thời cổ đại bao gồm thời kỳ dựng nước; thời kỳ trung đại (tính từ năm 938 CN đến năm 1858; thời cận đại (thời thuộc Pháp từ 1858 đến 1945) và thời hiện đại (thời kỳ sau Cách mạng tháng Tám đến nay). Phần này cũng tập trung giới thiệu về những đặc điểm cơ bản về tổ chức và hoạt động của các nhà nước trong tiến trình lịch sử, mối quan hệ giữa nhà nước và pháp luật và các thiết chế chính trị - xã hội; những đặc điểm cơ bản về hệ thống pháp luật, cách thức xây dựng và thực thi pháp luạt, tư duy pháp lý, văn hóa pháp lý; mối quan hệ giữa pháp luật và các phương tiện điều chỉnh xã hội khác, cơ sở đạo đức của pháp luật, cũng như những giá trị kế thừa về tổ chức bộ máy nhà nước, về pháp luật và tổ chức, hoạt động nhà nước, xây dựng, thực thi pháp luật trong xã hội hiện đại.
4. Đánh giá bạn đọc
Đây là học phần được xây dựng theo tinh thần bám sát cách phân kỳ lịch sử của Việt Nam theo bốn giai đoạn thời cổ đại, trung đại, cận đại và hiện đại. Thời cổ đại được tính từ nguồn gốc đến thời kỳ Bắc thuộc. Thời trung đại được tính từ 1858 đến 1945 và thời hiện đại được tính từ năm 1945 đến nay. Mặc dù cách phân kỳ này không phải là duuy nhất nhưng tương đối phổ biến, thể hiện ở việc đã được nhiều công trình nghiên cứu lịch sử Việt Nam thừa nhận.
Phần thứ nhất của môn học là phần nhà nước và pháp luật Việt Nam thời cổ đại
Phần Trung đại sẽ giới thiệu tổ chức nhà nước và pháp luật các triều đại như: Ngô - Đinh - Tiền Lê; Lý - Trần - Hồ; Hậu Lê....
Phần thứ ba là phần nhà nước và pháp luật Việt Nam thời cận đại.
Phần cuối cùng, phần thứ tư là phần về Nhà nước và pháp luật Việt Nam hiện đại.
Hợp phần hướng tới trang bị cho người học những kiến thức cơ bản, có hệ thống về nhà nước và pháp luật Việt Nam qua các thời kỳ lịch sử, giúp người học nắm vững những kiến thức cơ bản về tổ chức, hoạt động của nhà nước, về pháp luật trong lịch sử Việt Nam, từ đó giúp người học có thể đánh giá những vấn đề lịch sử nhà nước, pháp luật, tham khảo, kế thừa, vận dung vào cuộc sống hiện tại. Chính vì vậy, người học cần hướng tới phát triển tư duy phản biện.
5. Kết luận
Đây là học liệu quan trọng và cần thiết phục vụ học tập và giảng dạy đối của sinh viên, học viên tham gia đào tạo tại khoa luật (Trường đại học Quốc gia Hà Nội), đồng thời đây cũng là tài liệu tham khảo hữu ích đối với bạn đọc có nhu cầu tìm hiểu về lĩnh vực này.
Hy vọng những chia sẻ trên đây của chúng tôi sẽ là một nguồn tư liệu đánh giá chất lượng sách hiệu quả tin cậy của bạn đọc. Nếu thấy chia sẻ của chúng tôi hữu ích, bạn hãy lan tỏa nó đến với nhiều người hơn nhé! Chúc các bạn đọc sách hiệu quả và thu được nhiều thông tin hữu ích từ cuốn sách “Giáo trình Lịch sử nhà nước và pháp luật Việt Nam - Khoa luật - Trường Đại học quốc gia Hà Nội".
