Mục lục bài viết

Các tác phẩm Đấu tranh giai cấp ở Pháp nổi tiếng của C.Mác và Ph.Ăngghen về việc bổ sung, phát triển lý luận triết học giai đoạn 1848-1895, đó là:  Ngày 18 tháng Sương mù của Lui Bônapáctơ; Cách mạng và phản cách mạng ở Đức; Tư bản; Nội chiến ở Pháp; Phê phán Cương lĩnh Gôta; Chống Đuyrinh; Biện chứng của tự nhiên; Nguồn gốc và gia đình, của sở hữu tư nhân và của nhà nước; Lútvích Phoiơbắc và sự cáo chung của triết học cổ điển Đức thể hiện sự bổ sung và phát triển toàn diện những vấn đề triết học, kinh tế chính trị và chủ nghĩa xã hội khoa học của C.Mác và Ph.Ăngghen, tạo nên chủ nghĩa Mác hoàn chỉnh.... 

Dưới đây chúng ta sẽ cùng tìm hiểu về tác phẩm Chống Đuyrinh. 

1. Hoàn cảnh ra đời của tác phẩm Chống Đuyrinh

Tác phẩm "Chống Đuyrinh" là tên gọi đã đi vào lịch sử các tác phẩm kinh điển chủ nghĩa Mác của Cuộc đảo lộn trong khoa học do Ngài Ơghênhi Đuyrinh thực hiện của Ph.Ăngghen và C.Mác. Tác phẩm được viết không chỉ vì sự cấp bách về lý luận, mà còn vì sự cấp bách về chính trị. Năm 1875, Đuyrinh đã viết một loạt bài công kích gay gắt chủ nghĩa Mác. Sự công kích đó đã làm ảnh hưởng tới niềm tin của một bộ phận thành viên của đảng xã hội - dân chủ Đức. Tác phẩm chống lại những tư tưởng tầm thường, hỗn độn và chiết trung trong triết học duy vật siêu hình, thực chứng và duy tâm, thể hiện trong các hình thức khác nhau của chủ nghĩa xã hội tiểu tư sản của Đuyrinh. Đó là hoàn cảnh ra đời của một tác phẩm bút chiến mãnh liệt về hình thức, có tính từ điển bách khoa về nội dung.

Vào năm 1880, theo đề nghị của Lapharg, Ph.Ăngghen chỉnh lý lại 3 chương của Chống Đuyrinh và phổ biến dưới dạng bản thảo Sự phát triển của chủ nghĩa xã hội từ không tưởng đến khoa học. Đây là một trong những tác phẩm được phổ biến rộng rãi nhất trong những tác phẩm kinh điển của chủ nghĩa Mác. Năm 1892, Ph.Ăngghen viết Lời mở đầu cho lần xuất bản bằng tiếng Anh và bằng tiếng Đức, xuất bản dưới tên gọi Về chủ nghĩa duy vật lịch sử.

Tư tưởng chính của tác phẩm là cuộc đấu tranh vì sự triệt để của chủ nghĩa duy vật biện chứng. Theo V.L.Lênin, hoặc là chủ nghĩa duy vật đến cùng, hoặc là sự dối trá và sự lộn xộn của triết học chủ nghĩa duy tâm,- đó là vấn đề được đưa ra trong từng mục của Chống Đuyrinh.

Nội dung cơ bản của tác phẩm Chống Đuyrinh có thể  chia thành các mục dưới đây:

 

2. Vấn đề về thế giới quan duy vật tác phẩm Chống Đuyrinh

Với vấn đề thế giới quan duy vật; Giải quyết biện chứng và duy vật triệt để vấn đề cơ bản của triết học. Vấn đề về thế giới quan duy vật có những nội dung sau:

- Phê phán quan điểm duy tâm của Đuyrinh cho rằng những nguyên lý được rút ra từ tư duy chứ không phải được từ thế giới khách quan; những nguyên lý hình thức phải được ứng dụng vào giới tự nhiên và loài người và do vậy, giới tự nhiên và loài người phải phù hợp với chúng. Ph.Ăngghen khẳng định ý thức là sản phẩm của não người, còn con người lại là sản phẩm của tự nhiên. Tư duy là sự phản ánh của tồn tại. Bởi vậy, những quy luật của tư duy và những quy luật của tự nhiên phối hợp, điều hoà với nhau. Ngay cả những định lý và các khái niệm của toán học cũng được trừu tượng hoá từ thế giới hiện thực (chương 3). Khả năng của nhận thức thì không có giới hạn, chính quá trình nhận thức cũng vô hạn; chân lý tuyệt đối có được nhờ thực hiện một loạt chân lý tương đối không giới hạn (chương 3 và 9).

- Phê phán tư tưởng của Đuyrinh quy tính tồn tại của thế giới vào tính thống nhất của thế giới, Ph.Ăngghen cho rằng sự thống nhất của thế giới nằm ở tính vật chất của nó, còn tính tồn tại là tiền đề của tính vật chất (chương 4). Tính thống nhất thực sự của thế giới là ở tính vật chất của nó và tính chất này được chứng minh không phải chỉ bằng vài ba lời lẽ khéo léo của kẻ làm trò ảo thuật, mà bằng một sự phát triển lâu dài và khó khăn của triết học và khoa học tự nhiên.

- Phê phán quan điểm siêu hình quy vận động vào lực cơ học và coi đó là hình thức cơ bản của vận động của Đuyrinh, Ph.Ăngghen cho rằng, vật chất không có vận động thì cũng không có ý nghĩa như vận động không có vật chất. Bởi vậy, vận động không thể mất đi và cũng không thể bị triệt tiêu- giống như vật chất (chương 6). Các hình thức khác nhau của vận động (cơ học, vật lý, hoá học, sinh học) là đối tượng nghiên cứu của các môn khoa học khác nhau (chương 6-7).

- Ph.Ăngghen khẳng định vận động là thuộc tính cố hữu của vật chất; không gian và thời gian gắn liền với vật chất vận động và cũng vô cùng, vô tận như vật chất vận động. Thế giới là vô cùng vô tận trong không gian và thời gian và không gian và thời gian là những hình thức chính của tồn tại (chương 5). Cái vĩnh viễn trong thời gian, cái vô tận trong không gian ... là ở chỗ, ... không có điểm tận cùng về một phía nào cả, cả ở đằng trước lẫn đằng sau, cả ở trên lẫn ở dưới, cả ở bên phải lẫn bên trái.

 

3. Tư tưởng về phép biện chứng duy vật trong tác phẩm Chống Đuyrinh

- Phép biện chứng duy vật hình thành và phát triển từ giới tự nhiên và lịch sử và trở thành công cụ để nhận thức giới tự nhiên và lịch sử.

- Bản chất của phép biện chứng.

Định nghĩa phép biện chứng: Phép biện chứng là khoa học về mối liên hệ phổ biến ... là môn khoa học về những quy luật phổ biến của sự vận động và sự phát triển của tự nhiên, của xã hội loài người và của tư duy

Bản chất của phép biện chứng thể hiện ở chỗ, nó nghiên cứu sự vật, hiện tượng trong mối liên hệ và sự phát triển trong tính hệ thống, trong quá trình vận động theo khuynh hướng tiến lên.

Phép biện chứng đối lập với phép siêu hình

- Hệ thống các quy luật cơ bản của phép biện chứng duy vật.

Sự phát triển của tư duy trong việc phản ánh hiện thực khách quan được thể hiện thông qua hệ thống các quy luật cơ bản của phép biện chứng duy vật.

Quy luật quy luật thống nhất và đấu tranh của các mặt đối lập chỉ ra nguyên nhân của sự vận động là mâu thuẫn giữa các mặt đối lập; giải quyết mâu thuẫn đó là động lực của sự vận động, phát triển.

Quy luật chuyển hoá từ những sự thay đổi về lượng dẫn đến những sự thay đổi về chất và ngược lại chỉ ra cách thức vận động và phát triển của sự vật, hiện tượng. Bản chất của quy luật thể hiện trong mối quan hệ giữa chất với lượng trong thế giới khách quan.

Quy luật phủ định của phủ định chỉ ra khuynh hướng, hình thức và kết quả phát triển của sự vật, hiện tượng. Trải qua một số lần phủ định, sự vật, hiện tượng dường như lặp lại những giai đoạn đã qua trên cơ sở mới, cao hơn và như vậy, phát triển không theo đường thẳng, mà theo đường xoáy ốc, mỗi vòng tròn kế tiếp dường như lặp lại vòng tròn trước đó, nhưng trên cơ sở cao hơn.

 

4. Vấn đề về nhận thức luận trong tác phẩm Chống Đuyrinh

- Về định nghĩa tư duy: Tư duy con người là sự phản ánh của thế giới khách quan vào bộ não con người, là hình ảnh chủ quan của thế giới khách quan.

- Quá trình tương đối và tuyệt đối của tư duy; nhận thức vừa vô hạn, vừa có hạn: Tuyệt đối (tối cao) và vô hạn của tư duy khi xét theo bản tính, khả năng và mục đích cuối cùng; tương đối (không tuyệt đối) và có hạn của tư duy khi xét theo sự thực hiện riêng biệt và thực tế trong mỗi thời điểm nhất định.

- Nhận thức chân lý là một quá trình lịch sử từ thấp đến cao, từ đơn giải đến phức tạp, từ kém hoàn thiện đến hoàn thiện hơn, phụ thuộc vào mối quan hệ giữa chủ thể với khách thể nhận thức và vào điều kiện, hoàn cảnh mà chủ thể nhận thức chụi ảnh hưởng; vì vậy không thể có chân lý bất biến, tuyệt đỉnh cuối cùng như Đuyrinh quan niệm và quan niệm đó của Đuyrinh chỉ dẫn đến chủ nghĩa duy tâm và siêu hình về nhận thức.

 

5. Quan điểm duy vật về lịch sử và tư tưởng chủ nghĩa xã hội của tác phẩm 

- Bác bỏ quan điểm của Đuyrinh coi bạo lực và chiến tranh là cơ sở hình thành các giai cấp trong xã hội, Ph.Ăngghen cho rằng điều kiện kinh tế - xã hội, sự phát triển của lực lượng sản xuất và chế độ sở hữu mới là cơ sở trong việc hình thành các giai cấp.

- Thông qua việc phê phán chủ nghĩa xã hội không tưởng của Ximông và Phuriê đã không dựa vào điều kiện kinh tế - xã hội, mà chỉ dựa vào ý thức xã hội, lịch sử và pháp quyền để xây dựng lý luận về chủ nghĩa xã hội, Ph.Ăngghen bác bỏ quan điểm của Đuyrinh về chân lý đạo đức và pháp quyền vĩnh cửu vượt qua mọi giai đoạn lịch sử của mỗi dân tộc và thời đại khác nhau.

- Đánh giá sự phát triển của triết học trong mối liên hệ thống nhất giữa triết học với khoa học. Ph.Ăngghen cho rằng, khi đó, triết học trở thành thế giới quan và thế giới quan đó không cần phải được chứng thực và thể hiện trong một khoa học đặc biệt nào đó, đứng trên các khoa học, mà được chứng thực và thể hiện trong các khoa học hiện thực.

 

5. Ý nghĩa của tác phẩm Chống Đuyrinh

- Chống Đuyrinh là tác phẩm tổng kết toàn diện sự phát triển của chủ nghĩa Mác; trình bày hoàn chỉnh thế giới quan duy vật biện chứng về triết học, kinh tế chính trị học và chủ nghĩa xã hội khoa học; đấu tranh chống lại các quan điểm đối lập.

- Với Chống Đuyrinh, Ph.Ăngghen đã tham gia trực tiếp vào các cuộc tranh luận về thế giới quan và chính trị trong phong trào công nhân Đức lúc bấy giờ và góp phần quyết định vào thắng lợi của chủ nghĩa Mác trong phong trào công nhân.

 

(MK LAW FIRM: Bài viết được đăng tải nhằm mục đích giáo dục, phổ biến, tuyên truyền pháp luật và chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước không nhằm mục đích thương mại. Thông tin nêu trên chỉ có giá trị tham khảo vì vậy Quý khách khi đọc thông tin này cần tham khảo ý kiến luật sư, chuyên gia tư vấn trước khi áp dụng vào thực tế.)

Trên đây là nội dung Luật Minh Khuê đã sưu tầm và biên soạn. Trường hợp trong nội dung tư vấn có điều gì gây nhầm lẫn, chưa rõ ràng hoặc thông tin nêu trong nội dung tư vấn khiến quý khách chưa hiểu hết vấn đề hoặc/ và có sự vướng ngại, thắc mắc, chúng tôi rất mong nhận được ý kiến phản hồi của quý khách hàng. Mọi vướng mắc bạn vui lòng trao đổi trực tiếp với bộ phận luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến qua tổng đài gọi số: 1900.6162 hoặc liên hệ văn phòng để nhận được sự tư vấn, hỗ trợ từ Luật Minh Khuê.

Rất mong nhận được sự hợp tác!

Trân trọng!

Luật Minh Khuê (Sưu tầm và biên tập).