Hành vi thu phí bảo kê có vi phạm pháp luật hay không?

1. Hành vi thu phí bảo kê hiện nay diễn ra như thế nào?

Suốt thời gian dài, khái niệm "bảo kê" thường được hiểu là việc phải chi trả một khoản tiền cho những người được xem là nắm giữ quyền lực ổn định tại một khu vực nhất định, nhằm đảm bảo cuộc sống và kinh doanh được diễn ra một cách an tâm. Số tiền này thường được gọi là "phí bảo kê," và việc không thanh toán phí này có thể dẫn đến những hậu quả khó khăn, thậm chí là sự áp đặt để buộc người đó phải chi trả. Những người có thẩm quyền thu phí bảo kê thường là những cá nhân có địa vị quan trọng trong khu vực, và thậm chí có mối quan hệ chặt chẽ với những người có chức vụ quyền lực. Vấn đề bảo kê tồn tại từ lâu và cho đến nay vẫn khó khăn trong việc kiểm soát, với nhiều nguyên nhân đa dạng, bao gồm cả hành vi của những người thu bảo kê, những người trở thành nạn nhân, và thậm chí là sự ảnh hưởng từ các cơ quan chính phủ.

Về những cá nhân có hành vi bảo kê, những người có khả năng trở thành lãnh đạo trong một khu vực để thu tiền bảo kê, chắc chắn không phải là những tên tội phạm bình thường. Các băng nhóm do họ cầm đầu thường tổ chức có tổ chức, số lượng đông đảo, tuân thủ luật lệ nội bộ, và sở hữu sức mạnh lớn, tạo nên một thách thức đáng kể trong việc đối phó. Họ còn xây dựng một "bộ máy" hoạt động có tổ chức, với các cấp bậc được phân chia, mỗi cấp bậc có nhiệm vụ thu tiền bảo kê từ cấp bậc dưới, tạo ra một mô hình mạng lưới mà khó lòng truy cứu và xử lý trên một diện tích rộng lớn. Những băng nhóm như vậy thường có quy mô lớn, sử dụng vũ khí nguy hiểm, chủ yếu dựa vào sức mạnh quân sự, và thường thể hiện sự hung hăng và trung thành, tạo ra những thách thức lớn trong việc kiểm soát hoạt động tội phạm.

Trong khi đó, đối với những người là nạn nhân, mặc dù họ bị ép buộc phải thanh toán tiền bảo kê cho những đối tượng xấu, nhiều trong số họ không dám hợp tác với cơ quan chức năng để tố cáo hành vi phạm tội. Một phần lý do là sợ hãi trả thù, với hy vọng duy trì cuộc sống yên bình và sẵn lòng chấp nhận mất mát tài chính để đổi lấy sự "ổn định" đó. Một phần khác là họ nghi ngờ rằng việc loại bỏ băng nhóm hiện tại chỉ đơn giản là mở cửa cho băng nhóm khác xuất hiện, và họ vẫn sẽ phải đối mặt với áp lực thu tiền như trước. Có thể những người thu tiền bảo kê còn được coi là "bảo vệ" bị hại trước những băng nhóm khác, và số tiền họ trả cũng được xem là chi phí để đảm bảo sự bảo vệ đó.

2. Hành vi thu phí bảo kê có vi phạm pháp luật không?

Pháp luật chỉ định rõ ràng rằng cá nhân, cơ quan, và tổ chức đều có trách nhiệm nộp các loại thuế và các khoản phí, lệ phí theo quy định của pháp luật. Cụ thể, danh sách bao gồm nhiều loại thuế và phí như sau:

- Thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN).

- Thuế giá trị gia tăng (GTGT).

- Thuế thu nhập cá nhân (TNCN).

- Thuế xuất nhập khẩu (XNK).

- Thuế tài nguyên.

- Thuế bảo vệ môi trường (BVMT).

- Thuế tiêu thụ đặc biệt.

- Phí thuộc lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản.

- Phí thuộc lĩnh vực công nghiệp, thương mại, đầu tư, xây dựng.

- Phí thuộc lĩnh vực ngoại giao.

- Phí thuộc lĩnh vực an ninh, quốc phòng.

- Phí thuộc lĩnh vực giao thông vận tải.

- Phí thuộc lĩnh vực thông tin và truyền thông.

- Phí thuộc lĩnh vực văn hóa, thể thao, du lịch.

- Phí thuộc lĩnh vực y tế.

- Phí thuộc lĩnh vực tài nguyên và môi trường.

- Phí thuộc lĩnh vực khoa học và công nghệ.

- Phí thuộc lĩnh vực tài chính, ngân hàng, bảo hiểm.

- Phí thuộc lĩnh vực tư pháp.

- Phí trong lĩnh vực khác.

- Lệ phí quản lý nhà nước liên quan đến quyền và nghĩa vụ của công dân.

- Lệ phí quản lý nhà nước liên quan đến quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản.

- Lệ phí quản lý nhà nước liên quan đến sản xuất, kinh doanh.

- Lệ phí quản lý nhà nước đặc biệt về chủ quyền quốc gia.

- Lệ phí quản lý nhà nước trong các lĩnh vực khác.

- Lệ phí môn bài.…

Theo hiện hành của pháp luật, không có bất kỳ loại thuế, phí, hay lệ phí nào được xác định là phí bảo kê. Cơ bản, hành vi thu phí bảo kê thường bao gồm việc bên bảo kê đảm bảo cho các bên được bảo kê có thể hoạt động mà không bị quấy rối hay bị cản trở trong quá trình kinh doanh. Ngược lại, bên được bảo kê thường phải thanh toán một khoản tiền không hợp pháp cho bên bảo kê. Trong nhiều trường hợp, bên bảo kê thậm chí còn sử dụng vũ lực hoặc tận dụng vị thế và quyền lực để bảo vệ hoạt động kinh doanh, thương mại hoặc đảm bảo quyền lợi bất hợp pháp của cá nhân hoặc nhóm người nào đó, với mục đích hưởng lợi cá nhân.

Từ các phân tích trên, có thể khẳng định rằng hành vi thu phí bảo kê là một hành vi vi phạm pháp luật.

3. Những hình phạt áp dụng đối với người có hành vi thu phí bảo kê

Như đã phân tích ở trên, hành vi thu phí bảo kê được coi là vi phạm pháp luật và có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo các điều khoản của Bộ luật Hình sự 2015 đã được sửa đổi và bổ sung năm 2017. Theo Điều 170 của Bộ luật Hình sự, người có hành vi thu phí bảo kê có thể phải chịu một số hình phạt sau đây:

- Phạt tù từ 01 năm đến 05 năm:

   Nếu người có hành vi thu phí bảo kê đe doạ sử dụng vũ lực hoặc có những thủ đoạn khác để uy hiếp tinh thần người khác (thường là những tiểu thương) nhằm mục đích chiếm đoạt tài sản (tiền bảo kê), thì họ có thể bị phạt tù từ 01 năm đến 05 năm.

- Phạt tù từ 03 năm đến 10 năm:

   Nếu người có hành vi thu phí bảo kê đe doạ sử dụng vũ lực hoặc có những thủ đoạn khác để uy hiếp tinh thần người khác (thường là những tiểu thương) nhằm mục đích chiếm đoạt tài sản (tiền bảo kê), và một trong các trường hợp sau đây được áp dụng, họ có thể bị phạt tù từ 03 năm đến 10 năm:

   + Hành vi có tổ chức;

   + Hành vi mang tính chất chuyên nghiệp;

   + Phạm tội đối với người đang dưới 16 tuổi, phụ nữ mang thai, người già yếu hoặc người không có khả năng tự vệ;

   + Chiếm đoạt tài sản có giá từ 50.000.000 đồng đến dưới 200.000.000 đồng;

   + Gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội;

   + Hành vi có nguy cơ tái phạm nguy hiểm.

- Phạt tù từ 07 năm đến 15 năm:

   Trong trường hợp người có hành vi thu phí bảo kê đe doạ sử dụng vũ lực hoặc có những thủ đoạn khác để uy hiếp tinh thần người khác (thường là những tiểu thương) nhằm mục đích chiếm đoạt tài sản (tiền bảo kê), và một trong những tình huống dưới đây được áp dụng, họ có thể bị phạt tù từ 07 năm đến 15 năm:

   + Chiếm đoạt tài sản có giá trị từ 200.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng;

   + Lợi dụng về thiên tai, dịch bệnh.

- Phạt tù từ 12 năm đến 20 năm:

   Trong trường hợp người có hành vi thu phí bảo kê đe doạ sử dụng vũ lực hoặc có những thủ đoạn khác để uy hiếp tinh thần người khác (thường là những tiểu thương) nhằm mục đích chiếm đoạt tài sản (tiền bảo kê), và một trong những tình huống dưới đây được áp dụng, họ có thể bị phạt tù từ 12 năm đến 20 năm:

   + Chiếm đoạt tài sản có giá trị từ 500.000.000 đồng trở lên;

   + Lợi dụng về hoàn cảnh chiến tranh, tình trạng khẩn cấp.

Bài viết liên quan: Bị người khác thu tiền theo dạng bảo kê thì có thể xử lý như thế nào?

Trên đây là toàn bộ nội dung bài viết của Luật Minh Khuê về: Hành vi thu phí bảo kê có vi phạm pháp luật hay không? Luật Minh Khuê xin tiếp nhận yêu cầu tư vấn về pháp luật của quý khách hàng qua số hotline: 1900.6162 hoặc email: lienhe@luatminhkhue.vn. Xin trân trọng cảm ơn quý bạn đọc đã quan tâm theo dõi!