1. Hạt gấc là gì?
Cây gấc, một loài thân thảo dây leo lâu năm, có chiều dài dao động từ 10 đến 15 mét. Mỗi năm, cây này trải qua một giai đoạn héo rồi bắt đầu mọc ra nhiều thân mới từ gốc vào mùa xuân năm sau. Một gốc cây gấc thường phát triển nhiều dây, mỗi dây lại chia thành nhiều đốt, và từng đốt đều mang lá xanh. Lá cây mọc đơn lẻ, có thùy khía sâu và có đường kính từ 12 đến 20 cm. Đáy lá hình tim, mặt trên có màu xanh lục xám, cảm giác khi sờ vào thì lá mềm mịn.
Quả của cây gấc có hình bầu dục và dài khoảng 15 cm, đặc biệt có một đít nhọn và được phủ bên ngoài bởi nhiều gai mềm màu đỏ đẹp. Khi chín, quả gấc trải qua sự biến đổi màu sắc từ xanh sang vàng, cam, rồi đến đỏ. Bên trong quả, có nhiều hạt được xếp hàng dọc, và mỗi hạt có một mảng đỏ máu bao quanh. Sau khi bóc hết lớp màng đỏ này, ta sẽ thấy một lớp vỏ cứng đen. Vỏ của quả có các răng cưa tù và rộng ở mép.
Hạt gấc có hình dẹt, màu đen, mép hạt cũng có các răng cưa, và bề mặt hạt có nhiều đường vân lõm, tạo nên sự giống như con ba ba gỗ, vì vậy còn được gọi là con ba ba gỗ.
Cấu trúc của hạt gấc là nguồn tài nguyên chính được sử dụng. Hạt gấc chứa nhiều beta-carotene và lycopene, là hai dưỡng chất đặc trưng quan trọng. Ngoài ra, hạt gấc cũng có chứa một lượng đáng kể acid béo, bao gồm acid oleic, acid palmitic, acid stearic và acid linoleic.
Dầu gấc có chứa năm loại acid béo chính, bao gồm acid myristic, acid mitoleic, acid α-linolenic, acid arachidic và acid cis-vaccenic. Cây gấc cũng cung cấp nhiều acid hữu cơ như acid gallic, acid protocatechuic, acid p-hydroxybenzoic, acid chlorogenic, acid vanillic, acid caffeic, acid syringic, acid p-coumaric và acid ferulic.
Bên cạnh đó, thịt quả và màng hạt của cây gấc chứa các flavonoid như rutin, myricetin, luteolin, quercetin, apigenin và kaempferol. Màng hạt còn chứa nhiều carotenoid như β-carotene, γ-carotene, lycopene, zeaxanthin và β-cryptoxanthin.
Hình minh họa (nguồn sưu tầm)
2. Những lợi ích bất ngờ của hạt gấc đối với sức khỏe
Các lợi ích mà hạt gấc mang lại cho cơ thể con người có thể kể ra gồm:
(1) Ngăn ngừa ung thư phổi
Chiết xuất từ hạt gấc đã được xem xét về khả năng ức chế sự hình thành bệnh ung thư phổi. Cụ thể, nó có khả năng giảm sống sót của tế bào A549 và H1299, hai loại tế bào gây ra ung thư phổi, đồng thời cản trở khả năng di căn của tế bào A549. Hơn nữa, hạt gấc còn kích hoạt p53 và Bax, gây tử vong cho tế bào và giảm hoạt động của PI3K và Bcl-2, hai tín hiệu quan trọng liên quan đến sự hình thành bệnh ung thư phổi.
(2) Ngăn ngừa ung thư vú
Cả màng bọc ngoài và hạt gấc đều chứa các hoạt tính chống ung thư vú mạnh mẽ đối với tế bào MCF-7 và 2R-75-30. Chiết xuất từ màng của hạt này chứa nhiều lycopene, có khả năng gây tử vong cho tế bào và kích hoạt quá trình chết theo chu trình, đồng thời ức chế các tín hiệu gây ung thư vú. Ngoài ra, chiết xuất từ hạt gấc còn có khả năng ngăn chặn di căn và sự tăng trưởng của tế bào ZR-75-30 bằng cách ức chế tế bào MMP-9 và MMP-2, giúp ngăn chặn sự xâm lấn của chúng.
(3) Ngăn ngừa ung thư dạ dày
Momordica saponin I, một chất có trong chiết xuất hạt gấc, đã được chứng minh giảm thiểu tổn thương niêm mạc dạ dày trong trường hợp viêm dạ dày và tiêu thụ rượu. Chất này cũng kích hoạt quá trình tử vong tế bào PARP và p53 liên quan đến ung thư dạ dày.
(4) Chống oxi hóa và giảm viêm nhiễm
Hạt gấc chứa một hàm lượng carotenoid tương đối cao, bao gồm lutein, lycopene, xanthophylls và β-carotene. Trong đó, xanthophylls thường được ứng dụng trong điều trị các vấn đề liên quan đến mắt. Khả năng duy trì một lượng carotenoid đáng kể trong hạt gấc là nguyên nhân giúp nó có khả năng chống oxi hóa. Chiết xuất từ hạt gấc cũng chứa các chất ức chế chymotrypsin và saponin, có tác dụng giảm viêm nhiễm. Các chất này còn có khả năng tăng cường hệ miễn dịch cho các loại tế bào như tế bào lympho, tế bào gan, tế bào tủy xương, bạch cầu trung tính và đại thực bào.
(5) Bảo vệ sức khỏe mắt
Lycopene có trong hạt gấc được biết đến với khả năng hỗ trợ trong việc điều trị các vấn đề liên quan đến mắt như mờ mắt và khô mắt. Khi kết hợp với β-carotene, có mặt trong hạt gấc, chúng tạo thành một sự kết hợp hiệu quả để cải thiện tình trạng mắt khô và mờ mắt. Đáng chú ý, β-carotene, tiền chất của vitamin A có trong hạt gấc, cũng đóng một vai trò quan trọng trong việc cải thiện thị lực và bảo vệ sức khỏe mắt.
(6) Tăng cường miễn dịch và chống lão hóa
Curcumin, một hợp chất có sẵn trong dầu gấc, có khả năng loại bỏ gốc tự do gây ung thư từ thực phẩm mà chúng ta tiêu thụ và nâng cao sức đề kháng của cơ thể để chống lại các tác nhân gây hại. Ngoài ra, β-carotene có trong màng hạt gấc cũng giúp tăng cường hệ thống miễn dịch và có khả năng chống oxi hóa mạnh, giúp cải thiện sức kháng của cơ thể và khả năng chống lại bệnh tật.
(7) Làm đẹp và ngăn ngừa lão hóa da
Curcumin, có trong dầu gấc, được biết đến với khả năng chống oxi hóa và chống lão hóa da tốt. Nó giúp ngăn ngừa sự hình thành nếp nhăn, làm mờ tàn nhang, cung cấp cho da một vẻ đẹp tươi sáng và ngăn rụng tóc, đồng thời kích thích mọc tóc một cách hiệu quả. Đặc biệt, lớp màng bọc ngoài của hạt gấc chứa nhiều vitamin A tự nhiên, giúp làm trắng và làm mịn da. Vitamin E cùng với lycopene trong hạt gấc cũng hỗ trợ trong việc ngăn chặn quá trình lão hóa da một cách an toàn. Để giải quyết vấn đề về nám da, bạn có thể sử dụng tinh dầu gấc làm mặt nạ mỗi tuần 1-2 lần hoặc tiêu dùng lớp màng ngoài của hạt gấc.
3. Cách sử dụng hạt gấc hiệu quả
Dựa trên thông tin trên, có thể thấy rằng hạt gấc là một nguồn dược liệu tuyệt vời cho sức khỏe con người. Tuy nhiên, để tận dụng hết các công dụng của nó, việc sử dụng hạt gấc đúng cách là vô cùng quan trọng. Dưới đây là một số hướng dẫn về cách sử dụng hạt gấc một cách hiệu quả:
- Sơ chế rượu gấc: Đầu tiên, hạt gấc cần được phơi hoặc sấy khô cho đến khi không còn dính vào tay. Sau đó, lớp màng bọc ngoài hạt cần được bóc ra và tiếp tục phơi hoặc sấy ở nhiệt độ khoảng 60 - 70 độ C. Lớp màng này sẽ được sử dụng để sản xuất dầu gấc. Phần hạt gấc còn lại sau khi hạ thổ và đập nát có thể ngâm trong rượu gạo 45 - 50 độ trong khoảng 10 ngày để tạo ra một loại rượu hạt gấc. Loại rượu này có thể được sử dụng để chữa đau răng, chảy máu chân răng, đau nhức xương khớp và sưng vú bằng cách bôi lên vùng bị sưng. Ngoài ra, nếu bạn bị viêm xoang, bạn cũng có thể dùng loại rượu này bằng cách chấm bông tăm vào rượu gấc sau đó thoa lên sống mũi khoảng 2 phút để giúp làm sạch dịch bên trong mũi.
- Rượu hạt gấc không nên uống và cũng không nên bôi lên vết thương hở vì có chứa ít độc tố bên trong hạt gấc. Tuy nhiên, nó có các ứng dụng không kém phần hữu ích so với mật gấu.
- Sử dụng hạt gấc khô để chữa trĩ: Hạt gấc khô cần được giã nát và sau đó trộn với giấm ăn, sau đó bọc vào túi vải sạch để đắp lên hậu môn. Thực hiện quy trình này mỗi lần trong khoảng 4 - 6 giờ.
- Nếu bạn muốn tiêu thụ hạt gấc, hãy dùng khoảng 2 - 4g mỗi ngày. Trước khi sử dụng, hạt gấc cần được nấu chín và nên tham khảo ý kiến của một chuyên gia y tế.
Tổng cộng, hạt gấc có nhiều lợi ích đối với sức khỏe con người và hy vọng những chia sẻ này sẽ giúp bạn hiểu thêm về các ứng dụng của nó và cách sử dụng hạt gấc một cách hiệu quả để phục vụ mục đích cá nhân của bạn.
Bài viết liên quan: Củ bình vôi có tác dụng gì đối với sức khỏe ?
Trên đây là toàn bộ nội dung bài viết của Luật Minh Khuê về hạt gấc và những lợi ích bất ngờ đối với cho sức khỏe. Xin cảm ơn quý bạn đọc đã quan tâm theo dõi!
