1. Khái quát chung

Indonesia là quốc gia được mệnh danh là quốc gia vạn đảo khi sở hữu hơn 18.036 hòn đảo lớn nhỏ. Chính điều này đã tạo ra sự đặc trưng văn hóa riêng cho Indonesia khi nền văn hóa của quốc gia này được hình thành bởi 300 nhóm sắc tộc khác nhau có nguồn gốc từ các nơi như Trung Quốc, Ả rập và châu Âu. 

Thể chế chính trị của Indonesia là thể chế cộng hòa với một bộ máy lập pháp và tổng thống do dân bầu

Tôn giáo ở Indonesia vô cùng đa dạng và phong phú bao gồm Hồi giáo ( 87.2% , Tin Lành chiếm 7.0%, Công giáo La Mã chiếm 2.9%, Ấn Độ giáo chiếm 1.7%, Phật giáo chiếm 0.7% và Nho giáo và tôn giáo khác chiếm khoảng 0.2%.

Lịch sử của đất nước Indonesia cũng như nhiều quốc gia khác trong khu vực Đông Nam Á, Indonesia cũng chịu sự đô hộ của Anh, thực dân Pháp đặc biệt là chịu sự đô hộ chiếm đống của Hà Lan trong thời gia khá dài khoảng 100 năm từ năm (1816- 1942) sau đó lại chịu sư đô hộ của Nhật Bản sau đó nhân dân Indo đã đứng dậy đấu tranh đòi lại độc lập cho chính mình. 

"Thống nhất trong đa dạng" là phương châm,  triết lý pháp luật nền tàng của Indonesia. Sự thống nhất các yếu tố văn hóa, ngôn ngữ, dân tộc tôn giáo và đức tin truyền thống của các thành phần xã hội khác nhau của Indonesia được thể hiện trong suốt quá trình hình thành và phát triển của quốc gia đông nhất khu vực Đông Nam Á này.  Ba thành tố của pháp luật Indonesia bao gồm như sau: luật adat ( luật tục) , hai là pháp luật được xây dựng trên hệ thống pháp luật Hà Lan và thứ ba là pháp luật Indonesia thời hiện đại. 

2. Nguyên nhân dẫn đến sự pha trộn giữa các đặc trưng pháp luật.

Sự pha trộn của các đặc trưng pháp luật trong hệ thống pháp luật của Indonesia như hiện nay là kết quả của nhiều nguyên nhân khác nhau. Các nguyên nhân này tạo nên một hệ thống pháp luật Indonesia mang nhiều màu sắc đa dạng. Sau đây ta sẽ đi tìm hiểu và phân tích từng đặc trưng và nguyên nhân dẫn đến sự pha trộn của các đặc trưng pháp luật này, tại sao Indonesia lại có điều kiện để giao hòa các đặc trưng pháp luật này? 

2.1. Hệ thống pháp luật Indonesia mang đặc trưng của dòng họ pháp luật  Civil Law. 

Sau gần 10 năm dưới sự cai trị của Pháp và 04 năm dưới sự cai trị của người Anh đầu thế kỉ XIX, Indonesia lại chịu sự kiểm soát của Hà Lan lần thứ hai trong vòng suốt 100 năm từ năm 1816 đến năm 1942  cho đến khi quân đội Nhật Bản xâm chiếm vùng đất này trong Đại chiến thế giới lần thứ II. Chính quá trình thuộc địa hóa của các nước này đã làm cho Indonesia chịu ảnh hưởng mạnh mẽ bởi pháp luật châu Âu lục địa, đặc biệt là pháp luật của Hà Lan. Nhiều đạo luật của Indonesia được xây dựng dựa trên pháp luật của Hà Lan. Chẳng hạn như pháp luật thương mại của Indonesia chịu ảnh hưởng mạnh mẽ bởi Bộ luật thương mại năm 1847 của Hà Lan.  Như vậy trong quá trình thuộc địa hóa lâu như vậy, pháp luật của Indonesia không thể nào có thể tránh khỏi tình trạng bị ảnh hưởng, bị pha trộn bởi các đặc trưng của dòng pháp luật châu Âu lục địa đặc biệt là chịu sự tác động của pháp luật Hà Lan và các nước mà từng đô hộ Indonesia.

2.2. Hệ thống pháp luật Indonesia có sự pha trộn của pháp luật Hồi giáo.

Đa số các học giả hiện đại cho rằng Đạo hồi xuất hiện ở khu vực Đông Nam Á vào từ khoảng cuối thế kỷ XII và cuối thế kỉ XIV. Những quốc gia có nhiều dân cư  theo hồi giáo như là Indonesia, Malaysia, Philipin, Brunei, Singapore và Thai Lan. Sự xuất hiện và phát triển của hồi giáo có vài trò  và tác động không nhỏ đến sự phát triển kinh tế - xã hội và chính trị của các quốc gia này  Các hệ thống pháp luật của các nước ASEAN chịu ảnh hưởng của pháp luật Hồi giáo bao gồm các quốc gia như Indonesia, Malaysia, Brunei, Thái Lan và Philipin. Ở các quốc gia này hệ , cộng đồng hồi giáo có một hệ thống luật lệ riêng. "Hầu hết các hệ thống pháp luật thậm chí Thái Lan , Philipin, Singapore- những nước không có đa số người hồi giáo vẫn coi luật Hồi giáo như một Hệ thống pháp luật tách biệt" . Nhiều quốc gia đã thành lập hệ thống tòa án hồi giáo riêng biệt để xét xử các tranh chấp của các tín đồ hồi giáo như Malaysia, Indonesia, Brunei... đối với các lĩnh vực luật hồi giáo quy định . 

Đến thế kỉ XII , Hồi giáo được các nhà buôn từ bờ biển phía tây của Ấn Độ  đưa vào Indonesia a và nhanh chóng ảnh hướng đến Indonesia. Sự thay thế các vương quốc Hindu bằng vương quốc hồi giáo ở thế kỉ XV làm cho đạo hồi trở thành tôn giáo phổ biến ở Indonesia .

Indonesia không phải là nhà nước hồi giáo nhưng có dân số theo đạo hồi lớn nhất thế giới.

- Hồi giáo chiếm  khoảng 87.2% dân số. 

- Tin lành chiếm  khoảng 7.0%  dân số . 

- Công giáo La Mã chiếm khoảng  2.9 % dân số .

- Ấn Độ giáo chiếm khoảng 1.7% dân số .

- Phật giáo chiểm khoảng 0.7% dân số. 

- Nho giáo và tôn giáo khác chiểm khoảng 0.2% dân số. 

 Chính vì số lượng dân số theo đạo hồi chiếm nhiều như vậy, nên ít nhiều pháp luật Indonesia cũng chịu ảnh hưởng của luật Hồi giáo.

Hệ thống pháp luật Hồi giáo là hệ thống pháp luật gắn liền với đạo Hồi, có nguồn chính là kinh Coran- kinh thánh của người theo hồi giáo. 

 Theo tiêu chí sự ảnh hưởng của luật hồi giáo đối với pháp luật của mỗi nước, các nước hồi giáo được chia thành các nhóm sau đây:

- Nhóm thứ nhất là những nhóm nước từng là nước cộng hòa chủ nghĩa : Albania, các nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Trung Á . Các nước này do có thời kì dài tiến hành xây dựng chủ nghĩa xã hội theo tư tưởng học thuyết Mác - Leenin nên đạo hồi không được khuyến khích phát triển. Tuy nhiên hồi giáo vẫn tồn tại song ảnh hưởng của nó rất hạn chế 

- Nhóm thứ hai : gồm Pakistan, các quốc gia ở bán đáo Ả rập như là Ả rập xê út, Oman... liêng bang các tiểu vương quốc Ả Rập... pháp luật những nước này thừa nhận tính tối cao của luật hồi giáo. Nhà nước chỉ là thứ cấp bên cạn tôn giáo. Tuy nhiên Kowiet đã thông qua bộ luật thương mại năm 1961 chịu ảnh hưởng của bộ luật Ai cập mà hình mẫu có liên quan đến Bộ luật dân sự Pháp.

- Nhóm thứ ba : bao gồm những quốc gia trong đó luật hồi giáo chỉ được dùng để điều chỉn một số lĩnh vực đời sống xã hội ( vấn đề nhân thân, hoạt động của tổ chức tôn giáo, đôi khi cả chế độ ruộng đất ) trong khi pháp luật hiện đại điều chỉnh những mối quan hệ mới của xã hội. Nhóm này được chia thành hai nhóm nhỏ. Nhóm nhà nước pháp luật ảnh hưởng của dòng pháp luật Common Law ( Malaysia, Bắc Nigeria, Bengale ) . Nhóm thứ hai là nhóm nhà nước pháp luật chịu ảnh hưởng của dòng pháp luật Civil Law ( các nước châu Phi nói tiếng Pháp, các nước nói tiếng Arap, Indonesia...)

Như vậy dựa vào phần phân tích trên thì ta nhận thấy Indonesia là nhóm pháp luật chịu ảnh hưởng của dọng họ Civil Law cho nên có thể khẳng định rằng pháp luật Indonesia có sự ảnh hưởng và pha trộn bởi pháp luật Hồi giáo và dòng họ pháp luật CIvil law.

2.3. Hệ thống pháp luật Indonesia có sự pha trộn của tập quán bản địa.

Tập quán là nguồn luật vô cùng phổ biến, ở Indonesia adat ( luật tục) là nguồn luật quan trọng trong các quan hệ hôn nhân gia đình, dân sự và cả thương mại. Rất nhiều quan hệ hợp đồng được thực hiện dựa trên cơ sở tập quán, Thẩm phán có nghĩa vụ áp dụng tập quán để đưa ra các phán quyết công bằng và hợp lý.  Và ở Indonesia có chính sách tôn trọng tập quán. 

Sau ba năm dưới sự cai trị của Nhật Bản ( 1942- 1945)  các nhà cách mạng của Indonesia đã lãnh đạo nhân dân giành độc lập sau đó indonesia  đã bắt đầu xây dựng một nèn pháp luật hiện đại với những quan điểm không đồng nhất. Những giá trị văn hóa lâu đời của Indonesia vẫn được duy trì. Các tôn giáo khác nhau, đặc biệt là đạo hồi cùng với đức tin truyền thống và các  giá trị văn hóa của các dân cư ở các vùng khác nhau của quần đảo này vẫn được duy trì và không ngừng phát triển, mặc dù có đến 90% dân cư ở Indonesia là người theo Hồi giáo ( đây cũng là lý do mà Indonesia được xếp vào quốc gia hồi giáo) . Các tín đồ hồi giáo được phân bổ ở các vùng khác nhau với những đặc điểm khác nhau về ngôn ngữ tập quán truyền thống. Bên cạnh đó, các tôn giáo khác như đạo Phật, đạo Hindu vẫn tồn tại và phát tiển ở Indonesia.

Nền tảng lịch sủa này đã tọa ta một nước Indonesia đa dạng về văn hóa, tôn giáo ngôn ngữ và dân tộc. Những khác biệt về văn hóa tôn giáo dân tộc, ngôn ngữ khiến những người xây dựng Indonesia nhận thấy rằng họ phải xây dựng Indonesia trong nền văn hóa " thống nhất trong đa dạng" . Những bất ổn về chính trị và kinh tế trong thời gian dài sau khi giành độc lập cũng chính là quá trình đấu tranh để đi đến kiên định tuân thủ triết lý xây dựng của người dân nước này. 

" Thống nhất trong đa dạng" cũng là triết lý pháp luật của hệ thống pháp luật Indonesia. Điều này đã đem lại những nét riêng biệt của hệ thống pháp luật Indonesia so với hệ thống pháp luật khác trong khu vực. Ccác luật gia Indonesia đã đưa ra những bằng chứng cho thấy sự tồn tại một cách hòa hợp giữa các giá trị trong hệ thống pháp luật Indonesia. Trước khi người châu Âu thuộc địa hóa Indonesia, pháp luật được áp dụng ở Indonesia trong các vương quốc khác nhau là sự kết hợp hài hòa giữa tập wuans ( adat) và những quy tắc phản ánh giá trị của các đức tin tôn giáo của đạo Phật , đạo Hindu, sau đó là đạo Hồi. Trong thời kì thuộc địa hóa của các nước Châu Âu lục địa, đặc biệt là hai giai đoạn thuộc địa hóa của người Hà Lan, pháp luật indonesia đã tiếp cận những quan điểm và kỹ thuật pháp lý của dòng họ Civil Law. 

 Chính vì xuất phát từ những nguyên nhân và đặc điểm trên hệ thống pháp luật Indonesia là hệ thống pháp luật hỗn hợp của tập quán, luật tôn giáo mà đặc biệt là luật hồi giáo và Civil Law của châu Âu lục địa. Sự pha trộn này đã tạo ra sự đa dạng trong pháp luật của Inodnesia. Đây chính là đặc điểm tạo nên nét khác biệt, đặc trưng của hệ thống pháp luật Indonesia so với các quốc gia trong khu vực Đông Nam Á .