Hiệp sĩ đường phố được hưởng những chính sách gì?

1. Hiệp sĩ đường phố có phải là người thi hành công vụ không?

Theo hướng dẫn của TAND Tối cao: Người thi hành công vụ là người có chức vụ, quyền hạn trong cơ quan nhà nước hoặc tổ chức xã hội thực hiện chức năng, nhiệm vụ của mình và cũng có thể là những công dân được huy động làm nhiệm vụ (như tuần tra, canh gác...) theo kế hoạch của cơ quan có thẩm quyền, phục vụ lợi ích chung của Nhà nước, của xã hội.

Người thi hành công vụ là người được bầu cử, phê chuẩn, tuyển dụng hoặc bổ nhiệm vào một vị trí trong cơ quan nhà nước để thực hiện nhiệm vụ quản lý hành chính, ...hoặc người khác được cơ quan nhà nước có thẩm quyền giao thực hiện nhiệm vụ có liên quan đến hoạt động quản lý hành chính.

Căn cứ theo quy định tại Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015 cho phép tổ chức, cá nhân có quyền và nghĩa vụ phát hiện, tố giác, báo tin về tội phạm; tham gia đấu tranh phòng, chống tội phạm. Đối với người đang thực hiện tội phạm hoặc ngay sau khi thực hiện tội phạm mà bị phát hiện hoặc bị đuổi bắt thì bất kỳ người nào cũng có quyền giải ngay người bị bắt đến cơ quan công an gần nhất.

Các hiệp sĩ tham gia phòng chống tội phạm cũng như mọi công dân nói chung đều có quyền bắt giữ người có hành vi phạm tội quả tang và áp giải ngay đến cơ quan nhà nước có thẩm quyền xử lý theo quy định của pháp luật.

Như vậy, hoạt động bắt cướp của nhóm Hiệp sĩ đường phố nằm trong khuôn khổ được pháp luật cho phép. Tuy nhiên, trong quá trình bắt cướp, nếu bị thương, bị tử vong, các Hiệp sĩ đường phố không đủ điều kiện để xác định là thương binh, liệt sĩ và được hưởng chính sách của đối tượng này theo quy định của Pháp lệnh ưu đãi người có công với cách mạng năm 2020.

2. Hiệp sĩ đường phố được hưởng những chính sách gì?

Với tính chất công việc đặc thù nguy hiểm cao và mang ý nghĩa quan trọng trong đảm bảo an ninh trật tự xã hội, Hiệp sĩ đường phố xứng đáng được hưởng những chính sách đặc biệt từ Nhà nước.

Tuy nhiên, đến thời điểm hiện nay vẫn chưa có văn bản quy phạm pháp luật nào từ Trung ương đề cập một cách rõ ràng, chi tiết rằng Hiệp sĩ đường phố sẽ được hưởng những chính sách nào; mọi việc mới chỉ dừng từ chính sách hỗ trợ của từng địa phương.

Điển hình như: Ngày 04/11/2013, Ủy ban nhân dân tỉnh Bình Dương ban hành Quyết định 34/2013/QĐ-UBND đề cập đến quy chế hoạt động và chính sách hỗ trợ cho các Hiệp sĩ đường phố trên địa bàn của tỉnh.

Theo đó, Hiệp sĩ đường phố được hỗ trợ xăng phục vụ công tác tuần tra; được thăm hỏi động viên, điều trị khi bị tai nạn, ốm đau do đi làm nhiệm vụ; được hỗ trợ sửa chữa phương tiện bị hư hỏng trong quá trình truy bắt tội phạm; được thưởng khi lập thành tích xuất sắc; và được nhận các hỗ trợ khác đáp ứng quy định của pháp luật hiện hành.

Trong trường hợp Hiệp sĩ đường phố trực tiếp tham gia đấu tranh chống lại hoặc ngăn chặn các hành vi nguy hiểm cho xã hội thuộc các tội được quy định trong Bộ luật Hình sự 2015; dũng cảm thực hiện công việc cấp bách, nguy hiểm phục vụ quốc phòng và an ninh; dũng cảm cứu người, cứu tài sản của Nhà nước và nhân dân mà bị chết hoặc bị thương thì được xem xét hưởng chế độ chính sách liệt sĩ, thương binh theo các quy định tại Nghị định 131/2021/NĐ-CP.

3. Hiệp sĩ đường phố có thể thay thế nhiệm vụ của Công an không?

Các đội “hiệp sĩ đường phố” xuất hiện tự phát trong bối cảnh an ninh ở nhiều nơi không được đảm bảo, do những người thích làm việc nghĩa, tự nguyện giúp đỡ cộng đồng ngăn chặn cái ác. Mô hình này chỉ có tại một số tỉnh phía Nam. Phải khẳng định rằng rất nhiều "hiệp sĩ" đã có những đóng góp nhất định khi nhiều lần phát hiện và bắt tội phạm, giúp đỡ người dân bảo vệ tài sản, tính mạng, hỗ trợ lực lượng Công an giữ gìn ANTT. Việc tham gia của người dân vào việc đấu tranh trấn áp tội phạm là một nội dung của phong trào "Quần chúng nhân dân bảo vệ an ninh Tổ quốc" mà ngành Công an phát động nhiều năm qua. Tuy nhiên, cách thức hoạt động của mô hình “hiệp sĩ đường phố” ở một số nơi vẫn mang tính phong trào, hoàn toàn xuất phát từ sự nghĩa hiệp của người dân. 

Theo quy định của pháp luật Công an là lực lượng nòng cốt trong công tác trấn áp tội phạm, vì được Nhà nước giao nhiệm vụ, còn các lực lượng khác chỉ có vai trò tham gia, hỗ trợ. Nhưng ở nhiều nơi, nhiều “hiệp sĩ” dường như hiểu sai vai trò “tham gia, hỗ trợ”, dẫn đến “làm thay” công việc của Công an, mà điều này vô cùng nguy hiểm, ảnh hưởng trực tiếp đến an nguy của các "hiệp sĩ".

Tội phạm hình sự là những đối tượng liều lĩnh, manh động và thường có hung khí. Vì thế, để đấu tranh với chúng là công việc rất nguy hiểm, đòi hỏi cả trí tuệ, kỹ năng nghiệp vụ lẫn trang thiết bị phòng vệ cần thiết. Mỗi khi tiến hành phá một vụ án hình sự, là những người được học hành bài bản về nghiệp vụ chống tội phạm, lực lượng Công an còn phải lên kế hoạch chu đáo để sao cho bắt được tội phạm mà vẫn bảo toàn lực lượng. Còn với lực lượng “Săn bắt cướp”, ngành Công an cũng phải chọn lựa những người tinh nhuệ, giỏi cả võ thuật lẫn bắn súng và lái xe.

Để trấn áp tội phạm trên đường phố, Công an TP.Hà Nội còn hiểu rằng, chỉ riêng lực lượng cảnh sát giao thông là không đủ, nên đã thành lập lực lượng 141 với sự tham gia của cả cảnh sát hình sự, cảnh sát cơ động cùng cảnh sát giao thông.

Đến lực lượng Công an đã có đủ chuyên môn nghiệp vụ lẫn vũ khí, trang thiết bị tự vệ mà còn phải phối hợp cả 3 lực lượng, vậy mà các “hiệp sĩ” lại đấu tranh chống tội phạm chỉ bằng nghĩa khí và lòng nhiệt tình, thì rõ ràng không cân sức.

Các “hiệp sĩ” chỉ là những người dân thường, không được đào tạo nghiệp vụ cũng như kỹ năng đối mặt với tội phạm, không có võ thuật, càng không được trang bị các thiết bị phòng vệ, thì việc để họ trực diện đối mặt với bọn cướp luôn manh động, táo tợn, là quá nguy hiểm.

Việc người dân cùng tham gia vào phòng chống tội phạm là cần thiết. Song cần nhấn mạnh rằng, “tham gia, hỗ trợ” hoàn toàn khác với “làm thay” lực lượng chuyên trách. Thực tế, việc "làm thay" trong không ít trường hợp đã đẩy những người nghĩa hiệp vào vòng nguy hiểm, đó là điều đã được nhìn thấy trước.

Trong cuộc chiến chống tội phạm, nếu không may gặp rủi ro, như bị thương, bị phơi nhiễm HIV, thậm chí tử vong, lực lượng chuyên trách còn được hưởng chế độ chính sách, được ghi công tưởng thưởng, nhưng các “hiệp sĩ đường phố” hoạt động tự phát thì chưa có quy định cụ thể về chế độ, chính sách. Những tổn thất về thương vong của họ chỉ gia đình họ là người gánh chịu bởi các “hiệp sĩ” đều đang trong tuổi lao động. Chưa kể trong trường hợp khi vây bắt tội phạm, các “hiệp sĩ” lại “quá tay” khiến tội phạm bị thương, bị chết thì ai sẽ bảo vệ họ, bởi theo luật, họ không được phép sử dụng bạo lực cố ý gây thương tích cho người khác. 

Như vậy, từ những nội dung phân tích nêu trên có thể thấy các hiệp sĩ đường phố không thể để họ làm thay công việc của Công an, nhất là, việc làm đó vừa nguy hiểm cho tính mạng của họ, lại vừa dễ khiến họ vi phạm pháp luật

Xem thêm: Hai "Hiệp sỹ đường phố" có được công nhận là Liệt sỹ không ?

Như vậy trên đây là toàn bộ thông tin về Hiệp sĩ đường phố được hưởng những chính sách gì? mà Công ty Luật Minh Khuê muốn gửi đến quý khách mang tính tham khảo. Nếu quý khách còn vướng mắc về vấn đề trên hoặc mọi vấn đề pháp lý khác, quý khách hãy vui lòng liên hệ trực tiếp với chúng tôi qua Luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến theo số điện thoại 19006162 để được Luật sư tư vấn pháp luật trực tiếp qua tổng đài kịp thời hỗ trợ và giải đáp mọi thắc mắc.

Nếu quý khách cần báo giá dịch vụ pháp lý thì quý khách có thể gửi yêu cầu báo phí dịch vụ đến địa chỉ email: lienhe@luatminhkhue.vn để nhận được thông tin sớm nhất! Rất mong nhận được sự hợp tác và tin tưởng của quý khách! Luật Minh Khuê xin trân trọng cảm ơn!