Thuốc lá điện tử đang ngày càng phổ biến trong giới trẻ, đặc biệt là học sinh, kéo theo nhiều hệ lụy đối với sức khỏe và môi trường học đường. Không ít trường hợp học sinh sử dụng, tàng trữ hoặc mua bán thuốc lá điện tử nhưng chưa nhận thức đầy đủ về các quy định pháp luật liên quan. Vậy học sinh hút thuốc lá điện tử có bị xử phạt hay không, mức xử lý như thế nào và trách nhiệm của gia đình, nhà trường được quy định ra sao? Bài viết dưới đây sẽ làm rõ các quy định hiện hành để giúp phụ huynh và học sinh hiểu đúng và phòng tránh vi phạm.
1. Thuốc lá điện tử là gì?
Căn cứ khoản 1 Điều 2 Luật phòng, chống tác hại của thuốc lá 2012 giải thích: "Thuốc lá là sản phẩm được sản xuất từ toàn bộ hoặc một phần nguyên liệu thuốc lá, được chế biến dưới dạng thuốc lá điếu, xì gà, thuốc lá sợi, thuốc lào hoặc các dạng khác."
Đồng thời, Điều 2 Nghị định 77/2013/NĐ-CP bổ sung bởi Điều 1 Nghị định 371/2025/NĐ-CP quy định về thuốc lá điện tử như sau:
Điều 1. Bổ sung khoản 3, 4, 5 và khoản 6 vào sau khoản 2 Điều 2 của Nghị định số 77/2013/NĐ-CP ngày 17 tháng 7 năm 2013 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành Luật phòng, chống tác hại của thuốc lá về một số biện pháp phòng, chống tác hại của thuốc lá
3. Thuốc lá điện tử là sản phẩm bao gồm thiết bị điện tử, bộ phận chứa dung dịch thuốc lá điện tử và dung dịch thuốc lá điện tử, trong đó:
a) Thiết bị điện tử được sử dụng để làm nóng dung dịch thuốc lá điện tử hoặc cách thức khác nhằm tạo ra khí hơi cho người dùng hít vào;
b) Bộ phận chứa dung dịch thuốc lá điện tử được thiết kế để dùng một lần (không tái nạp dung dịch) hoặc để dùng nhiều lần (tái nạp dung dịch);
c) Dung dịch thuốc lá điện tử là hỗn hợp chất lỏng chứa dung môi tạo hơi, có hoặc không chứa nicotine, có thể có một hoặc các chất: phụ gia, hương vị và hóa chất khác với mục đích sử dụng cho thuốc lá điện tử hoặc thuốc lá nung nóng. Dung dịch có nicotine bao gồm bất kỳ dạng hóa chất nicotine nào, kể cả muối hoặc hợp chất, bất kể được chiết xuất tự nhiên hay tổng hợp và bao gồm cả nicotinic alcaloid.
Vậy có thể hiểu, thuốc lá điện tử là sản phẩm bao gồm thiết bị điện tử, bộ phận chứa dung dịch thuốc lá điện tử và dung dịch thuốc lá điện tử, trong đó thiết bị điện tử có chức năng làm nóng dung dịch hoặc sử dụng cơ chế khác để tạo ra khí hơi (aerosol) cho người dùng hít vào.
Thiết bị điện tử có chức năng làm nóng dung dịch hoặc sử dụng phương thức khác để tạo ra khí hơi cho người sử dụng hít vào. Bộ phận chứa dung dịch có thể được thiết kế dùng một lần hoặc tái nạp nhiều lần. Đây là đặc điểm giúp phân biệt thuốc lá điện tử với thuốc lá truyền thống đốt cháy bằng lửa. Sản phẩm hoạt động dựa trên cơ chế tạo hơi thay vì tạo khói từ quá trình đốt.
Dung dịch thuốc lá điện tử là hỗn hợp chất lỏng chứa dung môi tạo hơi, có thể có hoặc không có nicotine. Ngoài ra, dung dịch còn có thể chứa các chất phụ gia, hương liệu và các hóa chất khác phục vụ mục đích sử dụng trong thuốc lá điện tử hoặc thuốc lá nung nóng. Trường hợp có nicotine thì bao gồm mọi dạng nicotine, kể cả muối nicotine, hợp chất nicotine, nicotine chiết xuất tự nhiên hoặc tổng hợp và cả nicotinic alcaloid.
Như vậy, khái niệm thuốc lá điện tử không chỉ bao gồm thiết bị sử dụng mà là một dạng sản phẩm thuốc lá có cấu trúc gồm thiết bị + dung dịch + cơ chế tạo hơi. Việc xác định đúng bản chất của thuốc lá điện tử là cơ sở để quản lý và áp dụng các quy định pháp luật liên quan.
2. Học sinh hút thuốc lá điện tử có bị phạt không?
Theo quy định pháp luật hiện hành, học sinh hút thuốc lá điện tử có thể bị xử phạt dưới nhiều hình thức khác nhau, bao gồm xử phạt vi phạm hành chính theo pháp luật nhà nước và kỷ luật nội bộ trong nhà trường, tùy theo tính chất, mức độ và độ tuổi của người vi phạm.
2.1. Xử phạt vi phạm hành chính
Căn cứ Điều 5 Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012, sửa đổi, bổ sung năm 2025 quy định về đối tượng bị xử lý vi phạm hành chính như sau:
Điều 5. Đối tượng bị xử lý vi phạm hành chính
1. Các đối tượng bị xử phạt vi phạm hành chính bao gồm:
a) Người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi bị xử phạt vi phạm hành chính về vi phạm hành chính do cố ý; người từ đủ 16 tuổi trở lên bị xử phạt vi phạm hành chính về mọi vi phạm hành chính.
Theo Điều 26 Nghị định 90/2026/NĐ-CP quy định về mức phạt khi hút thuốc lá điện tử như sau:
Điều 26. Vi phạm quy định về sử dụng, chứa chấp thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng
1. Phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với hành vi sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.
2. Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với hành vi chứa chấp người khác sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng tại địa điểm thuộc quyền sở hữu hoặc quản lý của mình, trừ trường hợp người chứa chấp là ông, bà, cha, mẹ, con, cháu, anh chị em ruột, vợ hoặc chồng của người vi phạm.
3. Biện pháp khắc phục hậu quả:
Buộc tiêu hủy thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng đối với hành vi quy định tại khoản 1 Điều này.
Theo đó, học sinh sử dụng thuốc lá điện tử có thể bị xử phạt vi phạm hành chính nếu thuộc độ tuổi chịu trách nhiệm theo quy định của pháp luật. Người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi bị xử phạt đối với hành vi vi phạm do cố ý, còn người từ đủ 16 tuổi trở lên bị xử phạt đối với mọi hành vi vi phạm hành chính. Vì vậy, học sinh không phải là đối tượng được miễn trừ trách nhiệm chỉ vì đang còn đi học. Việc xử phạt sẽ căn cứ vào độ tuổi và tính chất của hành vi vi phạm.
Vậy, học sinh từ 14 tuổi trở lên hút thuốc lá điện tử có thể bị phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng. Quy định này nhằm tăng cường kiểm soát việc sử dụng các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới trong cộng đồng.
Ngoài hình thức phạt tiền, học sinh hút thuốc lá điện tử có thể bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả là buộc tiêu hủy thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng đối với hành vi sử dụng các sản phẩm này. Điều đó có nghĩa là người vi phạm không chỉ bị xử phạt về tiền mà còn phải chấm dứt việc sử dụng và không được tiếp tục lưu giữ sản phẩm vi phạm. Qua đó, pháp luật hướng tới mục tiêu bảo vệ sức khỏe cộng đồng, đặc biệt là đối với lứa tuổi học sinh, thanh thiếu niên. Người học cần nâng cao ý thức tuân thủ quy định để tránh các hậu quả pháp lý không đáng có.
2.2. Xử lý kỷ luật trong nhà trường
Theo Điều lệ trường học quy định tại Điều 38 Thông tư 15/2026/TT-BGDĐT quy định những hành vi học sinh không được làm như sau:
Điều 38. Hành vi ứng xử, trang phục của học sinh
...
3. Các hành vi học sinh không được làm
a) Xúc phạm nhân phẩm, danh dự, xâm phạm thân thể giáo viên, cán bộ, nhân viên của nhà trường, người khác và học sinh khác, bao gồm cả các hành vi thực hiện trên không gian mạng;
b) Gian lận trong học tập, kiểm tra, thi, tuyển sinh;
c) Mua bán, sử dụng rượu, bia, thuốc lá, chất gây nghiện, các chất kích thích khác và pháo, các chất gây cháy nổ;
d) Sử dụng điện thoại di động, các thiết bị khác khi đang học tập trên lớp không phục vụ cho việc học tập và không được giáo viên cho phép;
đ) Đánh nhau, gây rối trật tự, an ninh trong nhà trường và nơi công cộng;
e) Sử dụng, trao đổi sản phẩm văn hóa có nội dung kích động bạo lực, đồi trụy; sử dụng đồ chơi hoặc chơi trò chơi có hại cho sự phát triển lành mạnh của bản thân.
Theo khoản 1 Điều 12 và Điều 13 Thông tư 19/2025/TT-BGDĐT quy định như sau:
Điều 12. Hành vi và mức độ vi phạm để xem xét kỷ luật
1. Hành vi vi phạm
a) Hành vi bị nghiêm cấm đối với học sinh trong cơ sở giáo dục quy định tại Luật Giáo dục.
b) Hành vi vi phạm quy định của nhà trường, cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
Điều 13. Biện pháp kỷ luật
1. Các biện pháp kỷ luật đối với học sinh tiểu học
a) Nhắc nhở;
b) Yêu cầu xin lỗi.
2. Các biện pháp kỷ luật đối với học sinh ngoài đối tượng học sinh tiểu học
a) Nhắc nhở;
b) Phê bình;
c) Yêu cầu viết bản tự kiểm điểm.
Vậy, Học sinh bị nghiêm cấm sử dụng thuốc lá, chất kích thích; nếu vi phạm có thể bị áp dụng các hình thức kỷ luật như: nhắc nhở, khiển trách, cảnh cáo, thông báo cho gia đình, thậm chí đình chỉ học tập có thời hạn tùy mức độ vi phạm. Đây là chế tài mang tính giáo dục, nhằm điều chỉnh hành vi và bảo vệ môi trường học đường.
3. Trường hợp nào chứa chấp người sử dụng thuốc lá điện tử không bị xử phạt?
Căn cứ khoản 2 Điều 26 Nghị định 90/2026/NĐ-CP quy định về hành vi chứa chấp người khác sử dụng thuốc lá điện tử tại địa điểm thuộc quyền sở hữu hoặc quản lý của mình như sau:
Điều 26. Vi phạm quy định về sử dụng, chứa chấp thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng
...
2. Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với hành vi chứa chấp người khác sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng tại địa điểm thuộc quyền sở hữu hoặc quản lý của mình, trừ trường hợp người chứa chấp là ông, bà, cha, mẹ, con, cháu, anh chị em ruột, vợ hoặc chồng của người vi phạm.
Về nguyên tắc, người nào chứa chấp người khác sử dụng thuốc lá thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng tại nơi mình quản lý sẽ bị phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng.
Tuy nhiên, pháp luật cũng quy định một số trường hợp ngoại lệ không bị xử phạt. Việc miễn xử phạt được xác định dựa trên mối quan hệ giữa người chứa chấp và người sử dụng thuốc lá điện tử. Người chứa chấp sẽ không bị xử phạt nếu họ là ông, bà, cha, mẹ, con, cháu, anh chị em ruột hoặc vợ, chồng của người sử dụng thuốc lá điện tử.
Vì vậy, trong các trường hợp này, người sở hữu hoặc quản lý địa điểm không bị áp dụng mức phạt hành chính đối với hành vi chứa chấp. Mặc dù được miễn xử phạt, các thành viên trong gia đình vẫn cần quan tâm, nhắc nhở và hạn chế việc sử dụng thuốc lá điện tử. Điều này góp phần bảo vệ sức khỏe của người sử dụng và những người xung quanh.
4. Nguyên tắc xử lý hành vi vi phạm hút thuốc lá điện tử
Căn cứ khoản 1 Điều 3 Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012, sửa đổi, bổ sung năm 2025, việc xử lý hành vi vi phạm liên quan đến hút thuốc lá điện tử phải bảo đảm mọi vi phạm được phát hiện và ngăn chặn kịp thời.
Các hành vi vi phạm sau khi bị phát hiện đều phải được xử lý nghiêm minh theo quy định của pháp luật. Đồng thời, mọi hậu quả phát sinh từ hành vi vi phạm cũng phải được khắc phục đầy đủ. Việc xử phạt phải được tiến hành nhanh chóng, công khai, khách quan và đúng thẩm quyền. Bên cạnh đó, cơ quan có thẩm quyền phải bảo đảm tính công bằng trong quá trình xử lý. Những nguyên tắc này góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và bảo đảm tính răn đe đối với hành vi vi phạm.
Việc xử phạt hành vi hút thuốc lá điện tử còn phải căn cứ vào tính chất, mức độ và hậu quả của hành vi vi phạm cũng như các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ. Chỉ những hành vi đã được pháp luật quy định là vi phạm hành chính mới bị xử phạt và mỗi hành vi chỉ bị xử phạt một lần.
Trường hợp nhiều người cùng thực hiện hành vi vi phạm thì mỗi người đều phải chịu trách nhiệm đối với hành vi của mình. Người có thẩm quyền xử phạt có trách nhiệm chứng minh hành vi vi phạm, trong khi cá nhân hoặc tổ chức bị xử phạt có quyền chứng minh mình không vi phạm. Đối với cùng một hành vi vi phạm, mức phạt tiền áp dụng đối với tổ chức sẽ bằng hai lần mức phạt áp dụng đối với cá nhân.
5. Kết luận
Như vậy, việc học sinh sử dụng thuốc lá điện tử không chỉ gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe mà còn tiềm ẩn nguy cơ vi phạm các quy định của pháp luật và nội quy của cơ sở giáo dục. Tùy thuộc vào độ tuổi, tính chất và mức độ của hành vi, học sinh có thể bị áp dụng các biện pháp xử lý phù hợp theo quy định hiện hành. Đối với người chưa thành niên, việc xử lý không chỉ nhằm răn đe mà còn hướng đến mục đích giáo dục, giúp các em nâng cao ý thức và tránh tái phạm. Bên cạnh đó, sự phối hợp chặt chẽ giữa gia đình, nhà trường và xã hội đóng vai trò quan trọng trong việc phòng ngừa tình trạng sử dụng thuốc lá điện tử trong học sinh. Việc tăng cường tuyên truyền, phổ biến kiến thức pháp luật và nâng cao nhận thức về tác hại của thuốc lá điện tử sẽ góp phần xây dựng môi trường học tập an toàn, lành mạnh. Qua đó, học sinh có thể phát triển toàn diện cả về thể chất, tinh thần và ý thức chấp hành pháp luật.
Mọi vướng mắc bạn vui lòng trao đổi trực tiếp với bộ phận luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến qua tổng đài 24/7 gọi số: 1900.6162 hoặc gửi qua email để nhận được sự tư vấn, hỗ trợ từ Luật Minh Khuê.
Rất mong nhận được sự hợp tác!
Trân trọng./.
