1. Hỗn hợp khổng lồ hay công ty hỗn hợp (conglomerate) được hiểu là như thế nào?
Conglomerate hay công ty hỗn hợp là doanh nghiệp bao gồm một công ty chính và nhiều công ty chi nhánh thuộc nhiều ngành khác nhau, thường không có liên hệ với nhau về mặt sản xuất cũng như thị trường.
Conglomerate thường là hậu quả của các biện pháp sát nhập và thôn tính. Mặt hợp lý của loại hình công ty này là nó làm giảm rủi ro thông qua việc tập hợp các xí nghiệp thuộc nhiều ngành nghề khác nhau thành một tập đoàn. Một số công ty hỗn hợp được thành lập nhờ sự sành sỏi của những doanh nhân có năng khiếu đặc biệt trong việc thôn tính những công ty có tài sản sử dung chưa hết công suất hoặc vì một lý do nào đó mà có kết quả kinh doanh yếu kém.
2. Sự khác nhau về Conglomerate giữa các nước như thế nào?
Nếu xét trên mặt định nghĩa, conglomerate và công ty mẹ/con không khác nhau. Nhưng qua thực tế, ta thấy công ty mẹ/con, khác với conglomerate ở hai điểm.
Thứ nhất, công ty mẹ/con thường hoạt động trong cùng một ngành nghề, thí dụ như công ty mẹ làm sản phẩm cuối cùng thì công ty con cung ứng vật tư và các dịch vụ cần thiết.
Thứ hai, công ty mẹ có ảnh hưởng trực tiếp và quyết định đến mục tiêu kinh doanh và bộ phận quản lý công ty con. Dù thế nào, không có luật pháp nào phân biệt giữa loại hình công ty mẹ/con và tập đoàn.
Chaebol ở Hàn Quốc và keiretsu ở Nhật cũng là những loại hình thức conglomerate nhưng lại không giống nhau. Chaebol của Hàn Quốc thường mang hình thức của một công ty mẹ, và có nhiều công ty con hoạt động để đáp ứng yêu cầu vật tư và dịch vụ của công ty mẹ. Chaebol cũng thường thuộc sở hữu và do đó đặt dưới quyền quản lý của một gia đình. Về mặt quản lý, keiretsu ở Nhật khá giống conglomerate ở Mỹ, là do những người chuyên nghiệp làm thuê quản lý, nhưng về mặt sở hữu chúng là công ty có tư cách pháp nhân độc lập, nhưng hoạt động mang tính liên hệ nối kết lâu dài, giúp đỡ lẫn nhau, dựa vào chữ tín, được cung cấp hàng hóa, tín dụng lâu dài mà không cần phải trả ngay.
3. Sự liên kết trong mô hình nhóm công ty, tập đoàn kinh tế hiện nay như thế nào?
Liên kết kinh tế được hiểu là hình thức các tổ chức kinh tế thông qua hợp đồng kinh tế hoặc các mối quan hệ chung với nhau, dựa trên nguyên tắc tự nguyện, bình đẳng để mang lại lợi ích chung cho nhau . Mục tiêu hướng đến của các liên kết kinh tế là tạo ra mối quan hệ kinh tế ổn định nhằm khai thác tốt tiềm năng của từng đơn vị tham gia liên kết; hoặc để cùng nhau tạo thị trường chung, phân định hạn mức sản lượng cho từng đơn vị thành viên, giá cả cho từng loại sản phẩm nhằm bảo vệ lợi ích của nhau.
Nhóm công ty: Theo quy định của Luật Doanh nghiệp 2020 quy định không đề cập đến khái niệm nhóm công ty nhưng theo cách hiểu của Luật Doanh nghiệp 2005 cách hiểu nhóm công ty là tập hợp các công ty có mối quan hệ gắn bó lâu dài với nhau về lợi ích kinh tế, công nghệ, thị trường và các dịch vụ kinh doanh khác. Nhóm công ty không có tư cách pháp nhân, không có tài sản riêng mà chỉ là hình thức các công ty liên kết với nhau nhằm hướng đến lợi ích của các công ty trong nhóm công ty.
Tập đoàn kinh tế: Tập đoàn kinh tế được định nghĩa tại Điều 194 Luật Doanh Nghiệp 2020 như sau: “Tập đoàn kinh tế là nhóm công ty có mối quan hệ với nhau thông qua sở hữu cổ phần, phần vốn góp hoặc liên kết khác. Tập đoàn kinh tế, tổng công ty không phải là một loại hình doanh nghiệp, không có tư cách pháp nhân, không phải đăng ký thành lập theo quy định của Luật này.”
Đặc điểm của sự liên kết trong mô hình nhóm công ty và tập đoàn kinh tế:
Theo cách hiểu như trên đã trình bày thì liên kết là việc gắn lại, kết hợp lại những thành phần riêng rẽ để tạo thành một thể hợp nhất. Như vậy, có thể hiểu rằng, liên kết trong nhóm công ty là sự kết hợp của nhiều công ty khác nhau tạo thành một nhóm công ty lớn như tập đoàn kinh tế, tổng công ty. Đặc điểm của sự liên kết trong mô hình nhóm công ty và tập đoàn kinh tế:
+ Liên kết trong nhóm công ty được hình thành từ sự kết hợp của các công ty có tư cách pháp nhân độc lập, có tài sản riêng và thành lập theo quy định của Luật Doanh nghiệp, các công ty liên kết trong nhóm công ty có hình thức của công ty cổ phần hoặc công ty trách nhiệm hữu hạn.
+ Liên kết trong nhóm công ty được hình thành dựa trên tính tự nguyện, bình đẳng của các công ty trong nhóm hướng tới lợi ích chung. Các công ty độc lập, nhân danh chính mình để thực hiện hành vi liên kết. Tuy nhiên trên thưc tế trong một số trường hợp, do những điều kiện cạnh tranh cũng ảnh hưởng tới tính tự nguyện liên kết.
+ Liên kết trong nhóm công ty: các công ty liên kết với nhau theo loại hình mang lại lợi ích chung cho các công ty.
Các hình thức liên kết trong nhóm công ty:
Sự liên kết trong nhóm công ty rất đa dạng, thể hiện ở đặc điểm của từng loại hình nhóm công ty và từng quan hệ giữa các công ty trong nhóm công ty. Có ba hình thức liên kết chính đó là: liên kết theo chiều ngang, liên kết theo chiều dọc và liên kết hỗn hợp đa ngành, đa lĩnh vực.
Liên kết theo chiều ngang: Liên kết ngang là sự kết hợp giữa các công ty trong cùng một ngành, có các sản phẩm, dịch vụ liên quan đến nhau và có thể sử dụng chung một hệ thống phân phối để gia tăng hiệu quả. Thông thường liên kết ngang diễn ra giữa các cong ty hoạt động trong cùng một ngành, một lĩnh vực; các công ty sẽ tham gia bằng việc góp vốn lẫn nhau hoặc thỏa thuận với nhau để phân chi thị trường, kiểm soát sự gia nhập nhóm của các công ty bên ngoài, có thể sử dụng cùng một hệ thống phân phối để gia tăng hiệu quả kinh doanh
Liên kết ngang có ưu điểm là tạo điều kiện đa dạng hóa sản phẩm, dịch vụ, tận dụng hệ thống phân phối để tiết kiệm chi phí, phân tán rủi ro. Tuy nhiên, dạng liên kết này có thể gây trở ngại do các công ty thiếu sự chủ động mở một số khâu như cung ứng nguyên vật liệu, sản xuất hoặc phân phối.
Liên kết theo chiều dọc: là mô hình liên kết các công ty hoạt động trong cùng một dây chuyền công nghệ sản xuất mà trong đó mỗi công ty đảm nhận một hoặc một số công đoạn của dây chuyền sản xuất đó. Thông thường liên kết theo chiều dọc sẽ diễn ra giữa các công ty trong cùng một dây chuyền công nghệ, trong đó các công ty cùng nhau hợp tác chung trong dự án của một sản phẩm hay một chung mục tiêu nào đó
Liên kết theo chiều dọc có ưu điểm tạo lợi thế về chi phí, chủ động nguồn nguyên vật liệu, chủ động trong việc sản xuất, đưa hàng ra thị trường, khả năng kiểm soát các dịch vụ… Tuy vậy, nhóm công ty liên kết theo chiều dọc dễ bị phân tán nguồn lực, khó tập trung vào hoạt động chủ yếu tạo giá trị gia tăng cao nhất trong chuỗi giá trị.
Liên kết hỗn hợp: là dạng liên kết giữa các công ty trong ngành hoặc đa ngành vừa là liên kết nganh vừa là liên kết dọc, liên kết đa ngành đa lĩnh vực
Liên kết hỗn hợp là loại hình liên kết các doanh nghiệp hoạt động trong nhiều ngành, nghề và lĩnh vực có mối quan hệ và không có mối quan hệ về công nghệ, quy trình sản xuất,… nhưng có mối quan hệ chặt chẽ về tài chính. Công ty mẹ không nhất thiết phải trực tiếp sản xuất kinh doanh một sản phẩm cụ thể mà chủ yếu làm nhiệm vụ đầu tư, kinh doanh vốn; điều tiết, phối hợp kinh doanh giữa các lĩnh vực. Các công ty con bằng kế hoạch, chiến lược phát triển kinh doanh thống nhất, thực hiện điều hoà vốn, lợi nhuận giữa các công ty con, lĩnh vực kinh doanh hoặc điều chỉnh, chuyển dịch vốn đầu tư vào lĩnh vực kinh doanh có hiệu quả cao,…
Trong nhóm công ty, công ty mẹ không nhất thiết phải trực tiếp sản xuất kinh doanh một sản phẩm cụ thể mà chủ yếu làm nhiệm vụ đầu tư, kinh doanh vốn; điều tiết, phối hợp kinh doanh giữa các lĩnh vực. Các công ty con bằng kế hoạch, chiến lược phát triển kinh doanh thống nhất, thực hiện điều hòa vốn, lợi nhuận giữa các công ty con, lĩnh vực kinh doanh hoặc điều chỉnh, chuyển dịch vốn đầu tư vào lĩnh vực kinh doanh có hiệu quả cao…
Ưu điểm của liên kết hỗn hợp là: Các nhóm công ty liên kết đa ngành, đa lĩnh vực đa dạng hóa ngành nghề kinh doanh; tạo ra được các mũi nhọn mang tính chuyên môn hóa cao. Các công ty tương trợ lẫn nhau khi có khủng hoảng xảy ra.
Nhược điểm: Dạng liên kết này đòi hỏi các công ty phải có tiềm lực tài chính lớn, có tiền đề về thị trường vốn, thị trường chứng khoán.
Quý bạn đọc có thể tham khảo bài viết liên quan sau: Công ty mẹ và công ty con có mối quan hệ như thế nào?
Trên đây là tư vấn của luật Minh Khuê về vấn đề "Hỗn hợp khổng lồ hay công ty hỗn hợp (conglomerate) là gì?" Mong rằng bài viết trên của chúng tôi sẽ là tài liệu tham khảo hữu ích dành cho bạn. Bạn đọc nếu có bất kỳ thắc mắc nào vui lòng liên hệ tổng đài 1900.6162 của chúng tôi để được tư vấn trực tiếp, giải đáp thắc mắc một cách nhanh chóng và kịp thời. Quý khách hàng có yêu cầu báo giá dịch vụ tư vấn vui lòng gửi yêu cầu về địa chỉ email: lienhe@luatminhkhue.vn. Cảm ơn bạn đọc đã quan tâm theo dõi nội dung tư vấn của chúng tôi. Xin trân trọng cảm ơn quý khách.
