1. Hợp đồng lao động là gì?

Hợp đồng lao động là một thỏa thuận mang tính pháp lý giữa người lao động và người sử dụng lao động, trong đó quy định rõ ràng về các điều khoản liên quan đến công việc, tiền lương, điều kiện làm việc, cũng như quyền lợi và trách nhiệm của cả hai bên trong quá trình lao động.

Ngay cả khi hai bên sử dụng một tên gọi khác cho thỏa thuận này, nhưng nếu nội dung vẫn liên quan đến việc thực hiện công việc có trả công, tiền lương, và có sự quản lý, điều hành hoặc giám sát từ một bên thì thỏa thuận đó vẫn được xem là hợp đồng lao động theo quy định của pháp luật.

(Theo Khoản 1 Điều 13 Bộ luật Lao động 2019)

2. Có bắt buộc phải ký hợp đồng lao động?

Theo quy định tại khoản 2 Điều 13 của Bộ luật Lao động 2019, trước khi tuyển dụng và chính thức nhận người lao động vào làm việc, người sử dụng lao động có trách nhiệm ký kết hợp đồng lao động với người lao động. Điều này có nghĩa rằng việc ký kết hợp đồng lao động là bắt buộc và không thể bỏ qua, đảm bảo quyền lợi và nghĩa vụ của cả hai bên trong quan hệ lao động được xác lập và bảo vệ theo pháp luật.

3. Hợp đồng lao động có bắt buộc bằng văn bản?

Theo khoản 1 Điều 14 của Bộ luật Lao động 2019, việc giao kết hợp đồng lao động giữa người lao động và người sử dụng lao động phải được thực hiện bằng văn bản, đảm bảo mỗi bên sẽ giữ một bản để làm căn cứ pháp lý cho các quyền và nghĩa vụ đã thỏa thuận. Cụ thể, hợp đồng lao động cần được lập thành 02 bản, trong đó người lao động giữ 01 bản và người sử dụng lao động giữ 01 bản. Tuy nhiên, trong một số trường hợp cụ thể, hợp đồng lao động cũng có thể được giao kết qua phương tiện điện tử dưới dạng thông điệp dữ liệu theo quy định của pháp luật về giao dịch điện tử, và hình thức này có giá trị pháp lý tương đương với hợp đồng lao động bằng văn bản.

Bên cạnh đó, có một ngoại lệ là khi hợp đồng lao động có thời hạn dưới 01 tháng, hai bên có thể lựa chọn giao kết bằng lời nói. Tuy nhiên, trong một số trường hợp nhất định dù hợp đồng có thời hạn dưới 01 tháng, thì việc giao kết bằng văn bản vẫn là bắt buộc:

Đối với công việc theo mùa vụ hoặc công việc có thời hạn dưới 12 tháng, nếu nhóm người lao động từ đủ 18 tuổi trở lên, họ có thể ủy quyền cho một người đại diện trong nhóm để giao kết hợp đồng lao động. Trong trường hợp này, hợp đồng lao động phải được lập bằng văn bản và có hiệu lực như giao kết với từng cá nhân lao động.
Đối với lao động là người chưa đủ 15 tuổi, hợp đồng lao động bắt buộc phải được giao kết bằng văn bản và có sự tham gia của người đại diện theo pháp luật của người lao động.
Khi thuê lao động là người giúp việc gia đình, người sử dụng lao động phải giao kết hợp đồng lao động bằng văn bản.

(Theo quy định tại Khoản 2 Điều 14 của Bộ luật Lao động 2019)

4. Những nội dung bắt buộc phải có trong hợp đồng lao động năm 2024

Hợp đồng lao động phải bao gồm các nội dung cơ bản và quan trọng sau đây:

Tên và địa chỉ của người sử dụng lao động, cùng với họ tên và chức danh của người đại diện ký kết hợp đồng lao động từ phía người sử dụng lao động.
Họ tên, ngày tháng năm sinh, giới tính, nơi cư trú, và số thẻ Căn cước công dân, Chứng minh nhân dân hoặc hộ chiếu của người lao động tham gia ký kết hợp đồng.
Công việc cụ thể mà người lao động sẽ thực hiện và địa điểm làm việc.
Thời hạn của hợp đồng lao động, bao gồm cả thời điểm bắt đầu và kết thúc nếu có.
Mức lương cụ thể theo công việc hoặc chức danh, phương thức trả lương, thời hạn trả lương, các khoản phụ cấp và các khoản bổ sung khác liên quan đến thu nhập của người lao động.
Các chế độ về việc nâng bậc, nâng lương trong suốt quá trình làm việc. Quy định về thời giờ làm việc và thời giờ nghỉ ngơi.
Trang bị bảo hộ lao động cần thiết cho người lao động khi thực hiện công việc.
Thông tin về bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và bảo hiểm thất nghiệp mà người lao động sẽ được hưởng.
Các chính sách về đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ, kỹ năng nghề cho người lao động.

Ngoài ra, trong trường hợp người lao động tham gia làm việc có liên quan đến các bí mật kinh doanh hoặc bí mật công nghệ theo quy định của pháp luật, người sử dụng lao động có quyền yêu cầu ký kết thỏa thuận bằng văn bản về việc bảo vệ bí mật này. Thỏa thuận này sẽ quy định cụ thể nội dung, thời hạn bảo vệ bí mật, quyền lợi của các bên và các điều khoản về bồi thường trong trường hợp vi phạm.

Đối với những người lao động làm việc trong các lĩnh vực đặc thù như nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp, và diêm nghiệp, hai bên có thể thỏa thuận để giảm bớt một số nội dung chủ yếu trong hợp đồng lao động tùy theo tính chất công việc. Đồng thời, cần bổ sung các thỏa thuận về cách thức giải quyết trong trường hợp hợp đồng bị ảnh hưởng bởi các yếu tố bất khả kháng như thiên tai, hỏa hoạn hoặc điều kiện thời tiết.

(Theo quy định tại Điều 21 của Bộ luật Lao động 2019)

5. Mẫu hợp đồng lao động năm 2024

Hiện nay, pháp luật lao động không có quy định cụ thể về một mẫu hợp đồng lao động chuẩn. Do đó, quý khách hàng có thể tham khảo mẫu hợp đồng lao động được đề xuất dưới đây như một gợi ý để xây dựng và điều chỉnh hợp đồng sao cho phù hợp với nhu cầu và điều kiện của doanh nghiệp.

>> Xem thêm Mẫu hợp đồng lao động thời vụ mới nhất áp dụng năm 2024

6. Các loại hợp đồng lao động năm 2024

Theo quy định tại Điều 20 của Bộ luật Lao động 2019, có hai loại hợp đồng lao động chính như sau:

Hợp đồng lao động không xác định thời hạn: Đây là loại hợp đồng mà trong đó hai bên không xác định rõ ràng thời hạn, cũng như thời điểm chấm dứt hiệu lực của hợp đồng. Hợp đồng này mang tính lâu dài, không có ngày kết thúc cụ thể.
Hợp đồng lao động xác định thời hạn: Loại hợp đồng này được ký kết với một khoảng thời gian cụ thể, trong đó hai bên thỏa thuận rõ ràng về thời hạn và thời điểm chấm dứt hiệu lực của hợp đồng. Thời hạn này không được vượt quá 36 tháng kể từ ngày hợp đồng có hiệu lực.

Khi hợp đồng lao động xác định thời hạn hết hạn mà người lao động vẫn tiếp tục làm việc, các bên cần thực hiện như sau:

Trong vòng 30 ngày kể từ ngày hợp đồng hết hạn, hai bên phải tiến hành ký kết hợp đồng lao động mới. Trong thời gian chưa ký kết hợp đồng mới, các quyền, nghĩa vụ và lợi ích của cả hai bên sẽ tiếp tục được thực hiện theo hợp đồng đã hết hạn.
Nếu sau 30 ngày kể từ ngày hợp đồng hết hạn mà hai bên không ký kết hợp đồng lao động mới, thì hợp đồng lao động có thời hạn đã ký sẽ tự động trở thành hợp đồng lao động không xác định thời hạn.
Trong trường hợp hai bên ký kết hợp đồng lao động mới là hợp đồng xác định thời hạn, thì chỉ được phép ký thêm một lần duy nhất. Sau đó, nếu người lao động vẫn tiếp tục làm việc, thì hợp đồng phải chuyển sang loại hợp đồng không xác định thời hạn. Tuy nhiên, điều này không áp dụng đối với các trường hợp đặc biệt như người được thuê làm giám đốc trong doanh nghiệp có vốn nhà nước, hoặc các trường hợp được quy định tại khoản 1 Điều 149, khoản 2 Điều 151 và khoản 4 Điều 177 của Bộ luật Lao động 2019.

7. Phụ lục hợp đồng lao động

Phụ lục hợp đồng lao động được coi là một phần không thể tách rời của hợp đồng lao động và có giá trị pháp lý tương đương với hợp đồng lao động.
Phụ lục hợp đồng lao động có thể được sử dụng để quy định chi tiết hơn, sửa đổi, hoặc bổ sung một số điều khoản trong hợp đồng lao động, nhưng cần lưu ý rằng không được phép thay đổi thời hạn hợp đồng lao động thông qua phụ lục này.

Trong trường hợp phụ lục hợp đồng lao động đưa ra các quy định chi tiết cho một số điều khoản của hợp đồng lao động mà dẫn đến cách hiểu khác biệt so với hợp đồng gốc, thì sẽ ưu tiên áp dụng theo nội dung của hợp đồng lao động chính.

Nếu phụ lục hợp đồng lao động có nội dung sửa đổi hoặc bổ sung một số điều khoản trong hợp đồng lao động, thì phải ghi rõ ràng nội dung các điều khoản được sửa đổi hoặc bổ sung, cũng như thời điểm bắt đầu có hiệu lực của những thay đổi này.

(Theo quy định tại Điều 22 của Bộ luật Lao động 2019)

8. Hiệu lực của hợp đồng lao động

Theo quy định tại Điều 23 của Bộ luật Lao động 2019, hợp đồng lao động sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày mà hai bên tiến hành ký kết hợp đồng, trừ khi hai bên có sự thỏa thuận khác hoặc trong trường hợp pháp luật có quy định riêng biệt về thời điểm hiệu lực.