Hợp đồng thuê tàu định hạn, hợp đồng vận chuyển theo chuyến (Charter party) là gì ?

1. Quy định về hợp đồng thuê tàu định hạn và bản chất của hợp đồng

Hợp đồng thuê tàu định hạn trong tiếng Anh là Time Charter Party.Hợp đồng thuê tàu định hạn là một hợp đồng theo đó bên cho thuê giao một con tàu được trang bị đầy đủ và có người lái cho bên thuê sử dụng trong một khoảng thời gian nhất định.

Bản chất của hợp đồng thuê tàu định hạn và bản chất của hợp đồng: 

- Hợp đồng thuê tàu định hạn là văn bản điều chỉnh mối quan hệ giữa chủ tàu và người thuê tàu định hạn.

- Hợp đồng thuê tàu định hạn mang tính chất là một hợp đồng thuê tài sản được kí kết giữa chủ tàu và người thuê tàu, qui định những nội dung trên: tên chủ tàu, người thuê tàu, tên tàu, trọng tải, dung tích đăng kí, dung tích chứa hàng, khả năng đi biển của tàu, thời gian và địa điểm giao tàu, trả tàu, thời gian thuê, vùng biển được phép kinh doanh, tiền thuê, phân chia một số chi phí hoạt động của tàu như: nhiên liệu, nước ngọt...

2. Hợp đồng thuê tàu định hạn có nội dung như thế nào?

Hợp đồng thuê tàu định hạn có những nội dung chủ yếu sau:

- Điều khoản về tàu (Ship Clause): Hai bên phải thỏa thuận và qui định chi tiết về chiếc tàu thuê và cho thuê như: tên tàu, các đặc trưng kinh tế kĩ thuật của tàu, thời gian và địa điểm giao và nhận tàu, kiểm tra tình trạng kĩ thuật của tàu khi giao và nhận tàu... Trên cơ sở những qui định đó, người thuê tàu có thể tính toán được việc khai thác tàu trong thời gian thuê như thế nào là có lợi nhất.

- Điều khoản về tiền thuê tàu (Hire): Tiền cước thuê tàu định hạn thường được tính theo DWT/một tháng 30 ngày; GRT/một tháng 30 ngày hoặc bao cả tàu/một ngày...

Tiền cước thuê tàu định hạn có thể thanh toán theo định kì hàng tháng. Chủ tàu có quyền hủy hợp đồng và rút tàu không cho thuê, nếu người đi thuê không thanh toán tiền cước đầy đủ và đúng thời hạn qui định.

Trong thời gian tàu phải lên đà để sửa chữa định kì hoặc máy móc bị hỏng do lỗi của chủ tàu... tàu không kinh doanh chuyên chở được gọi là thời gian ngừng thuê (Off Hire).

Trong thời gian ngừng thuê, người đi thuê được quyền khấu trừ tiền cước thuê tàu.

- Điều khoản về phân chia chi phí khai thác tàu: Đây là một trong những điều khoản quan trọng trong hợp đồng thuê tàu định hạn.

Chủ tàu thường phải chịu các khoản chi phí sau (For Account of Shipowner):

+ Lương và các khoản phụ cấp của sĩ quan thủy thủ làm việc trên tàu, (trừ trường hợp thuê theo hình thức Bare Boat Charter)

+ Cung cấp lương thức, thực phẩm (Provisions)

+ Duy tu, bảo dưỡng và sửa chữa định kì (Maintenance and Repairs)

+ Cung ứng phụ tùng, vật tư, thiết bị cho tàu (Stories, Suppliers and Equipment) + Khấu hao con tàu (Depreciation)

+ Bảo hiểm tàu trong thời gian cho thuê (Insurance of Ship)

+ Chi phí văn phòng (Overhead Charges)

+ Chi phí kiểm tra tàu (Survey Charges)

+ Chi phí hoa hồng môi giới (Brokerage), nếu có...

Người đi thuê thường phải chịu các khoản chi phí sau (For Account of Charterer)

+ Dầu máy chạy (FO, DO)

+ Cảng phí (Port Charges)

+ Chi phí xếp dỡ (Steverdoing Charges)

+ Chi phí quét dọn hầm tàu (Cleaning Holds)

+ Chi phí vật liệu chèn lót (Dunnage)

- Các điều khoản khác: Ngoài ra, trong hợp đồng thuê tàu định hạn còn có các điều khoản khác như: điều khoản về cho thuê lại, điều khoản về điều hành của thuyền trưởng, điều khoản về hủy hợp đồng, điều khoản về khiếu nại và trọng tài.

3. Quy định về hợp đồng vận chuyển theo chuyến (Charter party)

Theo khoản 2, Điều 146 Bộ luật hàng hải năm 2015 có quy định như sau: “Hợp đồng vận chuyển theo chuyến là hợp đồng vận chuyển hàng hóa bằng đường biển được giao kết với điều kiện người vận chuyển dành cho người thuê vận chuyển nguyên tàu hoặc một phần tàu cụ thể để vận chuyển hàng hóa theo chuyến.“.

Theo hợp đồng vận chuyển theo chuyến thì chủ tàu cho người thuê tàu toàn bộ hay một phần chiếc tàu để chuyên chở hàng hóa từ cảng này đến cảng khác và được hưởng tiền cước chuyên chở theo quy định của hợp đồng thuê tàu do hai bên thỏa thuận ký kết.

Hợp đồng vận chuyển theo chuyến được sử dụng trong phương thức thuê tàu chuyến. Tàu chuyến được hiểu là loại tàu không chạy thường xuyên trên một tuyến đường nhất định, không đi qua những cảng nhất định và không theo một lịch trình đã định trước. Trong phương thức thuê tàu chuyến, tàu không chạy theo lịch trình cố định như tàu chợ, mà theo yêu cầu của chủ hàng.

Khác với tàu chợ, tàu chuyến hoạt động không theo một lịch trình định trước, mà lịch trình của nó được đặt ra theo yêu cầu của người thuê tàu. Hàng hóa chuyên chở trong hợp đồng thuê tàu chuyến thường là đầy tàu và được vận chuyển nhanh vì không phải ghé qua các cảng đã định trước như trường hợp vận chuyển bằng tàu chợ, vì vậy, giá cước vận chuyển rẻ. Mặt khác, tàu có thể thay đổi cảng xếp, cảng dở một cách dễ dàng nên hợp đồng có tính linh hoạt cao hơn.

Hợp đồng thuê tàu chuyến là văn bản pháp lý ràng buộc nghĩa vụ của người thuê vận tải và người vận tải. Hợp đồng thuê tàu chuyến thông thường được đàm phán ký kết theo một thủ tục phức tạp hơn nhiều so với thuê tàu chợ và bắt buộc phải được ký kết bằng hình thức là văn bản, mọi điều khoản đều được hai bên tự do thương lượng trên cơ sở bình đẳng cùng có lợi nhằm xác định quyền và nghĩa vụ của các bên đối với nhau.

Trong trường hợp vận chuyển hàng hóa bằng tàu chuyến, cần phân biệt hợp đồng thuê tàu chuyến và vận đơn theo hợp đồng thuê tàu. Trên thực tế, trong quá trình chuyên chở, nếu có tranh chấp phát sinh từ hợp đồng thuê tàu, người ta sẽ giải quyết tranh chấp đó dựa vào vận đơn hoặc dựa vào hợp đồng thuê tàu. Nếu người nhận hàng đồng thời là người ký kết hợp đồng, khi có có tranh chấp phát sinh đối với người chuyên chở thì sẽ dựa vào hợp đồng thuê tàu để giải quyết tranh chấp. Nếu người nhận hàng không phải là người ký hợp đồng thuê tàu, khi có tranh chấp phát sinh đối với người chuyên chở sẽ lấy vận đơn để giải quyết tranh chấp.

4. Hợp đồng vận chuyển theo chuyến có những nội dung gì?

Hợp đồng vận chuyển theo chuyến có những nội dung sau:

- Các bên của hợp đồng

Shipping line: shipping line với ship owner có thể là một, hoạc nếu shipping line không có tàu thì họ thuê tàu của ship owner để kinh doanh vận tải trong 10 năm, 20 năm,…). Charterer: người thuê tàu. Người thuê tàu có thể là người XK hay người NK. Broker: người môi giới cước tàu.

- Quy định về thời gian tàu đến cảng để bốc hàng

Có thể quy định chính xác một ngày hoặc quy định trong một khoảng thời gian cố định, hoặc quy định sau. Tuy nhiên, người thuê tàu sẽ luôn muốn tàu đến chính xác ngày, còn hãng tàu thì muốn thời gian tàu đến cảng để bốc hàng linh động hơn.

Trong một vài trường hợp, người thuê cần gửi hàng gấp/ rất gấp và con tàu đang sẵn sàng, hai bên có thể thỏa thuận đặc biệt như:

• Prompt: tàu sẽ đến cảng bốc hàng trong một vài ngày sau khi ký hợp đồng.
• Promptismo: tàu sẽ đến cảng bốc ngay trong ngày ký hợp đồng.
• Spot promt: tàu sẽ đến cảng bốc một vài giờ sau khi ký hợp đồng.

Theo một số luật định, nếu tàu đến trước thời gian bốc hàng theo quy định, người thuê tàu không nhất thiết phải giao hàng. Nếu người thuê bắt đầu thực hiện việc giao hàng lúc tàu đến sớm. Thì thời gian làm hàng sẽ bắt đầu được tính. Nếu tàu đến mà chưa có hàng để giao thì số ngày tàu phải chờ đợi sẽ tính vào thời gian làm hàng.

Để bảo vệ quyền lợi của mình. Một số chủ hàng sẽ thỏa thuận về ngày hủy hợp đồng nếu tàu không đến bốc hàng vào ngày đã thỏa thuận. Vì chủ hàng phải chịu chi phí lưu bãi ở cảng. Trên thực tế, chủ hàng thực sự cần tàu nên sẽ linh động thỏa thuận tỳ từng trường hợp.

- Quy định về cảng bốc hàng/ cảng dỡ hàng

Tùy vào mục đích giảm thiểu rủi ro, loại tàu (tải trọng tàu), tập quán bốc/ dỡ hàng của hãng tàu, địa hình, luồng lạch và cơ sở vật chất của hệ thống cảng nước xuất/ nước nhập. Hai bên sẽ thỏa thuận cảng bốc/ cảng dỡ là một cảng xác định cụm có thể là một trong những cảng thuộc cụm cảng quy định. 

• Nếu quy định là một cảng duy nhất, hai bên ghi: loading port (tên cảng bốc) và discharging port (tên cảng dỡ).
• Nếu quy định là một cụm cảng bốc/ cảng dỡ, hai bên ghi: range of loading port (tên cụm cảng bốc) và range of discharging port (tên của cụm cảng dỡ).

Việc không quy định chính xác tên cảng bốc/ dỡ mà chỉ ghi tên khu vực cảng/ cụm cảng sẽ gây rủi ro cho cả hai bên vì cước phí phát sinh thêm (chi phí vận tải nội địa đối với chủ hàng hoặc chi phí vận tải trong luồng lạch sông đối với hãng tàu) do vị trí cảng xếp dỡ chính xác nằm ngoài dự trù.

- Quy định về hàng hóa

Khi thuê tàu chuyên chở một khối lượng hàng hóa nhất định. Hai bên phải quy định rõ tên hàng, loại bao bì, các đặc điểm của hàng hóa. Người thuê chở hai loại hàng hóa trên cùng một chuyến tàu thì chú ý ghi chú vào hoặc tránh việc tranh chấp sau này.

Về số lượng hàng hóa, có thể thuê chở theo trọng lượng hoặc theo thể tích, tùy đặc điểm của mặt hàng. Thông thường, rất ít khi quy định chính xác về số lượng hàng hóa chuyên chở. Người thuê tàu có trách nhiệm xếp đầy đủ toàn bộ số lượng hàng hóa đã được thông báo. Nếu giao và xếp lên tàu ít hơn số lượng quy định, người chuyên chở sẽ thu tiền cước khống (dead freight). Ngược lại, người chuyên chở không nhận hết số lượng quy định thì người thuê tàu có quyền lợi đòi bồi thường những chi phí liên quan đến việc tàu bỏ lại hàng.

- Quy định về cước phí và việc thanh toán cước phí

Hiện nay, có 2 cách tính cước phí như sau:

• Chở bao nhiêu tính bấy nhiêu (trường hợp hàng không đầy tàu): số lượng căn cứ tính cước có thể là số lượng ở cảng đi hoặc số lượng ở cảng đến. Tuy nhiên, việc áp dụng số lượng ở cảng đến sẽ lại phát sinh thêm chi phí của việc cân/ đếm hàng lại nên hợp đồng thường sẽ ghi: “Số lượng căn cứ tính cước là số lượng ở cảng đi. Bên thuê tàu phải trả thêm 2% tổng tiền cước như một khoản bù đắp cho việc hãng tàu không cân lại hàng.”
• Trường hợp thuê bao nguyên chuyến lumpsum: cước phí được tính chung một lần cho cả con tàu, miễn số lượng nằm trong tải trọng vận chuyển cho phép của con tàu.

Công ty Luật Minh Khuê mong muốn gửi đến quý khách hàng những thông tin tư vấn hữu ích. Nếu quý khách hàng đang gặp phải bất kỳ vấn đề pháp lý nào hoặc có câu hỏi cần được giải đáp, hãy liên hệ với Tổng đài tư vấn pháp luật trực tuyến qua số hotline 1900.6162. Hoặc quý khách hàng gửi yêu cầu chi tiết qua email: lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ và giải đáp thắc mắc nhanh chóng. Chân thành cảm ơn quý khách hàng đã hợp tác cùng công ty chúng tôi.