1. Yêu cầu về phương tiện bảo hộ cá nhân cho nhân viên bức xạ y tế

Yêu cầu về trang thiết bị bảo hộ cá nhân đối với nhân viên làm việc trong lĩnh vực bức xạ y tế được quy định tại Điều 17 của Thông tư liên tịch số 13/2014/TTLT-BKHCN-BYT, do Bộ Khoa học và Công nghệ cùng Bộ Y tế ban hành, như sau:

Các cơ sở y tế phải đảm bảo cung cấp đầy đủ trang thiết bị bảo hộ cá nhân và phương tiện bảo vệ cho nhân viên đang làm việc trong lĩnh vực bức xạ y tế, bao gồm:

- Tạp dề cao su chì: Dành cho nhân viên vận hành các thiết bị như X - quang chụp răng toàn cảnh, X - quang chụp sọ, thiết bị chiếu, X - quang tổng hợp, X - quang tăng sáng truyền hình, và CT Scanner.

- Tạp dề cao su chì và tấm che tuyến giáp: Sử dụng khi nhân viên vận hành thiết bị chụp X - quang di động.

- Tạp dề cao su chì, tấm che tuyến giáp, kính chì, găng tay cao su chì: Dành cho nhân viên vận hành thiết bị X - quang can thiệp, bác sĩ, và nhân viên làm việc trong phòng đặt thiết bị X - quang chụp can thiệp và chụp mạch.

- Trang phục bảo hộ lao động, găng tay, mũ trùm đầu, khẩu trang, giầy bảo hộ hoặc bao chân: Đối với nhân viên bức xạ y tế tiếp xúc với nguồn phóng xạ hở như thuốc phóng xạ, vật thể nhiễm bẩn phóng xạ, và chất thải phóng xạ.

- Bình phong chì che chắn: Để đảm bảo an toàn cho nhân viên khi tiếp xúc với người bệnh đã sử dụng thuốc phóng xạ hoặc đã cấy nguồn phóng xạ.

2. Hướng dẫn xác định hành vi vi phạm về bảo hộ lao động cho nhân viên bức xạ

Ngày 20/9/2023, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ đã ban hành Thông tư số 19/2023/TT-BKHCN, hướng dẫn một số điều của Nghị định 107/2013/NĐ-CP, liên quan đến xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử. Thông tư này đã được sửa đổi theo Nghị định 126/2021/NĐ-CP ngày 30/12/2021.

Đối với hành vi vi phạm quy định về bảo hộ lao động cho nhân viên làm việc với bức xạ, các điều sau đây được xác định:

- Hành vi không trang bị dụng cụ bảo hộ thích hợp cho người làm việc với nguồn phóng xạ hở: Đây là hành vi của tổ chức hoặc cá nhân thực hiện công việc bức xạ, vi phạm quy định tại điểm a và điểm d khoản 1 Điều 11 của Thông tư 19/2012/TT-BKHCN, và khoản 4, khoản 5 Điều 17 của Thông tư liên tịch 13/2014/TTLT-BKHCN-BYT.

- Hành vi không trang bị dụng cụ bảo hộ thích hợp cho người sử dụng thiết bị X-quang: Điều này áp dụng cho những tổ chức hoặc cá nhân thực hiện công việc bức xạ, vi phạm quy định tại khoản 1, khoản 2 Điều 17 Thông tư liên tịch 13/2014/TTLT-BKHCN-BYT và điểm b khoản 1 Điều 11 của Thông tư 19/2012/TT-BKHCN.

- Hành vi không trang bị dụng cụ bảo hộ thích hợp cho người vận hành thiết bị X-quang can thiệp: Đây là hành vi của tổ chức hoặc cá nhân thực hiện công việc bức xạ, vi phạm quy định tại khoản 3 Điều 17 Thông tư liên tịch 13/2014/TTLT-BKHCN-BYT và điểm c khoản 1 Điều 11 của Thông tư 19/2012/TT-BKHCN.

- Hành vi không trang bị thiết bị đo suất liều xách tay và lắp cố định phù hợp: Tổ chức hoặc cá nhân thực hiện công việc bức xạ, không trang bị thiết bị đo suất liều xác định phù hợp với loại hình công việc bức xạ, vi phạm quy định tại điểm e khoản 2 Điều 5, điểm c khoản 2 Điều 6, điểm b, điểm c, điểm d khoản 2 Điều 8, và điểm b khoản 2 Điều 13 của Nghị định 142/2020/NĐ-CP.

3. Hướng dẫn xác định hành vi vi phạm quy định về báo cáo thực trạng an toàn tiến hành công việc bức xạ

Hành vi không thường xuyên báo cáo hàng năm về tình trạng an toàn trong quá trình thực hiện công việc bức xạ của cơ sở bức xạ đối với cơ quan nhà nước có thẩm quyền là vi phạm quy định của tổ chức hoặc cá nhân đang thực hiện công việc bức xạ. Hành vi này bao gồm việc không gửi báo cáo về tình trạng an toàn trong quá trình thực hiện công việc bức xạ hoặc việc gửi báo cáo nhưng không đúng thời hạn, nội dung báo cáo không đầy đủ hoặc không chính xác, theo quy định tại khoản 1 Điều 20 của Thông tư 19/2012/TT-BKHCN.

Chi tiết về nội dung và thời hạn được quy định cụ thể trong Thông tư số 19/2023/TT-BKHCN, có hiệu lực từ ngày 05/11/2023.

4. Một số tồn tại, hạn chế trong việc chấp hành quy định về công tác đảm bảo an toàn bức xạ trong y tế

(i) Gia hạn hoặc sửa đổi giấy phép không đúng thời hạn đã gây khó khăn và vướng mắc trong quá trình xử lý hồ sơ. Một số cơ sở y tế, khi thay đổi tên, đã không thực hiện đúng thủ tục sửa đổi giấy phép, dẫn đến không khớp giữa tên cơ sở trong hồ sơ gia hạn giấy phép và tên trong giấy phép cũ. Điều này làm chậm quá trình gia hạn giấy phép, không đáp ứng đúng thời gian quy định của Thủ tục hành chính, buộc cơ sở phải thực hiện lại toàn bộ thủ tục và nộp phí để được cấp giấy phép mới.

(ii) Một số cơ sở y tế đã sắp xếp và lưu giữ hồ sơ không khoa học và không đầy đủ theo quy định. Điều này bao gồm cả hồ sơ cấp phép tiến hành công việc bức xạ của đơn vị, hồ sơ khám sức khỏe, và kết quả đo liều kế cá nhân của nhân viên bức xạ. Việc quản lý của đơn vị và kiểm tra, giám sát của cơ quan có thẩm quyền đã gặp khó khăn do tình trạng lưu giữ hồ sơ không đúng quy trình.

(iii) Kết quả liều kế cá nhân chưa được thông báo bằng văn bản đến nhân viên bức xạ theo định kỳ 3 tháng/lần khi có kết quả từ đơn vị đo liều kế.

(iv) Một số cơ sở chưa cung cấp hướng dẫn sử dụng liều kế cá nhân đặt tại nơi làm việc của nhân viên bức xạ.

(v) Các cơ sở có trách nhiệm triển khai và diễn tập kế hoạch ứng phó sự cố một lần mỗi năm, nhưng quá trình này chưa được chú ý đến ở nhiều cơ sở. Một số cơ sở còn thiếu hụt trang bị cá nhân theo quy định và chưa đảm bảo đúng tiêu chuẩn đèn cảnh báo và biển cảnh báo.

(vi) Một số cơ sở chưa thực hiện khai báo kịp thời khi được trang bị mới thiết bị X-quang y tế theo quy định.

(vii) Việc ghi seri của đầu bóng phát tia X và bàn điều khiển trong hồ sơ xin cấp phép không được thống nhất với thực tế của thiết bị, gây nhầm lẫn về thông tin trong hồ sơ.

5. Một số giải pháp nâng cao hiệu quả công tác quản lý nhà nước đối với công tác đảm bảo an toàn bức xạ trong y tế

Một là, tăng cường tuyên truyền và phổ biến thông tin để nâng cao nhận thức cho chủ cơ sở y tế, được cấp phép sử dụng thiết bị X-quang trong lĩnh vực y tế và người trực tiếp tham gia công việc với thiết bị bức xạ. Mục tiêu là giúp họ hiểu rõ quy định về công tác đảm bảo an toàn bức xạ trong lĩnh vực y tế và thực hiện nó đầy đủ và chính xác.

Hai là, hướng dẫn và thẩm định hồ sơ đối với việc cấp mới, gia hạn, và sửa đổi giấy phép sử dụng thiết bị X-quang cho các cơ sở y tế một cách cụ thể, chi tiết, và khoa học, nhằm đảm bảo rằng quy trình này được thực hiện một cách đúng đắn và đáp ứng đầy đủ yêu cầu.

Ba là, thực hiện giải pháp thông báo kịp thời cho các cơ sở sử dụng thiết bị X-quang trong lĩnh vực y tế, đảm bảo rằng họ được thông báo đúng thời hạn để gia hạn giấy phép theo quy định.

Bốn là, tổ chức các lớp tập huấn và đào tạo nhằm nâng cao kiến thức và hiểu biết về an toàn bức xạ cho cán bộ quản lý, bác sĩ, và kỹ thuật viên trong các cơ sở y tế. Các lớp đào tạo cũng cần cấp Giấy chứng nhận cho nhân viên bức xạ và người phụ trách an toàn bức xạ.

Năm là, các cơ sở được cấp phép sử dụng thiết bị X-quang trong lĩnh vực y tế cần phải phân công cán bộ chuyên môn, quản lý thiết bị để nghiên cứu một cách nghiêm túc về các văn bản quản lý nhà nước về an toàn bức xạ trong lĩnh vực y tế, đặc biệt là các quy định về công tác đảm bảo an toàn.

Sáu là, thực hiện chặt chẽ công tác thanh tra và kiểm tra đối với các cơ sở sử dụng thiết bị X-quang y tế để đánh giá tình hình thực tế tại địa điểm; xử lý nghiêm vi phạm để đảm bảo rằng cơ sở được cấp phép hoạt động đúng theo quy định của pháp luật. Người vận hành và sử dụng thiết bị bức xạ cũng cần thực hiện đúng quy định của pháp luật.

Bài viết liên quan: Bảo đảm an toàn bức xạ cho nhân viên bức xạ y tế

Luật Minh Khuê xin tiếp nhận yêu cầu tư vấn của quý khách hàng thông qua số hotline: 1900.6162 hoặc email: lienhe@luatminhkhue.vn. Xin trân trọng cảm ơn!