Không có bằng đại học được làm người giám định tư pháp theo vụ việc không?

1. Điều kiện để trở thành người giám định tư pháp theo vụ việc:

Theo quy định tại điểm b khoản 1 Điều 18 Luật Giám định tư pháp 2012 và khoản 2 Điều 18 Luật Giám định tư pháp 2012, việc lựa chọn người giám định tư pháp theo vụ việc được điều chỉnh nhằm đảm bảo sự chuyên nghiệp và đúng đắn trong quá trình giám định. Người giám định tư pháp theo vụ việc phải là công dân Việt Nam thường trú tại Việt Nam, đồng thời phải đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn sau:

Thứ nhất, người này phải có sức khỏe tốt và phẩm chất đạo đức cao, đảm bảo tính chính xác và khách quan trong quá trình giám định.

Thứ hai, người này phải có trình độ đại học trở lên và đã có kinh nghiệm thực tế hoạt động chuyên môn trong lĩnh vực được đào tạo từ ít nhất 05 năm. Điều này đảm bảo rằng người giám định có đủ kiến thức chuyên môn và kỹ năng cần thiết để thực hiện công việc một cách hiệu quả và chuyên nghiệp.

Ngoài ra, trong trường hợp người không có trình độ đại học nhưng có kiến thức chuyên sâu và có nhiều kinh nghiệm thực tiễn về lĩnh vực cần giám định, cũng có thể được xem xét và lựa chọn làm người giám định tư pháp theo vụ việc. Điều này phản ánh sự linh hoạt và khả năng đánh giá năng lực thực tế của cá nhân, giúp nâng cao chất lượng và hiệu quả của các hoạt động giám định tư pháp.

Tổng thể, việc lựa chọn người giám định tư pháp theo vụ việc theo các tiêu chuẩn nêu trên là cực kỳ quan trọng để đảm bảo công bằng, minh bạch và chính xác trong các quy trình giám định tư pháp tại Việt Nam.

Theo quy định hiện hành, để được phân công làm người giám định tư pháp theo vụ việc, cá nhân đó phải là công dân Việt Nam thường trú tại Việt Nam, đảm bảo có sức khỏe tốt và phẩm chất đạo đức cao. Đặc biệt, họ cần có trình độ đại học trở lên và đã tích lũy được ít nhất 5 năm kinh nghiệm thực tế trong lĩnh vực cụ thể mà họ được đào tạo.

Tuy nhiên, điều quan trọng là nếu người này không có bằng đại học, nhưng lại có sự am hiểu sâu sắc và kinh nghiệm thực tiễn đáng kể về lĩnh vực cần giám định, họ vẫn có thể được cân nhắc để làm người giám định tư pháp theo vụ việc. Điều này cho thấy sự linh hoạt trong quá trình lựa chọn và đánh giá năng lực của cá nhân, nhằm đảm bảo tính chính xác và chuyên nghiệp trong các hoạt động giám định tư pháp tại Việt Nam.

Điều chỉnh này không chỉ nhấn mạnh vào yếu tố học vấn mà còn đề cao khả năng ứng dụng thực tiễn và sự hiểu biết sâu sắc về lĩnh vực chuyên môn. Điều đó cũng đồng nghĩa với việc tạo điều kiện cho những cá nhân có năng lực thực tế và đam mê nghiên cứu sâu rộng có cơ hội tham gia vào hoạt động giám định tư pháp một cách công bằng và hiệu quả.

2. Quy trình trở thành người giám định tư pháp:

Theo quy định hiện hành, có những trường hợp nhất định mà cá nhân sẽ không được bổ nhiệm làm giám định viên tư pháp. Đầu tiên, đó là những người mất năng lực hành vi dân sự hoặc bị hạn chế năng lực hành vi dân sự, điều này đảm bảo rằng chỉ những cá nhân có đầy đủ năng lực pháp lý mới có thể thực hiện công việc giám định tư pháp một cách đáng tin cậy và chính xác.

Thứ hai, những người đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự, đã từng bị kết án mà chưa được xoá án tích về tội phạm do vô ý hoặc tội phạm ít nghiêm trọng do cố ý; hoặc đã từng bị kết án về các tội phạm nghiêm trọng, rất nghiêm trọng, đặc biệt nghiêm trọng do cố ý, đều không đủ điều kiện để giữ vai trò quan trọng như giám định viên tư pháp.

Cuối cùng, những người đang chịu áp dụng biện pháp xử lý hành chính giáo dục tại cấp xã, phường, thị trấn, đang bị đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc hoặc đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc cũng không thể được bổ nhiệm làm giám định viên tư pháp. Điều này nhằm đảm bảo sự đáng tin cậy và tính chính xác của quyết định giám định tư pháp, đồng thời giữ vững uy tín và trách nhiệm của người giám định trong hệ thống pháp luật.

Việc chi tiết hóa các quy định này do Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ quy định, sau khi thống nhất ý kiến với Bộ trưởng Bộ Tư pháp, nhằm đảm bảo rằng quá trình bổ nhiệm giám định viên tư pháp diễn ra công bằng, minh bạch và phù hợp với quy định pháp luật hiện hành.

Hồ sơ đề nghị bổ nhiệm giám định viên tư pháp theo quy định của Luật Giám định tư pháp 2012, cùng với các điều chỉnh từ Luật sửa đổi 2020, đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng và cụ thể từ phía người được đề nghị bổ nhiệm và cơ quan, tổ chức có thẩm quyền. Đầu tiên, văn bản đề nghị bổ nhiệm phải được cơ quan, tổ chức có thẩm quyền lập thành, theo đó nêu rõ lý do và các điều kiện cụ thể để người đề nghị bổ nhiệm có thể đáp ứng, bao gồm cả các yêu cầu tại Điều 9 của Luật. Trường hợp cá nhân đã từng là giám định viên tư pháp nhưng bị miễn nhiệm do nghỉ hưu hoặc thôi việc để thành lập Văn phòng giám định tư pháp, cũng cần có đơn đề nghị tương tự.

Bản sao bằng tốt nghiệp đại học trở lên phải được đính kèm vào hồ sơ, phù hợp với lĩnh vực chuyên môn mà người được đề nghị bổ nhiệm sẽ hoạt động. Sơ yếu lý lịch và Phiếu lý lịch tư pháp cũng là phần không thể thiếu, nhằm xác minh đạo đức nghề nghiệp và quá trình hành vi của người được đề nghị bổ nhiệm. Đối với những người đang là công chức, viên chức, hoặc quân nhân chuyên nghiệp, không cần có Phiếu lý lịch tư pháp.

Để chứng minh thời gian thực tế hoạt động chuyên môn, hồ sơ cần có giấy xác nhận từ cơ quan, tổ chức nơi người được đề nghị bổ nhiệm đã làm việc. Ngoài ra, chứng chỉ đào tạo hoặc bồi dưỡng nghiệp vụ giám định đối với các lĩnh vực như pháp y, pháp y tâm thần, và kỹ thuật hình sự cũng phải được đính kèm vào hồ sơ.

Cuối cùng, các giấy tờ khác chứng minh người được đề nghị bổ nhiệm đủ tiêu chuẩn theo quy định của Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ có thẩm quyền quản lý lĩnh vực giám định cũng phải được bổ sung và kiểm chứng. Tất cả những yêu cầu này đều nhằm mục đích đảm bảo rằng người được bổ nhiệm làm giám định viên tư pháp đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn và điều kiện, đồng thời tăng cường tính minh bạch và chuyên nghiệp trong công tác giám định tư pháp tại Việt Nam.

Theo quy định của Luật Giám định viên tư pháp năm 2012, cùng với sự điều chỉnh từ Luật sửa đổi năm 2020, quy trình và thủ tục bổ nhiệm giám định viên tư pháp và cấp thẻ giám định viên tư pháp được xác định rõ ràng và cụ thể như sau:

Trước hết, việc bổ nhiệm giám định viên tư pháp theo từng lĩnh vực được phân công cho các cơ quan, tổ chức có thẩm quyền như sau:

- Bộ trưởng Bộ Y tế có thẩm quyền bổ nhiệm giám định viên pháp y, giám định viên pháp y tâm thần hoạt động tại các cơ quan ở trung ương.

- Bộ trưởng Bộ Công an bổ nhiệm giám định viên kỹ thuật hình sự hoạt động tại các cơ quan ở trung ương.

- Các Bộ, cơ quan ngang bộ khác có thẩm quyền quản lý lĩnh vực khác bổ nhiệm giám định viên tư pháp tại các cơ quan ở trung ương. Đối với cấp tỉnh, chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh chịu trách nhiệm bổ nhiệm giám định viên tư pháp tại địa phương.

Quy trình bổ nhiệm bao gồm các bước chính như sau:

- Cơ quan có thẩm quyền lựa chọn người đủ tiêu chuẩn theo quy định, tiếp nhận hồ sơ của người đề nghị.

- Thủ tục hồ sơ được thực hiện theo Điều 8 của Luật Giám định tư pháp 2012, bao gồm sơ yếu lý lịch, bản sao bằng tốt nghiệp, giấy xác nhận thời gian thực tế hoạt động chuyên môn, chứng chỉ đào tạo nghiệp vụ giám định, và các giấy tờ khác liên quan.

- Cơ quan có thẩm quyền phải quyết định bổ nhiệm hoặc từ chối trong thời hạn 20 ngày kể từ khi nhận được hồ sơ hợp lệ, và phải có thông báo văn bản đối với người đề nghị.

Sau khi được bổ nhiệm, người giám định viên tư pháp sẽ được cấp thẻ giám định viên tư pháp, mà việc cấp mới, cấp lại thẻ được thực hiện theo quy định cụ thể của Bộ trưởng Bộ Tư pháp.

Để đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả trong việc quản lý giám định viên tư pháp, các Bộ, cơ quan ngang bộ, và Ủy ban nhân dân cấp tỉnh phải lập và đăng tải danh sách giám định viên tư pháp trên cổng thông tin điện tử của mình, đồng thời gửi Bộ Tư pháp để lập danh sách chung về giám định viên tư pháp.

Tổng thể, việc bổ nhiệm và quản lý giám định viên tư pháp tuân thủ các quy định rõ ràng, nhằm đảm bảo sự chuyên nghiệp và đáng tin cậy trong hoạt động giám định tư pháp tại Việt Nam.

Xem thêm bài viết: Giám định pháp y tâm thần có bao nhiêu giám định viên và điều dưỡng viên giúp việc?

Khi quý khách có thắc mắc về quy định pháp luật, vui lòng liên hệ đến hotline 19006162 hoặc gửi thư tư vấn đến địa chỉ email: lienhe@luatminhkhue.vn để được tư vấn.