Mục lục bài viết

Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân (HĐND) các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 được xác định là sự kiện chính trị trọng đại nhất của đất nước trong năm 2026. Đây không chỉ là một quy trình kỹ thuật hành chính mà còn là đợt sinh hoạt chính trị sâu rộng, nơi ý chí và nguyện vọng của nhân dân được cụ thể hóa thông qua những lá phiếu tự do và dân chủ. Để bảo đảm ngày 15/3/2026 thực sự trở thành ngày hội của toàn dân, việc xây dựng và thực hành các kịch bản diễn tập tổ chức bầu cử đóng vai trò huyết mạch trong việc chuẩn bị năng lực thực thi cho các tổ chức phụ trách bầu cử từ trung ương đến địa phương.

Căn cứ vào Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân năm 2015, các nội dung sửa đổi bổ sung năm 2025, cùng hệ thống văn bản hướng dẫn nghiệp vụ mới nhất như Thông tư số 21/2025/TT-BNV của Bộ Nội vụ, bài viết này của Luật Minh Khuê cung cấp một cái nhìn toàn diện và chi tiết về quy trình diễn tập, quản trị rủi ro và các tiêu chuẩn trang trí, vận hành phòng bỏ phiếu.

 

1. Tầm quan trọng chiến lược của việc diễn tập bầu cử Quốc hội và Hội đồng nhân dân 2026

Việc diễn tập tổ chức bầu cử không phải là một thủ tục mang tính hình thức, mà là một cơ chế kiểm soát chất lượng quản trị công nhằm đảm bảo tính thống nhất, đúng luật và an toàn tuyệt đối cho quy trình lựa chọn đại diện nhân dân. Sự phức tạp của kỳ bầu cử năm 2026, với sự kết hợp của nhiều cấp bầu cử cùng lúc, đòi hỏi các thành viên Tổ bầu cử phải đạt được sự nhuần nhuyễn trong từng thao tác nghiệp vụ để tránh mọi sai sót có thể dẫn đến việc phải bầu cử lại hoặc làm giảm uy tín của cơ quan nhà nước.

Đảm bảo tính thống nhất và thượng tôn pháp luật

Một trong những thách thức lớn nhất của công tác bầu cử là sự đồng bộ hóa quy trình tại hàng chục nghìn điểm bỏ phiếu trên toàn quốc. Diễn tập giúp cán bộ phụ trách nắm vững các quy định mới nhất trong Thông tư 21/2025/TT-BNV, từ việc kiểm tra Thẻ cử tri đến cách đóng dấu xác nhận. Sự thống nhất này đảm bảo rằng dù cử tri bỏ phiếu tại một thành phố lớn hay một hải đảo xa xôi, quyền và nghĩa vụ của họ đều được thực hiện theo một quy chuẩn pháp lý duy nhất.

Phòng ngừa và quản trị rủi ro đa tầng

Kỳ bầu cử 2026 diễn ra trong bối cảnh các yếu tố an ninh phi truyền thống, sự cố hạ tầng kỹ thuật và các vấn đề trật tự xã hội có thể phát sinh bất cứ lúc nào. Việc diễn tập cho phép các cơ quan chức năng giả lập các tình huống xấu nhất như mất điện, cháy nổ, hoặc các hành vi gây rối tại điểm bầu cử. Qua đó, lực lượng an ninh và Tổ bầu cử có thể phối hợp nhịp nhàng, thiết lập các phản xạ có điều kiện để bảo vệ an toàn cho hòm phiếu và cử tri.

Nâng cao năng lực phản ứng của hệ thống chính trị

Cuộc bầu cử huy động một lực lượng nhân sự khổng lồ từ nhiều ngành, nhiều cấp. Diễn tập là cơ hội để Hội đồng bầu cử quốc gia và Ủy ban bầu cử các cấp kiểm tra năng lực chỉ đạo, điều hành và thông tin liên lạc. Sự phối hợp giữa Bộ Nội vụ, Bộ Công an, Bộ Quốc phòng và các tổ chức đoàn thể trong diễn tập chính là sự bảo đảm cho sự vận hành trơn tru của toàn bộ máy trong ngày 15/3/2026.

Các mốc thời gian quan trọng trong kỳ bầu cử 2026 Nội dung thực hiện Cơ sở pháp lý
Trước ngày 15/3/2026 Công bố ngày bầu cử và thành lập các tổ chức phụ trách

Nghị quyết 199/2025/QH15
14/02/2026 Công bố danh sách chính thức những người ứng cử ĐBQH

Nghị quyết 151/NQ-HĐBCQG
05/3 - 12/3/2026 Phát Thẻ cử tri cho công dân

Luật Bầu cử
12/3/2026 Khai trương Trung tâm Báo chí bầu cử tại Nhà Quốc hội

Kế hoạch thông tin tuyên truyền
15/3/2026 Ngày bầu cử toàn quốc

Nghị quyết 199/2025/QH15

2. Công tác chuẩn bị trước khi diễn tập

Giai đoạn chuẩn bị tiền diễn tập là bước đệm quan trọng để xây dựng một môi trường mô phỏng sát với thực tế nhất. Tổ bầu cử cần đảm bảo mọi yếu tố về hậu cần, trang trí và tài liệu phải sẵn sàng trước khi bắt đầu thực hành kịch bản.

Niêm yết danh sách cử tri và tiểu sử ứng cử viên

Việc niêm yết không chỉ là thủ tục hành chính mà là bước đầu tiên để cử tri thực hiện quyền giám sát. Trong diễn tập, Tổ bầu cử phải thực hiện việc niêm yết danh sách cử tri tại các vị trí dễ tiếp cận, thường là tại cổng vào hoặc khu vực sảnh chờ của phòng bỏ phiếu.

Song song với đó, tiểu sử tóm tắt của các ứng cử viên đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND các cấp phải được trình bày rõ ràng, sạch đẹp. Theo Thông tư 21/2025/TT-BNV, các tài liệu này cần được bảo vệ khỏi các tác động của thời tiết (nếu niêm yết ngoài trời) và bố trí ở tầm mắt cử tri để họ có thể dành thời gian nghiên cứu kỹ lưỡng trước khi vào phòng viết phiếu.

Thiết kế và bài trí không gian phòng bỏ phiếu đúng quy chuẩn

Không gian bỏ phiếu phải thể hiện sự trang nghiêm, an toàn và thuận tiện. Theo hướng dẫn tại Mẫu số 01 và Mẫu số 02 của Thông tư 21/2025/TT-BNV, việc bố trí phải tuân thủ nguyên tắc "luồng di chuyển một chiều" để tránh sự chồng chéo, va chạm giữa cử tri mới vào và cử tri đã thực hiện xong việc bỏ phiếu.

  • Khu vực bên ngoài: Cổng chào phải có tên Khu vực bỏ phiếu, được trang trí bằng cờ Tổ quốc và các khẩu hiệu cổ động. Đây là nơi tiếp đón ban đầu, có bàn hướng dẫn và các bảng niêm yết thể lệ, nội quy.
  • Khu vực viết phiếu: Phải bố trí các bàn có vách ngăn hoặc phòng kín để đảm bảo tính bí mật của phiếu bầu. Đây là yêu cầu bắt buộc của Luật Bầu cử để cử tri hoàn toàn tự do thể hiện ý chí của mình mà không bị ai quan sát.
  • Khu vực đặt hòm phiếu: Hòm phiếu chính phải được đặt ở vị trí trung tâm, thông thoáng, dễ quan sát bởi cả Tổ bầu cử và những người chứng kiến. Mặt trước hòm phiếu phải dán Quốc huy và dòng chữ "HÒM PHIẾU" rõ nét.
  • Khu vực đóng dấu: Bố trí gần lối ra, nơi cử tri nộp lại Thẻ cử tri để đóng dấu "Đã bỏ phiếu" trước khi rời đi.
Hạng mục cơ sở vật chất Yêu cầu kỹ thuật Ghi chú
Hòm phiếu chính Chắc chắn, sạch đẹp, có khóa và lỗ bỏ phiếu phù hợp

Phải được niêm phong trước khi bỏ phiếu
Hòm phiếu phụ Kích thước nhỏ gọn, cơ động

Dành cho cử tri đặc biệt tại nhà hoặc bệnh viện
Con dấu Tổ bầu cử 02 loại: Dấu đóng vào phiếu và dấu "Đã bỏ phiếu"

Quản lý chặt chẽ theo quy định
Thẻ cử tri mẫu Theo định dạng chuẩn của Bộ Nội vụ

Dùng để thực hành quy trình đối soát

 

3. Kịch bản chi tiết lễ Khai mạc bầu cử

Lễ khai mạc là thời điểm quan trọng nhất để thiết lập tính pháp lý cho ngày bầu cử tại khu vực bỏ phiếu. Thời gian khai mạc được ấn định thống nhất vào lúc 07 giờ sáng ngày 15/3/2026.

Lời dẫn chương trình và nghi thức khai mạc

MC (thường là Thư ký hoặc thành viên Tổ bầu cử) cần có giọng đọc rõ ràng, trang trọng. Nội dung kịch bản lời dẫn bao gồm:

  • Ổn định tổ chức: Mời cử tri và đại biểu ổn định chỗ ngồi, kiểm tra lại sự hiện diện của các thành viên Tổ bầu cử và người chứng kiến.
  • Lễ Chào cờ: "Trân trọng kính mời quý vị đại biểu cùng toàn thể cử tri đứng dậy làm lễ chào cờ. Nghiêm! Chào cờ... Chào!". Bài Quốc ca được cử hành trang trọng.
  • Tuyên bố lý do: Khẳng định ý nghĩa của ngày hội toàn dân, giới thiệu mục đích của cuộc bầu cử là để bầu ra những người xứng đáng nhất vào cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất ở trung ương và địa phương.
  • Giới thiệu đại biểu: Giới thiệu đại diện chính quyền địa phương, đại diện cử tri và các phóng viên báo chí có mặt giám sát.
  • Đọc Nội quy và Thể lệ: Đại diện Tổ bầu cử tóm tắt các quy định về việc ghi phiếu, số lượng đại biểu được bầu và các hành vi bị cấm tại phòng bỏ phiếu.

Kiểm tra và niêm phong hòm phiếu

Đây là phần "linh hồn" của lễ khai mạc, đảm bảo tính minh bạch và lòng tin của cử tri. Quy trình diễn ra như sau:

  • Tổ trưởng Tổ bầu cử mời ít nhất 02 cử tri không phải là ứng cử viên lên kiểm tra hòm phiếu.
  • Tổ trưởng mở nắp hòm phiếu cho toàn thể cử tri quan sát bên trong hoàn toàn trống rỗng.
  • Thực hiện việc đóng nắp và niêm phong hòm phiếu bằng băng niêm phong có chữ ký của thành viên Tổ bầu cử và người chứng kiến.
  • Tổ trưởng phát lệnh: "Đúng 7 giờ, cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 chính thức bắt đầu!".

 

4. Quy trình diễn tập các bước bỏ phiếu chuẩn 2026

Quy trình bỏ phiếu được thiết kế để đảm bảo mỗi lá phiếu đều hợp lệ và được bỏ vào hòm phiếu một cách an toàn nhất. Các thành viên Tổ bầu cử cần phối hợp nhịp nhàng theo 6 bước chuẩn.

 

Bước 1: Tiếp đón và hướng dẫn cử tri

Cử tri xuất trình Thẻ cử tri hoặc Căn cước công dân. Thành viên Tổ bầu cử đối chiếu danh sách cử tri đã được lập, xác định đúng đối tượng và ghi chú vào sổ theo dõi. Tại bước này, nếu là diễn tập, cần lồng ghép các tình huống cử tri bị mất thẻ hoặc thẻ có sai sót thông tin để thực hành cách xử lý điều chỉnh.

 

Bước 2: Phát phiếu bầu

Sau khi xác nhận thông tin, Tổ bầu cử phát phiếu cho cử tri. Lưu ý trong kỳ bầu cử 2026, cử tri thông thường sẽ nhận được 3 đến 4 loại phiếu bầu tùy vào cấp hành chính của nơi cư trú:

  • Phiếu bầu cử đại biểu Quốc hội (thường màu vàng hoặc theo quy định màu sắc của Hội đồng bầu cử quốc gia).
  • Phiếu bầu cử đại biểu HĐND cấp Tỉnh.
  • Phiếu bầu cử đại biểu HĐND cấp Xã. Cử tri cần được nhắc nhở kiểm tra số lượng phiếu và con dấu của Tổ bầu cử ở mặt sau phiếu trước khi di chuyển vào khu vực viết phiếu.

 

Bước 3: Nghiên cứu danh sách ứng cử viên tại bàn niêm yết

Dù đã có thông tin trước đó, cử tri vẫn nên dành thời gian xem lại danh sách ứng cử viên tại bàn niêm yết nằm trong khu vực bỏ phiếu để đưa ra lựa chọn cuối cùng. Các thành viên Tổ bầu cử tại đây có nhiệm vụ giải thích nếu cử tri có thắc mắc về tiêu chuẩn đại biểu nhưng tuyệt đối không được vận động hay gợi ý bầu cho ai.

 

Bước 4: Ghi phiếu bầu (Nguyên tắc Bỏ phiếu kín)

Cử tri vào phòng hoặc vách ngăn kín để ghi phiếu. Quy trình ghi phiếu cần thực hiện theo đúng hướng dẫn:

  • Gạch ngang giữa cả dòng chữ họ và tên người ứng cử mà cử tri không tín nhiệm.
  • Không được bầu quá số lượng đại biểu đã ấn định cho đơn vị bầu cử đó.
  • Tuyệt đối không viết thêm, ghi tên người ngoài danh sách hay đánh dấu các ký tự đặc biệt.
  • Trong diễn tập, cần nhấn mạnh quy tắc: Không ai được xem cử tri viết phiếu, kể cả thành viên Tổ bầu cử.

 

Bước 5: Bỏ phiếu vào hòm phiếu

Sau khi hoàn thành việc ghi phiếu, cử tri gấp phiếu theo quy định và tự tay bỏ từng loại phiếu vào hòm phiếu dưới sự chứng kiến của Tổ bầu cử. Sự chứng kiến này không phải là nhìn nội dung phiếu mà là đảm bảo phiếu được bỏ đúng vào hòm và không có hành vi gian lận lá phiếu.

 

Bước 6: Đóng dấu xác nhận và kết thúc

Cử tri di chuyển đến bàn đóng dấu. Thành viên Tổ bầu cử thu lại Thẻ cử tri, đóng dấu "Đã bỏ phiếu" vào vị trí quy định (thường là mặt trước, phía trên bên trái) và trả lại cho cử tri. Cử tri sau đó rời khỏi phòng bỏ phiếu theo lối ra đã bố trí để giữ trật tự.

Quy tắc an toàn y tế và trật tự (Dự phòng 2026) Biện pháp thực hiện Mục đích
Kiểm soát mật độ Bố trí ghế ngồi chờ giãn cách tối thiểu 1-2m

Tránh ùn tắc và lây nhiễm chéo
Khử khuẩn Trang bị dung dịch sát khuẩn tại các bàn phát và nhận phiếu

Bảo vệ sức khỏe cộng đồng
Thông gió Mở các cửa sổ, cửa chính để không khí lưu thông

Đảm bảo môi trường làm việc thông thoáng

 

5. Diễn tập xử lý các tình huống phát sinh

Quản trị rủi ro là phần quan trọng nhất giúp Tổ bầu cử xử lý các biến cố thực tế mà không làm gián đoạn quy trình bầu cử. Kịch bản diễn tập cần bao quát ít nhất ba nhóm tình huống chính.

 

Tình huống 1: Sai sót về phiếu bầu (Phiếu hỏng, phiếu thiếu)

Trong thực tế, không ít cử tri lúng túng dẫn đến việc ghi sai tên, gạch nhầm hoặc làm rách phiếu. Khi cử tri thông báo làm hỏng phiếu, Tổ bầu cử thực hiện:

  • Thu hồi phiếu hỏng của cử tri và không được hủy ngay mà phải giữ lại để đối soát sau này.
  • Phát cho cử tri một phiếu bầu mới cùng loại.
  • Nhắc nhở cử tri kiểm tra kỹ trước khi ghi phiếu mới để tránh tái diễn sai sót.
  • Ghi nhận vào biên bản về số lượng phiếu đã đổi trả để đảm bảo khớp số liệu khi kiểm phiếu.

 

Tình huống 2: Sự cố hạ tầng kỹ thuật và an toàn phòng cháy

Bầu cử là quy trình liên tục từ sáng đến tối, do đó các sự cố về điện và an toàn cháy nổ luôn tiềm ẩn nguy cơ cao.

  • Mất điện: Nếu mất điện vào ban ngày, tận dụng tối đa ánh sáng tự nhiên. Nếu vào buổi tối (sau 17h), Tổ trưởng phải chỉ đạo sử dụng ngay các nguồn sáng dự phòng như đèn pin, máy phát điện. Tuyệt đối không để hòm phiếu trong tình trạng không được giám sát trong bóng tối.
  • Cháy nổ: Lực lượng PCCC tại chỗ phải ngay lập tức thực hiện các biện pháp dập lửa. Nhiệm vụ ưu tiên hàng đầu của Tổ bầu cử là niêm phong hòm phiếu, di dời hòm phiếu và các tài liệu quan trọng đến vị trí an toàn theo lối thoát hiểm đã định sẵn.

 

Tình huống 3: Gây rối trật tự và mất an ninh tại điểm bầu cử

Đây là tình huống phức tạp nhất, đòi hỏi sự phối hợp với lực lượng công an. Các trường hợp có thể xảy ra:

  • Cử tri có biểu hiện kích động: Nếu có cá nhân gây mất trật tự, la hét hoặc vận động trái phép tại phòng bỏ phiếu, Tổ trưởng cần yêu cầu lực lượng bảo vệ mời đối tượng ra ngoài khu vực bỏ phiếu để giải quyết, tránh làm ảnh hưởng đến tâm lý các cử tri khác.
  • Phát hiện hành vi gian lận: Nếu phát hiện người có hành vi bỏ nhiều phiếu cho một hòm hoặc các hành vi vi phạm Luật Bầu cử, Tổ bầu cử phải lập biên bản ngay lập tức, tạm giữ tang vật và báo cáo Ủy ban bầu cử cấp trên để xử lý.
  • Bảo vệ an ninh tuyệt đối cho hòm phiếu: Trong mọi tình huống xáo trộn, ít nhất hai thành viên Tổ bầu cử và một nhân viên an ninh phải luôn có mặt bên cạnh hòm phiếu để đảm bảo không có sự can thiệp trái phép.

 

6. Kịch bản lễ Bế mạc và quy trình Kiểm phiếu diễn tập

Khi thời gian bỏ phiếu kết thúc (thường là 19 giờ hoặc theo quyết định của địa phương nhưng không quá 21 giờ), Tổ bầu cử chuyển sang giai đoạn kiểm phiếu.

Tuyên bố bế mạc và thủ tục trước khi mở hòm phiếu

  • Thông báo kết thúc: "Đã đến giờ kết thúc việc bỏ phiếu, thay mặt Tổ bầu cử, tôi xin tuyên bố bế mạc cuộc bỏ phiếu tại Khu vực bỏ phiếu số...".
  • Kiểm đếm và niêm phong phiếu thừa: Đây là bước cực kỳ quan trọng để ngăn chặn việc đưa phiếu giả vào hòm. Tổ bầu cử kiểm số phiếu chưa sử dụng, phiếu hỏng đã thu hồi, gạch chéo hoặc cắt góc và niêm phong toàn bộ số phiếu này trước sự chứng kiến của cử tri.
  • Mời người chứng kiến: Mời ít nhất 02 cử tri có mặt tại đó (không phải ứng cử viên) cùng chứng kiến việc mở hòm phiếu và kiểm phiếu.

Quy trình phân loại và kiểm đếm phiếu bầu thực tế

Quá trình kiểm phiếu phải thực hiện khẩn trương, chính xác tại phòng bỏ phiếu ngay sau khi bế mạc và phải hoàn thành trong vòng 24 giờ. Các bước diễn tập bao gồm:

  • Mở hòm phiếu và kiểm đếm tổng số phiếu trong hòm để đối chiếu với số phiếu đã phát ra.
  • Phân loại phiếu bầu thành hai nhóm: Phiếu hợp lệ và Phiếu không hợp lệ.
  • Kiểm đếm số phiếu bầu cho từng ứng cử viên. Một thành viên đọc tên, một thành viên ghi chép, các thành viên khác giám sát.
Tiêu chí phân loại phiếu bầu Phiếu hợp lệ Phiếu không hợp lệ
Nguồn gốc Do Tổ bầu cử phát ra, có dấu Tổ bầu cử Không phải do Tổ bầu cử phát ra
Số lượng đại biểu Bầu đủ hoặc ít hơn số đại biểu quy định

Bầu quá số đại biểu được ấn định
Nội dung ghi thêm Không có nội dung ghi thêm Ghi thêm tên người ngoài danh sách hoặc nội dung khác
Hình thức trình bày Gạch tên người không tín nhiệm đúng hướng dẫn

Gạch hết tên ứng cử viên, hoặc bỏ phiếu trắng

Lập biên bản kết quả bầu cử

Sau khi có kết quả kiểm đếm cuối cùng, Tổ bầu cử lập biên bản kết quả bầu cử theo các biểu mẫu quy định (như Mẫu số 23/HĐBC-HĐND). Biên bản phải được lập thành 03 bản, có chữ ký của Tổ trưởng, Thư ký và 02 cử tri chứng kiến. Toàn bộ hồ sơ, biên bản và phiếu bầu (đã được niêm phong theo từng loại) phải được bàn giao cho Ban bầu cử cấp xã/huyện theo đúng tiến độ.

Bài viết này đã phác thảo một kịch bản diễn tập tổ chức bầu cử Quốc hội và HĐND các cấp năm 2026 một cáchexhaustive nhất, từ khâu chuẩn bị, khai mạc đến xử lý rủi ro và bế mạc. Việc thực hành nhuần nhuyễn kịch bản này không chỉ là sự chuẩn bị về mặt nghiệp vụ mà còn là lời cam kết về một kỳ bầu cử công bằng, dân chủ và minh bạch.

Thông qua các buổi diễn tập, những hạn chế về nhân sự hay cơ sở vật chất sẽ được bộc lộ sớm, từ đó có các biện pháp khắc phục kịp thời trước ngày 15/3/2026. Kết quả cuối cùng mà chúng ta hướng tới là một ngày hội toàn dân thực sự, nơi mỗi lá phiếu đều mang theo niềm tin và kỳ vọng về một nhiệm kỳ mới đầy hứa hẹn cho sự phát triển của đất nước. Các tổ chức phụ trách bầu cử cần tiếp tục bám sát các hướng dẫn từ Hội đồng bầu cử quốc gia và tinh thần của Thông tư 21/2025/TT-BNV để điều chỉnh kịch bản phù hợp với đặc thù của từng địa phương.