1. Kiểm soát môi tường là gì?

Kiểm soát môi trường là quá trình thực hiện việc phòng ngừa, phát hiện, ngăn chặn và xử lý hậu quả ô nhiễm. Điều này đã được quy định cụ thể tại khoản 22 Điều 3 Luật bảo vệ môi trường 2020. Có thể thấy, quá trình này là quá trình con người chủ động ngăn chặn những tác động xấu đến môi trường xuất phát từ hoạt động phát triển kinh tế, đời sống xã hội.

Trong đó, các yếu tố cấu thành lên quá trình kiểm trình kiểm soát môi trường gồm có các yếu tố sau:

- Mục đích của quá trình kiểm soát môi trường là phòng ngừa, khống chế hậu quả của ô nhiễm môi trường xảy ra. Có rất nhiều lý do dẫn đến hậu quả ô nhiễm môi trường, việc áp dụng quá trình kiểm soát môi trường sẽ là những hoạt động quản lý, khắc phục những hậu quả đó và thực hiện việc phục hồi tình trạng môi trường đang bị xâm hại.

- Về nội dung của quá trình kiểm soát môi trường, hoạt động kiểm soát gồm các hoạt động như thu thập, quản lý, công bố các thông tin về môi trường, thực hiện xây dựng kế hoạch, quy hoạch kế hoạch kiểm soát ô nhiễm và ban hành, áp dụng các tiêu chuẩn về quản lý chất thải trước khi đưa ra môi trường bên ngoài; xử lý, khắc phục các tình trạng môi trường bị ô nhiễm, phòng ngừa ô nhiễm môi trường từ khi chưa phát sinh,...

Theo đó, thông tin môi trường được giải thích tại Luật bảo vệ môi trường 2020 là những số liệu, dữ liệu về môi trường ở các dạng ký hiệu, chữ viết, hình ảnh, chữ số, âm thanh hoặc ở các dạng tương tự; Trong đó, thông tin môi trường gồm các số liệu, dữ liệu về thành phần môi trường, các tác động đối với môi trường, chính sách, pháp luật về bảo vệ hoạt động môi trường;

Còn cơ sở dữ liệu về môi trường chứa những tập hợp thông tin về môi trường đã được xây dựng, cập nhập và duy trì đáp ứng những yêu cầu cần thiết về truy cập, cùng sử dụng thông tin cho công tác bảo vệ nôi trường nhằm phục vụ lợi ích công cộng theo quy định của Luật môi trường 2020.

- Chủ thể của quá trình kiếm soát môi trường không chỉ là Nhà nước, các cơ quan quản lý nhà nước về môi trường hay các doanh nghiệp, khu dân cư, hiệp hội bảo vệ môi trường, các tổ chức, hộ gia đình, cá nhân,...Từ đó, có thấy quá trình kiểm soát môi trường không thuộc về bất cứ tổ chức, cá nhân nào trong xã hội mà là tất cả toàn thể cộng đồng.

2. Các biện pháp kiểm soát môi trường

2.1 Các phương thức kiểm soát môi trường

Các phương thức kiểm soát môi trường bằng nhiều hình thức như sau:

Thực hiện biện pháp mệnh lệnh bằng các công cụ hành chính: hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn môi trường, giấy phép môi trường, các hình thức xử phạt vi phạm, chế độ thanh tra, kiểm tra. Nhằm thay đổi hành vi của mỗi cá nhân, tổ chức, tập thể về việc tác động đến môi trường;
Bằng công cụ kinh tế: thuế, phí, trợ cấp, kỹ thuật phục hồi môi trường, quỹ môi trường,...
Các biện pháp kỹ thuật: các công cụ sử dụng trong quan chắc, tái chế, xử lý, cải tạo, phục hồi;
Các yếu tố xã hội: truyền thông, giáo dục nhằm biện pháp nâng cao nhận thức, hiểu biết về quá trình kiểm soát môi trường cho các cơ quan quản lý, các tổ chức, tập thể và các cộng đồng dân cư,.....;

2.2 Các biện pháp môi trường theo mục đích

Ngoài việc chia các phương thức kiểm soát cụ thể như trên, còn có thể thực hiện các biện pháp kiểm soát thông qua quá trình phân chia mục đích kiểm soát môi trường như sau:

a. Kiểm soát ô nhiễm thông qua các công việc

- Tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật về bảo vệ môi trường chứa các chế tài xử phạt bao gồm cưỡng chế hành chính và xử lý hình sự đủ tính chất mạnh mẽ, răn đe các hành vi và chủ thể vi phạm;

- Xây dựng quá trình đồng bộ hệ thống xử lý môi trường tại các nhà máy, khu công nghiệp theo tiêu chuẩn pháp luật quy định;

- Thực hiện quá trình nâng cao chuyên môn, nhằm phát hiện, ngăn chặn và kịp thời xử lý triệt để các hành vi gây ô nhiễm của các tổ chức, cá nhân trong toàn cộng đồng;

- Công khai, thực hiện minh bạch các kế hoạch về hoạt động, tiêu chuẩn xử lý chất thải ra môi trường;

- Quy định chặt chẽ về quy trình thu gom, xử lý các chất thải, báo cáo định kỳ về hoạt động xử lý chất thải;

- Đẩy mạnh các công tác, hoạt động tuyên truyền, giáo dục về môi trường trong toàn xã hội về giữ gìn và bảo vệ môi trường;

Trong các yếu tố trên, yếu tố hiện nay đang được trú trọng trong quá trình vận dụng là những yếu tố như thị trường, yếu tố xã hội đang ngày càng được ưu ái.

b. Phòng ngừa môi trường

- Chủ các cơ sở có mục đích kinh doanh, sản xuất, phương tiện vận tải có nguy cơ sả chất thải ra môi trường cần phải áp dụng các biện pháp phòng ngừa như:

+ Lập kế hoạch phòng ngừa và ứng phó với các sự cố về môi trường;

+ Lắp đặt các thiết bị, phương tiện ứng phó với sự cố về môi trường;

+ Đào tạo, huấn luyện lực lượng quản lý về sự cố môi trường;

+ Thực hiện các chế độ kiểm tra và áp dụng các biện pháp an toàn dựa theo quy chuẩn pháp luật;

+ Áp dụng các biện pháp loại trừ để giảm thiểu các rủi ro và ứng phó các sự cố về môi trường.

- Các cơ quan nhà Bộ, ngang Bộ và Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh/thành phố trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn có trách nhiệm thực hiện các nội dung sau:

+ Thực hiện điều tra, thống kê và đánh giá các nguy cơ và sự cố môi trường xảy ra trọng phạm vi các nước, khu vực, địa phương;

+ Xây dựng năng lực phòng ngừa và cảnh báo các nguy cơ tiềm ẩn đối với môi trường;

+ Xây dựng các kế hoạch phòng ngừa và ứng phó các sự cố môi trường hằng năm và định kỳ;

c. Ứng phó sự đối với sự cố môi trường

- Các tổ chức, cá nhân gây ra sự cố về môi trường phải áp dụn g các biện pháp khẩn cấp để bảo đảm sự án toàn với các cá nhân khác trọng cộng đồng và tài sản; thực hiện các biện pháp cứu người và tài sản kịp thời, nhanh chóng và hiệu quả; đồng thời thông báo cho chính quyền địa phương về sự cố và có phương án khắc phục hậu quả;

- Khi xảy ra sự cố, người đứng đầu tại địa phương cơ sở có trách nhiệm huy động nhanh chóng số lượng nhân lực và các phương tiện ứng phó kịp thời;

- Trường hợp bất khả kháng xảy ra, cần báo cảnh báo khẩn cấp cho cơ quan cấp trên để huy động thêm nhiều nhân lực và phương tiện kịp thời khắc phục sự cố và áp dụng các phương án và biện pháp bảo vệ và ứng phó với sự cố trong khả năng.

3. Vai trò của việc kiểm soát môi trường

Công tác kiểm soát môi trường ở nước ta là một quá trình chứa nội dung quan trọng đối với bảo vệ môi trường. Để tiến hành quá trình quan trọng này, khi bắt tay vào thực hiện các dự án kinh tế có tác động đến môi trường như khai thác khoáng sản, sản xuất công nghiệp nặng,.... thì các dự án đó đều phải tuân thủ đầy đủ các điều kiện về đánh giá sự tác động đến môi trường tại mỗi địa phương có dự án đó trước khi triển khai thực hiện. Từ đó cho thấy, quá trình kiểm soát môi trường chiếm vai trò cực kỳ quan trọng trong cả quá trình bảo vệ môi trường. Để thực hiện quá trình này, mỗi cá nhân, tổ chức, tập thể cần có lối sống xanh và phương án tiêu dùng bền vững, sản xuất xanh, sử dụng tài nguyên hiệu quả, hạn chế xả thải ra môi trường,.... Đây là các biện pháp được ưu tiên thực hiện và khuyên khích áp dụng trên cả nước ta.

Ngoài những nguyên tác kể trên, việc xây dựng các hệ thống có nhiệm vụ làm quan trắc môi trường được trú trọng xây dựng tại từng địa phương trên cơ sở tài sản quốc gia và của từng cá nhân, tổ chức được thiếp lập và vận hành nhằm kịp thời phát hiện sự tác động to lớn có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường, tác động đến hệ sinh thái,....

Bên cạnh đó, hệ thống các tiêu chuẩn về kỹ thuật môi trường, giấy phép quy định bảo đảm sự tác động trong phạm vi cho phép và các hình thức xử phạt những vi phạm được ban hành đầy đủ. Các cơ sở sản xuất, kinh doanh bắt buộc phải đáp ứng các tiêu chuẩn về xử lý chất thải trước khi đưa ra môi trường. Đối với cá nhân, hộ gia đình cần được Nhà nước tổ chức để thu gom, xử lý có hệ thống.

Các nội dung liên quan đến vấn đề kiểm soát môi trường mỗi khu vực được Bộ tài nguyên và Môi trường là cơ quan giữ vị trí chủ quản chịu trách nhiệm kiểm soát môi trường ở cấp độ quốc gia, nhất là các vấn đề phạm vi liên tỉnh.

Trên đây là bài viết. tham khảo của công ty Luật Minh Khuê về "Kiểm soát môi trường là gì? và vai trò của việc kiểm soát môi trường". Mọi vướng mắc chưa rõ hoặc có nhu cầu hỗ trợ các vấn đề pháp lý khác, quý khách hàng vui lòng liên hệ với bộ phận luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến qua tổng đài điện thoại 24/7, gọi ngay tới số: 19006162 hoặc gửi email trực tiếp tại : lienhe@luatminhkhue.vn để được giải đáp.