Mục lục bài viết

Karaoke là hình thức giải trí hát lại lời bài hát trên nền nhạc đã được thu sẵn, lời bài hát sẽ được thể hiện trên một màn hình. Về bản chất, đối tượng kinh doanh của dịch vụ karaoke là bản ghi âm, ghi hình một cuộc biểu diện của các tác phẩm âm nhạc và đây đều là những đối tượng được bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ. Tuy nhiên, trên thực tế trong hoạt động kinh doanh karaoke, những chủ thể kinh doanh đều không để tâm đến việc thanh toán tiền nhuận bút, thù lao cho các chủ thể sở hữu quyền sở hữu trí tuệ. Vậy những rủi ro pháp lý nào các đơn vị kinh doanh trong lĩnh vực này có thể gặp phải? và cách khắc phục ra sao?

Câu hỏi được biên tập từ chuyên mục tư vấn luật Sở hữu trí tuệ của Công ty luật Minh Khuê

>> Luật sư tư vấn pháp luật Sở hữu trí tuệ, gọi: 0986.386.648

Trả lời:

Chào bạn, cảm ơn bạn đã tin tưởng và gửi câu hỏi đề nghị tư vấn luật đến Bộ phận luật sư tư vấn pháp luật của Công ty Luật Minh Khuê. Nội dung câu hỏi của bạn đã được đội ngũ luật sư của Chúng tôi nghiên cứu và tư vấn cụ thể như sau:

1. Cơ sở pháp lý:

- Luật sở hữu trí tuệ 2005

- Nghị định số 54/2019/NĐ-CP quy định về kinh doanh dịch vụ karaoke, dịch vụ vũ trường

- Nghị định 22/2018/NĐ-CP

2. Luật sư tư vấn:

2.1. Hoạt động kinh doanh dịch vụ Karaoke có vi phạm bản quyền hay không?

Được sáng tạo ra tại Nhật Bản từ năm 70 của thế kỷ 20, karaoke là một hình thức giải trí mà người sử dụng hát lời bài hát trên nền nhạc đã được thu sẵn. Karaoke ã trở thành hoạt động giải trí phổ biến ở khắp nơi trên thế giới nói chung và tại Việt Nam nói riêng. Cứ nhìn vào mật độ các quán karaoke được xây dựng khắp nơi tại Việt Nam tăng dần qua từng năm, cả về mặt độ và quy mô cũng có thể thấy được hoạt động giải trí này được yêu thích và mang lại lợi nhuận cao thế nào.

Như đã đề cập ở trên, karaoke là hình thức giải trí hát lại lời bài hát trên nền nhạc đã được thu sẵn, lời bài hát sẽ được thể hiện trên một màn hình. Về bản chất, đối tượng kinh doanh của dịch vụ karaoke là bản ghi âm, ghi hình một cuộc biểu diện của các tác phẩm âm nhạc và đây đều là những đối tượng được bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ. Tuy nhiên, trên thực tế trong hoạt động kinh doanh karaoke, những chủ thể kinh doanh đều không để tâm đến việc thanh toán tiền nhuận bút, thù lao cho các chủ thể sở hữu quyền sở hữu trí tuệ. Từ đó các xung đột, tranh chấp pháp lý với chủ sở hữu bản quyền dễ xảy ra và quá trình giải quyết những tranh chấp này tại các cơ quan nhà nước có thẩm quyền có thể gây tốn kém chi phí và ảnh hưởng không nhỏ đến danh tiếng, uy tín thương hiệu.

Ngoài hoạt động karaoke truyền thống, tức là sao chép các bạn ghi vào các đĩa CD hay một hệ thống lưu trữ cố định, các đơn vị kinh doanh karaoke hiện nay cũng phát triển việc kinh doanh karaoke dựa trên các bản online được phát hành trên các website online như YouTube, nhaccuatui…

Tuy phổ biến là vậy, nhưng những người kinh doanh karaoke ở Việt Nam thường chỉ chú ý đáp ứng các điều kiện hoạt động theo quy định của pháp luật trước khi kinh doanh hoạt động karaoke như:

- Người kinh doanh phải thành lập doanh nghiệp hộ kinh doanh

- Bảo đảm các điều kiện về phòng chống cháy nổ

- Diện tích tối thiểu của phòng hát

Và các điều kiện khác được quy định cụ thể tại nghị định 54/2019/NĐ-CP quy định về kinh doanh dịch vụ karaoke, dịch vụ vũ trường. Tuy nhiên, Nghị định này lại không hề đề cập đến việc thanh toán tiền nhuận bút, thù lao khi sử dụng bản ghi âm ghi hình tác phẩm âm nhạc như là một điều kiện phải đáp ứng khi kinh doanh, trong khi các bản ghi âm, ghi hình là đối tượng kinh doanh chính của dịch vụ karaoke. Chính bởi vậy mà các đơn vi kinh doanh dịch vụ karaoke không lưu tâm đến vấn đề này.

2.2. Quy định pháp luật về bản quyền đối với hoạt động kinh doanh dịch vụ karaoke

Theo quy định tại Điều 3 và khoản 1 điều 14 của Luật sở hữu trí tuệ Việt Nam, tác phẩm âm nhạc là một trong 12 loại hình tác phẩm tác phẩm văn học, nghệ thuật, khoa học được bảo hộ quyền tác giả.

Trong đó, tác phẩm âm nhạc là tác phẩm được thể hiện dưới dạng nhạc nốt trong bản nhạc hoặc các ký tự âm nhạc khác hoặc được định hình trên bản ghi âm, ghi hình có hoặc không có lời, không phụ thuộc vào việc trình diễn hay không trình diễn (Điều 10 nghị định 22/2018/NĐ-CP).

Còn về bản ghi âm, ghi hình là bản định hình các âm thanh, hình ảnh của cuộc biểu diễn hoặc các âm thanh, hình ảnh khác hoặc việc định hình sự tái hiện lại các âm thanh, hình ảnh không phải dưới hình thức định hình gắn với tác phẩm điện ảnh hoặc tác phẩm được đọc được tạo ra theo phương pháp tương tự. Các bản ghi âm, ghi hình cũng là đối tượng được bảo hộ quyền liên quan theo quy định tại Điều 3 Luật sở hữu trí tuệ hiện hành.

Việc sử dụng các bản ghi trong kinh doanh karaoke thuộc trường hợp sử dụng tác phẩm bản ghi âm ghi hình đã công bố không phải xin phép nhưng phải trả tiền nhuận bút, thù lao theo quy định tại Điều 26, Điều 33 Luật sở hữu trí tuệ.

Cụ thể tại khoản 2 Điều 43 Nghị định 22/2018/NĐ-CP quy định:

"Tổ chức, cá nhân khai thác, sử dụng tác phẩm, bản ghi âm, ghi hình, chương trình phát sóng theo quy định tại khoản một điều 26, khoản một và khoản hai điều ba của luật sở hữu trí tuệ có nghĩa vụ liên lạc trực tiếp với chủ sở hữu quyền tác giả, chủ sở hữu quyền liên quan hoặc tổ chức đại diện tập thể quyền tác giả, quyền liên quan về việc khai thác, sử dụng. Trường hợp không liên lạc trực tiếp được với chủ sở hữu quyền tác giả, chủ sở hữu quyền liên quan thì tổ chức, cá nhân khai thác, sử dụng tác phẩm bản ghi âm ghi hình, chương trình phát sóng, thông báo trên phương tiện thông tin đại chúng”.

Cùng với đó, khoản 1 Điều 45 Nghị định 22/2018/NĐ-CP cũng quy định cụ thể hơn về trường hợp khai thác, sử dụng bản ghi âm, ghi hình: “Tổ chức, cá nhân sử dụng trực tiếp hoặc gián tiếp bản ghi âm, ghi hình theo quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều 33 của Luật sở hữu trí tuệ phải trả tiền nhuận bút, thù lao, quyền lợi vật chất cho chủ sở hữu quyền tác giả, chủ sở hữu quyền liên quan.”

Bởi vậy, bất kể khai thác bản ghi online hay offline, hành vi vi phạm việc thanh toán nhuận bút, thù lao cho chủ sở hữu quyền tác giả, quyền liên quan đều có thể bị xử lý nếu chủ thể quyền có yêu cầu. Khi đó, bên vi phạm sẽ phải chịu các chế tài dân sự bồi thường thiệt hại và phạt vi phạm hành chính. Mức bồi thường dân sự thường sẽ được quyết định dựa trên thiệt hại thực tế phát sinh mà chủ sở hữu quyền tác giả, quyền liên quan chứng minh được và sẽ tùy vào từng vụ vi phạm cụ thể.

Còn mức phạt vi phạm hành chính đối với việc sử dụng bản ghi âm, ghi hình đã công bố nhằm mục đích thương mại trong cơ sở kinh doanh dịch vụ karaoke có thể lên đến 25.000.000 đồng.

2.3. Cách thức thanh toán “phí bản quyền” nhanh chóng và đáng tin cậy

Giá trị của các tài sản trí tuệ ngày càng được nhìn nhận, đánh giá cao hơn, các chủ sở hữu quyền tác giả, quyền liên quan cũng hiểu rõ hơn về các quyền luật định của mình. Bởi vậy, những đơn vị kinh doanh karaoke nên lưu tâm hơn đến vấn đề thanh toán nhuận bút, thù lao cho các chủ thể quyền tác giả, quyền liên quan trước khi đưa bản ghi âm, ghi hình các tác phẩm âm nhạc vào khai thác.

Việc thanh toán nhuận bút, thù lao cho chủ sở hữu quyền tác giả, quyền liên quan có thể được thực hiện trực tiếp vào việc thỏa thuận với chủ sở hữu quyền tác giả, quyền liên quan. Song việc này thường có nhiều rủi ro như: mất nhiều thời gian vì phải liên hệ với nhiều người, tổ chức cho các bản ghi tác phẩm khác nhau; chi phí cao và không ổn định vì mỗi tác giả, ca sỹ lại có một mức giá riêng và thường là mang tính chủ quan. Hơn nữa, cũng có rủi ro cao vì không rõ ràng trong việc xác định chủ sở hữu quyền tác giả, quyền liên quan. Không phải lúc nào tác giả, ca sỹ những người có liên quan nhất đến tác phẩm cũng là chủ sở hữu quyền tác giả, quyền liên quan. Do đó, các tổ chức cá nhân kinh doanh karaoke có thể tìm đến các tổ chức đại diện tập thể quyền tác giả, quyền liên quan được pháp luật công nhận như: Trung tâm bảo vệ quyền tác giả âm nhạc Việt Nam (đại diện cho các tác giả), Sky music (đại diện cho những người biểu diễn) với biểu phí cố định, công khai. Thông qua đó để nhanh chóng thực hiện các nghĩa vụ thanh toán nhuận bút, thù lao cho việc sử dụng vẫn ghi trong hoạt động kinh doanh của mình.

2.4. Dịch vụ tư vấn luật sở hữu trí tuệ trực tuyến

Khi bạn đang gặp vướng mắc về quyền sở hữu trí tuệ mà không biết hỏi ai? Tiếp cận với những cơ quan đăng ký, xác lập quyền tại các tỉnh/Thành phố bạn chỉ nhận được các câu trả lời chung nhất như "cái này khó", "Không được đâu", "tôi cũng không biết nữa"... Đó là khi bạn cần đến Chúng tôi, Công ty luật Minh Khuê đã cung cấp dịch vụ tư vấn pháp luật sở hữu trí tuệ miễn phí trực tuyến, gọi: 1900.6162. Chỉ bằng một cuộc gọi điện thoại đến tổng đài tư vấn pháp luật sở hữu trí tuệ trực tuyến mọi vấn đề, vướng mắc pháp lý của bạn trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ sẽ được giải quyết nhanh chóng và chính xác.

Luật sư tư vấn luật sở hữu trí tuệ trực tuyến 24/7: 1900.6162 tư vấn các lĩnh vực chủ yếu sau trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ:

+ Tư vấn việc đăng ký xác lập quyền sở hữu trí tuệ đối với các tác phẩm, sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, nhãn hiệu, tên thương mại...và Giống cây trồng. Đây là một trong những căn cứ pháp lý quan trọng để bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ của Bạn.

+ Tư vấn, giải đáp mọi vướng mắc pháp lý trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ của Bạn. Đội ngũ chuyên gia pháp lý, luật sư chuyên trách của Công ty luật Minh Khuê luôn sẵn sàng lắng nghe và giải đáp các câu hỏi pháp lý của bạn một cách tận tình, chu đáo.

+ Hướng dẫn, đưa ra phương thức giải quyết pháp lý riêng biệt cho từng trường hợp vướng mắc của Bạn trong lĩnh vực Sở hữu trí tuệ;

+ Cung cấp dịch vụ pháp lý phù hợp với yêu cầu của khách hàng. Công ty luật Minh Khuê không chỉ tư vấn tốt trong việc bảo vệ các quyền sở hữu trí tuệ, mà Chúng tôi còn là Hãng luật hàng đầu tại Việt Nam trong việc cung cấp các dịch vụ pháp lý trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ tại Việt Nam.

Chúng tôi là người bạn pháp lý quan trọng nhất của Bạn! - Hãy gọi: 1900.6162 nếu bạn gặp những câu hỏi, vướng mắc pháp lý không chỉ trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ.

Trên đây là tư vấn của chúng tôi. Nếu còn vướng mắc, chưa rõ hoặc cần hỗ trợ pháp lý khác bạn vui lòng liên hệ bộ phận tư vấn pháp luật trực tuyến qua tổng đài điện thoại số: 0986.386.648 để được giải đáp.

Rất mong nhận được sự hợp tác!

Trân trọng./.

Bộ phận tư vấn pháp luật Sở hữu trí tuệ - Công ty luật Minh Khuê