1. Hiểu thế nào về lãi suất tái cấp vốn?
Trước hết, khi nói về tái cấp vốn, theo khoản 1 Điều 11 Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam 2010 thì tái cấp vốn được quy định là hình thức cấp tín dụng của Ngân hàng Nhà nước nhằm cung ứng vốn ngắn hạn và phương tiện thanh toán cho tổ chức tín dụng.
Vốn sẽ được huy động cho mục đích sử dụng của ngân hàng thương mại. Trong đó, chủ thể thực hiện tái cấp vốn là Ngân hàng trung ương, có vị trí và vai trò quan trọng đối với hiệu quả hoạt động vốn của các ngân hàng thương mại.
Thứ hai, khi nói về lãi suất, có thể thấy lãi suất sẽ được tính theo tỷ lệ phần trăm nhân với số tiền gốc theo một thời gian cụ thể được quy ước giữa 2 bên (thường được tính theo tháng hoặc theo năm). Trong lãi suất sẽ có một số khái niệm mà chắc chắn nhiều người đi vay chưa thể nắm rõ như lãi suất cơ bản, lãi suất tái chiết khấu hay lãi suất tái cấp vốn.
Trong hoạt động vay vốn của các tổ chức tín dụng, tồn tại hai giá trị lãi suất có thể gây nhầm lẫn với nhau: lãi suất tái cấp vốn và lãi suất tái chiết khấu. Tuy chúng có vẻ giống nhau, nhưng ý nghĩa sử dụng, đối tượng áp dụng và tài sản đảm bảo cho vay lại là hoàn toàn khác biệt. Việc phân biệt hai loại lãi suất này rất quan trọng để hiểu rõ các quy định pháp luật liên quan và để xác định các hoạt động của Ngân hàng Nhà nước và các ngân hàng thương mại trong việc tìm kiếm và duy trì nguồn vốn.
Tóm lại, từ những phân tích trên đây có thể hiểu lãi suất tái cấp vốn là lãi suất mà ở đó ngân hàng nhà nước áp dụng cho các nghiệp vụ tái cấp vốn cho ngân hàng thương mại. Theo quy định tại Luật Ngân hàng nhà nước Việt Nam, tái cấp vốn là hình thức cấp tín dụng của Ngân hàng Nhà nước nhằm cung ứng vốn ngắn hạn và phương tiện thanh toán cho tổ chức tín dụng.
2. Hoạt động tái cấp vốn có đặc điểm gì?
Hoạt động tái cấp vốn có một số đặc điểm như sau:
- Về bản chất, tái cấp vốn là một công cụ để Ngân hàng Nhà nước điều tiết khối lượng tiền lưu thông.
- Việc tái cấp vốn chỉ thực hiện với các ngân hàng đáp ứng đầy đủ điều kiện nhất định:
- Các ngân hàng thành lập và hoạt động theo luật các tổ chức tín dụng.
- Ngân hàng không bị đặt vào tình trạng kiểm soát đặc biệt.
- Có đơn xin vay.
- Không có dư nợ quá hạn tại ngân hàng Nhà nước.
- Thực hiện các quy định về đảm bảo tiền vay theo quy định pháp luật.
- Mức tái cấp vốn đối với tổ chức tín dụng trên cơ sở mệnh giá trái phiếu đặc biệt do Thống đốc ngân hàng Nhà nước quyết định căn cứ vào mục tiêu điều hành chính sách tiền tệ , kết quả trích lập dự phòng rủi ro đối với trái phiếu đặc biệt và kết quả xử lý nợ xấu nhưng không quá 70% mệnh giá trái phiếu đặc biệt.
- Lãi suất tái cấp vốn quá hạn bằng 150% lãi suất trên hợp đồng tín dụng giữa các bên.
3. Hình thức tái cấp vốn
Ngân hàng Nhà nước quy định và thực hiện việc tái cấp vốn cho tổ chức tín dụng theo các hình thức sau đây:
- Cho vay có bảo đảm bằng cầm cố giấy tờ có giá;
- Chiết khấu giấy tờ có giá;
- Các hình thức tái cấp vốn khác.
Tái cấp vốn theo hình thức cho vay có đảm bảo bằng giấy tờ có giá
Ngân hàng nhà nước Việt Nam cung cấp hình thức cho vay có bảo đảm bằng cầm cố giấy tờ có giá, dành cho các tổ chức tín dụng, với mục đích đảm bảo nghĩa vụ trả nợ. Tuy nhiên, khi vay bằng hình thức này, cần lưu ý một số điểm sau:
- Lãi suất sẽ được ngân hàng công bố và điều chỉnh thường xuyên.
- Số tiền vay không được vượt quá giá trị của giấy tờ cầm cố.
- Thời gian cầm cố giấy tờ không quá 12 tháng và không quá thời hạn sử dụng của giấy tờ có giá đó.
Tái cấp vốn theo hình thức chiết khấu giấy tờ có giá
Chiết khấu giấy tờ có giá là hoạt động mà Ngân hàng Nhà nước mua ngắn hạn các giấy tờ có giá của các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài trước khi đến hạn thanh toán. Chiết khấu có thể được thực hiện theo hai hình thức sau:
- Chiết khấu toàn bộ thời hạn còn lại của giấy tờ có giá: Ngân hàng nhà nước sẽ mua hẳn giấy tờ có giá của tổ chức tín dụng, ngân hàng thương mại với giá trị tại thời điểm đó, dựa trên giá của giấy tờ có giá được giao dịch trên thị trường sơ cấp hoặc thứ cấp.
- Chiết khấu có kỳ hạn: Ngân hàng nhà nước sẽ đồng ý chiết khấu theo yêu cầu của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài và cam kết mua lại toàn bộ giấy tờ có giá đó sau một thời gian nhất định trước khi đến hạn thanh toán. Kỳ hạn chiết khấu tối đa là 91 ngày. Ngân hàng công bố lãi suất chiết khấu theo từng thời kỳ.
4. Mức lãi suất tái cấp vốn là bao nhiêu?
Theo Quyết định 574/QĐ-NHNN ngày 31 tháng 3 năm 2023 (Quyết định có hiệu lực từ ngày 03/04/2023 và thay thế Quyết định 313/QĐ-NHNN ngày 14/3/2023), quy định các mức lãi suất của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam từ ngày 03 tháng 4 năm 2023 như sau:
- Lãi suất tái cấp vốn: 5,5%/năm.
- Lãi suất tái chiết khấu: 3,5%/năm.
- Lãi suất cho vay qua đêm trong thanh toán điện tử liên ngân hàng và cho vay bù đắp thiếu hụt vốn trong thanh toán bù trừ của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đối với tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài: 6,0%/năm.
(Trước đó, tại Quyết định 313/QĐ-NHNN ngày 14 tháng 3 năm 2023, quy định các mức lãi suất của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam từ ngày 15 tháng 3 năm 2023 như sau:
- Lãi suất tái cấp vốn: 6,0%/năm.
- Lãi suất tái chiết khấu: 3,5%/năm.
- Lãi suất cho vay qua đêm trong thanh toán điện tử liên ngân hàng và cho vay bù đắp thiếu hụt vốn trong thanh toán bù trừ của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đối với tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài: 6,0%/năm)
Như vậy từ ngày 03 tháng 4 năm 2023, mức lãi suất tái cấp vốn sẽ giảm từ 6,0%/năm xuống 5,5%/năm (tức giảm 0,5%năm/năm so với Quyết định 313/QĐ-NHNN), còn các mức lãi suất lại sẽ giữ nguyên như hiện hành.
Động thái giảm lãi suất tái cấp vốn 50 điểm cơ bản (xuống 5,5%) có hiệu lực từ ngày 3/4 của Ngân hàng Nhà nước không gây bất ngờ do Ngân hàng Nhà nước đã công bố giảm các loại lãi suất liên quan khác từ ngày 16/3.
Một động lực khác cho Ngân hàng Nhà nước cắt giảm lãi suất là do tốc độ tăng trưởng GDP trong quý I/2023 của Việt Nam bất ngờ giảm xuống mức 3,32% so với cùng kỳ năm trước từ 5,92% trong quý IV/2022. Hơn nữa, có những dấu hiệu cho thấy sự ổn định quay lại thị trường sau các rối loạn gần đây trong hệ thống ngân hàng của Hoa Kỳ và châu Âu (sự sụp đổ của Ngân hàng SVB và việc UBS mua lại Credit Suisse) đã giảm bớt và Cục Dự trữ Liên bang Hoa Kỳ (Fed) sắp kết thúc chu kỳ tăng lãi suất.
Mặc dù Ngân hàng Nhà nước có xu hướng ưu tiên chính sách nới lỏng hơn, nhưng điều này không đồng nghĩa với việc khởi đầu một chu trình giảm lãi suất mạnh mẽ, ít nhất là tính đến thời điểm hiện tại. Ngân hàng Nhà nước có thể sẽ tiếp tục thực hiện các đợt giảm lãi suất tiếp theo một cách thận trọng và cân nhắc đến chỉ số giá cả trong nước và diễn biến tăng trưởng toàn cầu.
Để tìm hiểu thêm thông tin liên quan, mời quý bạn đọc tham khảo bài viết: Phân biệt lãi suất cơ bản, lãi suất tái cấp vốn, lãi suất tái chiết khấu của ngân hàng?
Mọi thắc mắc chưa rõ hay có nhu cầu hỗ trợ vấn đề pháp lý khác, quý khách hàng vui lòng liên hệ với bộ phận tư vấn pháp luật trực tuyến qua số hotline: 1900.6162 để được hỗ trợ và giải đáp kịp thời. Xin trân trọng cảm ơn quý khách hàng đã quan tâm theo dõi bài viết của Luật Minh Khuê.
