Lệnh giao dịch chứng khoán là gì? Các loại lệnh chứng khoán hiện nay

1. Lệnh giao dịch chứng khoán là gì?

Thị trường chứng khoán trong nền kinh tế có vai trò rất quan trọng đóng góp trong việc huy động vốn giữa các công ty, doanh nghiệp và nhà đầu tư. Thị trường chứng khoán cũng là nơi diễn ra các hoạt động giao dịch mua bán chứng khoán trung và dài hạn. Việc mua bán này được tiến hành ở thị trường sơ cấp khi người mua mua chứng khoán lần đầu từ những người phát hành, và ở những thị trường thứ cấp khi có sự mua đi bán lại các chứng khoán đã được phát hành ở thị trường sơ cấp.

Chứng khoán theo quy định tại khoản 1 Điều 4 của Luật Chứng khoán năm 2019 thì chứng khoán là một loại tài sản bao gồm cổ phiếu, trái phiếu, chứng chỉ quỹ; chứng quyền, chứng quyền có đảm bảo, quyền mua cổ phần, chứng chỉ lưu ký; chứng khoán phái sinh và các loại chứng khoán khác do Chính phủ quy định.

Chứng khoán vì là tài sản nên có thể giao dịch được, việc giao dịch chứng khoán sẽ được tổ chức giao dịch theo phương thức khớp lệnh tập trung, phương thức giao dịch thỏa thuận và phương thức giao dịch khác theo quy định tại Quy chế giao dịch chứng khoán của Sở giao dịch chứng khoán Việt Nam. Việc giao dịch chứng khoán sẽ thông qua chủ yếu trên các sàn giao dịch và qua các công ty môi giới chứng khoán.

Lệnh giao dịch chứng khoán là các thao tác, hành động mà nhà đầu tư thực hiện để tiến hành giao dịch (mua hoặc bán) chứng khoán theo yêu cầu, ý chí của chính nhà đầu tư. Mỗi lệnh chứng khoán sẽ có một ý nghĩa, đặc điểm khác nhau và khi nhập lệnh đó hệ thống sẽ hiểu mong muốn của nhà đầu tư và thực hiện theo cho đến khi lệnh đó được hoàn tất (khớp lệnh) hoặc bị hủy (hủy lệnh một phần hoặc toàn bộ lệnh) khi giá trị không khớp do hệ thống hủy hoặc do nhà đầu tư tự thao tác hủy lệnh.

Lệnh chứng khoán sẽ giúp các nhà đầu tư chứng khoán có thể giao dịch trên thị trường trường chứng khoán. Mỗi lệnh có giá trị khác nhau nên tùy thuộc vào hoàn cảnh, ý chí (khẩu vị) của nhà đầu tư để có thể sáng suốt lựa chọn lệnh cho phù hợp sao cho hạn chế những rủi ro không đáng có và tối ưu hóa hiệu suất đầu tư của mình.

Để đặt được lệnh chứng khoán thì trước hết các nhà đầu tư phải có tài khoản chứng khoán được mở tại các công ty chứng khoán. Chính các tài khoản đầu tư chứng khoán này của nhà đầu tư sẽ liên kết với chính tài khoản lưu ký tại trung tâm lưu ký chứng khoán Việt Nam. Từ đó khách hàng mới có thể tham gia đầu tư chứng khoán bằng cách đặt lệnh trực tiếp tại các công ty chứng khoán, đặt lệnh qua điện thoại di động hoặc đặt lệnh qua mạng máy tính có kết nối với các công ty chứng khoán.

Nội dung của một lệnh giao dịch chứng khoán bao gồm các thông tin sau:

- Lệnh đó là lệnh Mua hay Bán.

- Số lượng chứng khoán giao dịch (số lượng chứng khoán giao dịch tối đa là tổng số lượng chứng khoán mà nhà đầu tư có thể giao dịch, tức là chứng khoán đó phải về tài khoản của nhà đầu tư, theo quy định hiện hành thì thời gian kể từ khi nhà đầu tư khớp lệnh mua chứng khoán sẽ là T + 1,5 ngày tức là thời gian để chứng khoán về tài khoản và nhà đầu tư có thể giao dịch là 1,5 ngày không kể ngày mua chứng khoán.

- Tên chứng khoán, mã số loại chứng khoán.

- Tên của khách hàng và mã số.

- Ngày và giờ đặt lệnh.

- Thời gian có hiệu lực của lệnh.

2. Các loại lệnh chứng khoán hiện nay.

Hiện nay, để giao dịch chứng khoán các nhà đầu tư sẽ có các lệnh như lệnh thị trường, lệnh giới hạn và lệnh dừng, ...

- Lệnh thị trường (Market order): Lệnh thị trường được hiểu là với mức giá đó người ra lệnh chấp nhận mua, bán theo giá hiện hành trên thị trường. Lệnh thị trường còn có ký hiệu là MP, khi nhà đầu tư đặt mã chứng khoán, số lượng chứng khoán và giá theo lệnh MP thì hệ thống sẽ hiểu lệnh đó là mua tại mức giá bán thấp nhất hoặc bán ngay lập tức tại mức giá mua cao nhất trên thị trường. 

Ví dụ: Ông A đặt mua 10.000 cổ phiếu mã NVL đặt giá MP, khi đó giá NVL đang được kê với 3 mức là 14.900, 14.950 và 15.000 đồng/cổ phiếu thì khi đó lệnh của ông A sẽ khớp với mức giá 15.000 đồng vì đây là lệnh MP mua tại mức giá cao nhất.

- Lệnh thường: Các nhà đầu tư đặt lệnh kèm theo mức giá mua bán mong muốn trong phạm vi biên độ giao động của chứng khoán tại thời điểm vào ngày xác định.

Ví dụ: Tại thời điểm 13 giờ 00 phút ngày 05 tháng 7 năm 2023 thì cổ phiếu của Ngân hàng quân đổi (MBB) có giá 20.600 đồng/cổ phiếu. Tại thời điểm đó ông A đặt bán 10.000 cổ phiếu MBB với giá 20.6000 đồng, đồng thời lúc đó ông B cũng đặt lệnh mua 10.000 cổ phiếu MBB với giá 20.600 đồng khi đó hai lệnh đối ứng này sẽ khớp nhau và lệnh mua bán của ông A và ông B sẽ khớp tại thời điểm đó.

- Lệnh giới hạn (Limit order): Đối với việc chào bán, giá giới hạn là giá thấp nhất sẵn sàng bán và ngược lại đối với việc chào mua thì giá giới hạn là giá cao nhất sẳn sàng mua. Lệnh này có ký hiệu là LO thể hiện một mức giá đã được xác định hoặc một mức giá tốt hơn.

- Lệnh khớp lệnh sau giờ, theo quy định đối với lệnh này được sắp xếp vào 15 phút đầu và cuối mỗi một phiên giao dịch (ngày). Lệnh giới hạn có ký hiệu ATO viết tắt của từ "at the opening" (lệnh mở cửa) và ATC viết tắt của từ "at the closing" (lệnh đóng cửa).

Ví dụ: Ngày 05/7/2023 vào lúc 14h34p ông A có đặt lệnh bán 1000 cổ phiếu mã HPG với giá ATC (giá đóng cửa) khi hết phiên thì giá HPG có giá 26.95 khi đó lệnh của ông A sẽ được khớp tại giá đóng cửa là 26.950 đồng/cổ phiếu HPG.

- Lệnh dừng (Stop order): Lệnh dừng là lệnh để nhà đầu tư xác định trước giá trị muốn mua và muốn bán trong tương lai. Lệnh này có hiệu lực ngay khi nhà đầu tư đặt và kéo dài trong 30 ngày.

3. Một số lưu ý khi đặt lệnh chứng khoán.

Trước khi đặt lệnh chứng khoán nhà đầu tư cần cân nhắc kỹ việc lựa chọn mua, bán của mình, khối lượng và giá từ đó có thể lựa chọn loại lệnh sao cho phù hợp. Ngoài ra, các yếu tố thông tin vĩ mô, nội tại của doanh nghiệp nhà đầu tư cũng cần lưu ý để xác định trước xu hướng để đưa ra cách hành động sao cho phù hợp.

Một số lệnh thông dụng khác:

- Lệnh giới hạn dừng (stop limit) cũng giống như một lệnh dừng nhưng nó sẽ chuyển thành một lệnh giới hạn chứ không chuyển thành một lệnh thị trường khi đạt tới điểm dừng.

- Lệnh thực hiện toàn bộ hay hủy bỏ (Fill or Kill) loại lệnh này được thực hiện ngày toàn bộ hoặc hủy bỏ

- Lệnh thực hiện ngay hoặc huỷ bỏ (Immediate or cancel - IOC) là lệnh được thực hiện ngay một phần nào đó, phần còn lại bị hủy bỏ.

- Lệnh toàn bộ hoặc không (All or Nore - AON) với một thời hạn cho trước, chẳng hạn một ngày, lệnh phải được thực hiện toàn bộ, nếu không khách hàng sẽ không chấp nhân việc thực hiện đó.

Nguyên tắc khớp lệnh chứng khoán:

- Giá mua cao hơn giá cơ bản và giá bán thấp hơn giá cơ bản sẽ được thực hiện trước.

- Phân bổ từ bên có khối lượng ít sang bên có khối lượng nhiều.

- Nếu sau khi khớp lệnh có nhiều mức giá cùng thỏa mãn thì lấy mức giá gần với giá đóng cửa của ngày hôm trước hay mức giá của ngay phiên giao dịch trước đó.

- Nguyên tắc ưu tiên về giá khi khớp lệnh tức là các lệnh có giá tốt nhất (chào mua cao nhất và chào bán thấp nhất) được ưu tiên thực hiện trước.

- Nguyên tắc ưu tiên về thời gian: trong những lệnh có cùng mức giá, lệnh nào đến trước sẽ được ưu tiên thực hiện trước.

- Nguyên tắc ưu tiên khách hàng, khách hàng cá nhân sẽ được ưu tiên thực hiện giao dịch trước khách hàng tổ chức.

- Nguyên tắc ưu tiên về khối lượng, lệnh nào có khối lượng lớn hơn sẽ được ưu tiên phân phối trước.

- Nguyên tắc ngẫu nhiên, theo nguyên tắc này sẽ áp dụng ưu tiên về giá sau đó các lệnh khi đưa vào hệ thống sẽ được máy tính sắp xếp một cách ngẫu nhiên.

Ngoài ra, quý khách hàng có thể tham khảo thêm bài viết tại địa chỉ: Thị trường chứng khoán là gì? Quy định về thị trường chứng khoán.

Trên đây là bài tư vấn của chúng tôi, mọi thắc mắc quý khách hàng xin vui lòng liên hệ số Hotline 1900.6162 để được giải đáp. Xin chân thành cảm ơn!