1. Cây rau ngải cứu là gì?
Ngải cứu là một loại cây phổ biến và quen thuộc trong văn hoá và y học dân gian ở Việt Nam. Cây này được sử dụng trong nhiều loại thuốc và món ăn hàng ngày. Có một số tên gọi khác cho ngải cứu như ngải diệp và thuốc cứu, tuy nhiên, tên gọi này thường được sử dụng nhiều ở miền Nam. Cây rau ngải cứu, được biết đến với tên khoa học Artemisia vulgaris, là một loại cây thảo dược thuộc họ Cúc (Asteraceae). Đây là một loài cây có nguồn gốc tự nhiên và phân bố rộng rãi trên khắp thế giới, bao gồm châu Âu, châu Á và Bắc Mỹ. Cây rau ngải cứu thường được tìm thấy trong môi trường hoang dã, như đồng cỏ, ven đường và khu rừng thưa. Ngải cứu có chiều cao từ 0.4 đến 1m và có tinh dầu trong lá. Tuy nhiên, không phải ở mọi khu vực đều sử dụng cây ngải cứu, một số vùng cho rằng nó là cây cỏ xâm lấn và cần phải được diệt trừ.
Ở Việt Nam, cây ngải cứu thường mọc hoang dã ở các tỉnh như Lào Cai, Lai Châu, Yên Bái, Cao Bằng, Lạng Sơn, Hà Giang... và được khai thác để sản xuất thuốc. Ngoài ra, nhiều gia đình cũng trồng cây này trong vườn nhà, thường được sử dụng ngay tại chỗ trong nấu ăn hoặc điều trị một số bệnh lý đơn giản. Ngải cứu thuộc họ cúc, có thân thảo và thường sống lâu năm. Lá của cây mọc rải rác, mặt trên có màu xanh đậm và mặt dưới có lông nhung màu trắng. Trong y học cổ truyền, ngải cứu được sử dụng để điều trị một loạt các vấn đề sức khỏe, bao gồm viêm nhiễm, đau nhức cơ xương, rong kinh, tiểu đường, loét dạ dày, rối loạn tiêu hóa và vấn đề về da. Ngoài ra, cây rau ngải cứu cũng được sử dụng để làm thuốc chữa các bệnh lý khác nhau như viêm gan, bệnh lậu và bệnh lý gan. Thời gian thu hoạch ngải cứu thường rơi vào tháng 6 và phần cây được sử dụng chủ yếu là lá. Cây có thể trồng bằng cách cắt cành hoặc từ cây con, mặc dù nó có hoa và tạo hạt nhưng hạt không được sử dụng để gieo trồng. Cây rau ngải cứu là một loại cây thảo dược có nguồn gốc tự nhiên và đã được sử dụng trong y học cổ truyền từ hàng ngàn năm. Nó có nhiều tác dụng chữa bệnh và bồi bổ sức khỏe, nhưng việc sử dụng nó cần được thực hiện cẩn thận và theo hướng dẫn chuyên gia y tế.
2. Ăn rau ngải cứu có tác dụng gì?
Rau ngải cứu có tác dụng tốt đối với cơ thể, tuy nhiên, việc ăn rau ngải cứu không nên lạm dụng và cần tuân thủ liều lượng hợp lý. Rau ngải cứu chứa một hàm lượng tinh dầu từ 0,20 đến 0,34%, với các thành phần chủ yếu bao gồm monoterpen, dehydromatricaria ester, tetradecatrilin, tricosanol, aracholalcol và sesquiterpene. Cây ngải cứu có nhiều tác dụng như giúp an thần, tăng cường hoạt động của gan, có khả năng kháng khuẩn và cầm máu. Theo kinh nghiệm dân gian, ăn rau ngải cứu có tác dụng điều trị kinh nguyệt không đều, tiểu tiện có máu, chống đầy hơi, chướng bụng, tiêu chảy và táo bón. Có nhiều cách sử dụng rau ngải cứu khác nhau, tùy thuộc vào mục đích sử dụng. Rau ngải cứu có thể được phơi khô để sử dụng lâu dài, hoặc ăn trực tiếp khi còn tươi.
Tuy nhiên, dù rau ngải cứu có nhiều tác dụng tốt cho cơ thể, không nên sử dụng quá nhiều hoặc quá thường xuyên. Việc ăn rau ngải cứu quá nhiều có thể gây ngộ độc, dẫn đến tình trạng run chân tay hoặc co giật, gây tổn thương cho tế bào não. Một số nguyên tắc cần tuân thủ khi sử dụng rau ngải cứu là chỉ nên ăn từ 1-2 lần trong một tuần. Trong trường hợp sử dụng ngải cứu khô để uống khi bị bệnh, nên dùng từ 3-5g khô mỗi lần và chỉ sử dụng theo đợt. Khi khỏi bệnh, cần ngừng sử dụng và không nên sử dụng lâu dài.
>> Xem thêm: Ngải cứu là gì? Có được sử dụng như thế nào?
3. Một số bài thuốc và món ăn sử dụng rau ngải cứu:
Bài thuốc:
- Trị mụn cóc, mụn cơm: Giã nhỏ rau ngải cứu và đắp lên mụn cóc hoặc mụn cơm hàng ngày trong khoảng 3-10 ngày.
- Trị mụn trứng cá: Giã rau ngải cứu và đắp lên vị trí bị mụn trứng cá, chờ 20 phút rồi rửa sạch với nước. Thực hiện đều đặn cho đến khi hết mụn.
- Trị mẩn ngứa, ghẻ lở, rôm sảy: Giã nát rau ngải cứu, vắt lấy nước và hòa chung với nước tắm hàng ngày. Thực hiện liên tục trong vài ngày để thấy hiệu quả.
- Trị bong gân: Dùng lá ngải cứu tươi giã dập hoặc lá ngải cứu khô tẩm rượu, sau đó bó vào vị trí bị bong gân. Thực hiện một lần trong ngày, có thể bó hai lần nếu có hiện tượng đau và sưng tấy. Có thể thay rượu bằng giấm và hiệu quả tương tự.
- Dưỡng da: Rửa sạch rau ngải cứu và thái nhỏ, đun sôi với 500ml nước trong khoảng 20 phút. Lọc bỏ bã sau đó để nguội và sử dụng như nước hoa hồng.
- Trị cảm cúm: Sử dụng ngải cứu, lá khuynh diệp, và vỏ bưởi đun với 2 lít nước, sau đó dùng để xông trong 15 phút. Thực hiện liên tục trong 2-3 ngày để giảm triệu chứng cảm cúm.
Món ăn:
- Gà ác hầm ngải cứu: Sử dụng 1 con gà ác khoảng 350g, 10g đương quy, 20g câu kỷ tử, 2 quả lê và 250g ngải cứu. Hầm trong nửa lít nước cho đến khi nước còn 1/2. Chia thành 5 phần và ăn trong cả ngày. Có tác dụng điều trị suy nhược cơ thể và kém ăn.
- Trứng rán ngải cứu: Một món ăn đơn giản, dễ làm. Nên ăn trong thời gian dài (không nên ăn quá thường xuyên, chỉ 1-2 lần trong tuần). Có tác dụng làm sạch máu ứ, tăng cường tuần hoàn máu và có lợi cho quá trình trao đổi chất, giúp giải quyết chứng lạnh trong tử cung.
- Óc heo chưng ngải cứu: Món ăn giúp thay đổi khẩu vị và kích thích sự ngon miệng. Lá ngải cứu chứa adenin và choline, hai thành phần cấu thành vitamin B có tác dụng tích cực trong quá trình chuyển hóa chất.
4. Một số lưu ý khi sử dụng ngải cứu
Ngải cứu có nhiều tác dụng bồi bổ sức khỏe và chữa bệnh: Ngải cứu được coi là một loại thảo dược có nhiều tác dụng khác nhau trong việc bồi bổ sức khỏe và hỗ trợ điều trị một số bệnh. Nó có thể được sử dụng để điều trị mụn cóc, mụn trứng cá, mẩn ngứa, ghẻ lở, rôm sảy và giảm triệu chứng cảm cúm. Ngoài ra, ngải cứu cũng có thể được sử dụng trong một số món ăn để tăng cường giá trị dinh dưỡng và hương vị. Cần thận trọng khi sử dụng ngải cứu: Mặc dù ngải cứu có nhiều lợi ích, nhưng việc sử dụng nó cần được thận trọng. Sử dụng quá nhiều ngải cứu có thể gây ngộ độc và sử dụng không đúng cách có thể gây phản tác dụng. Do đó, cần tuân thủ liều lượng và cách sử dụng được đề xuất. Lưu ý đối với nhóm người nhất định: Người mang thai, từng sảy thai, sinh non và phụ nữ đang cho con bú nên hạn chế sử dụng ngải cứu hàng ngày. Điều này nhằm đảm bảo an toàn cho sức khỏe của mẹ và thai nhi, tránh tác động tiêu cực có thể xảy ra.
Tương tác thuốc: Ngải cứu có thể tương tác với một số loại thuốc chữa trầm cảm, tiểu đường, chống đông máu, ung thư, kháng khuẩn và các loại thuốc khác. Việc kết hợp ngải cứu với các loại thuốc này có thể gây tương tác và phản tác dụng của thuốc. Do đó, nếu đang sử dụng bất kỳ loại thuốc nào, nên tham khảo ý kiến của bác sĩ trước khi sử dụng ngải cứu.
Cơ địa mẫn cảm: Những người có cơ địa mẫn cảm với thảo dược nên rất thận trọng khi sử dụng ngải cứu. Nếu có bất kỳ dấu hiệu phản ứng dị ứng hoặc tác dụng phụ nào sau khi sử dụng ngải cứu, nên ngừng sử dụng và tham khảo ý kiến của bác sĩ.
Hạn chế thời gian sử dụng: Không nên sử dụng ngải cứu trong thời gian dài, quá 4 tuần. Việc sử dụng lâu dài có thể gây tác động không mong muốn hoặc phản tác dụng cho cơ thể.
Tóm lại, việc sử dụng ngải cứu có nhiều lợi ích, nhưng cần được thận trọng và tuân thủ đúng liều lượng. Nếu có bất kỳ điều gì không rõ ràng hoặc có quan ngại, nên tham khảo ý kiến của bác sĩ hoặc chuyên gia y tế trước khi sử dụng ngải cứu.
>> Xem thêm bài viết tham khảo sau: Hoa quả sấy khô là gì? Ăn hoa quả sấy khô có tốt cho sức khoẻ không?
