1. Ngải cứu là gì?
Ngải cứu là một loại cây thân thảo ưa ẩm, dễ trồng và sống lâu năm. Lá ngải cứu mọc so le, chẻ lông chim có màu lục sẫm. Khi vò nát có mùi hắc nhưng dễ ngửi.
Cây ngải cứu có chiều cao từ 0.4 - 1m, trong lá có tinh dầu, cây phân bố chủ yếu ở Châu Âu, Châu Á, Bắc Phi, Alaska và Bắc Mỹ.Tuy nhiên, không phải khu vực nào cũng sử dụng cây ngải cứu, ở một số vùng cho rằng cây ngải cứu là cây cỏ xâm lấn, cần phải diệt trừ.
Ở Việt Nam, cây ngải cứu dại thường mọc nhiều ở tỉnh Lào Cai, Lai Châu, Yên Bái, Cao Bằng, Lạng Sơn, Hà Giang... đây chính là nguồn dược liệu được khai thác thường xuyên để sản xuất thuốc.
Cây ngải cứu còn được trồng trong vườn của nhiều gia đình, thường được sử dụng tại chỗ trong nấu ăn hoặc điều trị một số bệnh lý đơn giản. Cây ngải cứu thuộc họ cúc, thân thảo, chu kỳ sống lâu năm, lá cây mọc so le, mặt trên lá cây màu xanh đậm, mặt phía dưới có lông nhung màu trắng.
Cây ngải cứu thường được thu hoạch vào khoảng tháng 6 và bộ phận được sử dụng chủ yếu là lá, có thể trồng ngải cứu bằng cách giâm cành hoặc cây con mặc dù cây có ra hoa quả và cho hạt nhưng hạt không được sử dụng để gieo trồng.
2. Ngải cứu được sử dụng như thế nào?
Với hàm lượng tinh dầu chiếm từ 0,2 – 0,34% và có các thành phần như monoterpen, dehydromatricaria ester, tetradecatrilin, tricosanol, aracholalcol và sesquiterpene và một số hợp chất mà cây ngải cứu mang lại nhiều công dụng như an thần, có tính kháng khuẩn cao, cầm máu.
Bên cạnh đó cây ngải cứu còn được xem là thần dược của chị em khi có thể điều trị chứng kinh nguyệt không đều, bị rong kinh, đại tiện ra máu, làm giảm chứng đầy hơi, khó tiêu, táo bón…
Dưới đây là một số công dụng của cây ngải cứu mà bạn đọc có thể tham khảo để biết thêm nhiều thông tin hữu ích từ loại cây này.
Tác dụng giảm đau
Ngải cứu được ứng dụng từ lâu trong việc giảm đau và có đặc tính kháng viêm, được sử dụng trong giảm đau các bệnh lý viêm xương khớp.
Một nghiên cứu kéo dài 4 tuần ở 90 người trường thành có viêm khớp gối, bệnh nhân được thoa thuốc mỡ ngải cứu 3% trong 3 lần mỗi ngày giúp cải thiện mức độ đau và chức năng vận động. Trong khi những người không điều trị, mức độ đau và cứng khớp không giảm.
Cần lưu ý rằng bản thân cây ngải cứu không nên bôi trực tiếp lên da vì nồng độ các hợp chất quá cao có thể gây nên tình trạng bỏng da.
Hiện nay, vẫn chưa đủ bằng chứng để chứng minh liệu trà và ngải cứu chiết xuất có tác dụng giảm đau.
Tác dụng chống nhiễm ký sinh trùng
Ngải cứu cũng có tác dụng điều trị nhiễm giun đường tiêu hóa từ thời Ai Cập cổ đại. Đặc tính chống lại ký sinh trùng này được xem như là một tác dụng của thujone. Tuy nhiên, những bằng chứng về tác dụng đặc hiệu này vẫn chỉ mang tính chất lịch sử.
Đáng chú ý, các nghiên cứu trên động vật và trong phòng thí nghiệm cho thấy loại thảo dược này có thể chống lại sán dây và một số loại ký sinh trùng khác mặc dù các nghiên cứu này có thể không được áp dụng trên người. Vì vậy, cần nhiều nghiên cứu chuyên sâu hơn để đánh giá tác dụng này của ngải cứu.
Đặc tính chống oxy hóa
Ngoài thujone, ngải cứu cũng có chứa một hợp chất đang chú ý khác là chamazulene. Tác dụng của chamazulene hoạt động như một chất chống oxy hóa và chúng có nồng độ cao nhất trong giai đoạn trước khi ra hoa.
Các chất chống oxy hóa như chamazulene có thể chống lại stress oxy hóa trong cơ thể, đây có thể là nguyên nhân đưa đến ung thư, các bệnh lý tim mạch, bệnh Alzheimer và một số bệnh lý khác. Tuy nhiên, cần có thêm nghiên cứu về các đặc tính của hợp chất này.
Tác dụng chống viêm
Artemisinin là một hợp chất khác được tìm thấy trong cây ngải cứu có tác dụng kháng viêm. Phản ứng viêm kéo dài thường có liên quan đến một số bệnh mãn tính của cơ thể.
Artemisinin có tác dụng ức chế các cytokine, đây là những protein được tiết ra bởi hệ miễn dịch của cơ thể thúc đẩy quá trình viêm.
Những nghiên cứu cho thấy ngải cứu có thể giúp làm giảm nhẹ bệnh Crohn. Đây là bệnh lý đặc trưng bởi hiện tượng viêm đường tiêu hóa. Những triệu chứng có thể bao gồm tiêu chảy, mệt mỏi, đau bụng hoặc các vấn đề ở đường tiêu hóa khác.
Trong một nghiên cứu trên 40 người trưởng thành có tình trạng này, những bệnh nhân sử dụng thực phẩm chức năng chứa 500mg ngải cứu 3 lần mỗi ngày làm giảm triệu chứng và giảm nhu cầu sử dụng thuốc kháng viêm steroid sau 8 tuần khi so sánh với nhóm sử dụng giả dược. Tuy nhiên, vẫn cần nhiều nghiên cứu chứng minh hiệu quả này.
Tóm lại, ngải cứu có nhiều lợi ích như giảm đau, kháng viêm, chống oxy hóa và ký sinh trùng. Tuy nhiên những lợi ích này cần có thêm nhiều bằng chứng khoa học.
Giảm đau bụng kinh, điều hòa kinh nguyệt
Đau bụng kinh hầu như chị em phụ nữ nào cũng gặp. Uống nước ngải cứu tươi có thể điều hòa kinh nguyệt, bạn có thể sử dụng ngải cứu hãm với nước sôi hoặc trà để sắc nước uống ngày. Cách uống nước ngải cứu chia làm 3 lần/ ngày trong ngày trước kỳ kinh nguyệt. Bạn cũng có thể sử dụng nước uống ngải cứu dạng cao hoặc dạng bột.
Hơn nữa, cách chữa kinh nguyệt không đều bằng ngải cứu. Lấy 10gr ngải cứu khô sắc với 200ml nước để cô đọng khoảng 100ml. Để dễ uống có thể thêm đường và dùng 2 lần/ ngày. Nếu bạn muốn giảm nhanh đau bụng kinh nguyệt thì có thể tăng lượng dùng và giảm khi đau bụng kinh nguyệt giảm.
3. Các lưu ý khi dùng cây ngải cứu
Trong Đông y, cây ngải cứu được dùng như một phương thuốc trừ hàn, có đặc tính làm ấm khí huyết, điều kinh và an thai. Vì thế nên cẩn thận khi kết hợp ngải cứu với các loại thuốc có tính hoạt huyết mạnh. Điển hình là nghệ - đặc tính hoạt huyết dùng để phá huyết tính, sinh cơ, vì thế cần thận trọng trong việc kết hợp 2 vị thuốc này và nên làm theo chỉ định của bác sĩ.
Dùng ngải cứu theo chỉ định của bác sĩ
Ngải cứu tuy được xem là phương thuốc tốt cho sức khỏe nhưng không nên dùng quá nhiều vì có thể gây ngộ độc cho người sử dụng. Tác dụng khi sử dụng quá liều ngải cứu sẽ làm thần kinh hưng phấn quá mức dẫn đến tay chân run, co giật. Nếu không phát hiện kịp thời sẽ dẫn đến giật cục bộ hoặc toàn thân, nghiêm trọng hơn sẽ dẫn đến kinh huyết (co cứng), liệt toàn thân.
Khi kiểm tra qua kính hiển vi có thể phát hiện những tổn thương trong tế bào não cho độc tố của ngải cứu gây nên.
Vì thế nếu muốn dùng ngải cứu để điều trị bệnh thì nên hỏi ý kiến của bác sĩ trước khi sử dụng. Chỉ nên “tẩm bổ” ngải cứu từ 1 – 2 lần/tuần, tránh ăn liên tục trong thời gian dài sẽ gây tích tụ các độc tố không tốt cho cơ thể.
Những ai nên và không nên sử dụng nước ngải cứu tươi:
Nước ngải cứu có nhiều ích lợi không chỉ với sức khỏe mà còn giúp đẹp da, đẹp dáng, giúp bạn tự tin hơn. Mặc dù vậy nhưng cũng có những đối tượng không nên sử dụng loại đồ uống này, đó là:
- Phụ nữ đang mang thai và cho con bú: Nước ngải cứu tươi có thể khiến phụ nữ bị co bóp tử cung đột ngột, điều này rất dễ dẫn đến sảy thai hoặc giảm sữa khi em bé đang trong thời kỳ bú sữa mẹ.
- Người đang bị hoặc có tiền sử bị động kinh: Nước ngải cứu tươi chất Thujone. Đây là loại chất kích thích não bộ khiến người động kinh bị co giật. Thêm nữa là nước ngải cứu còn phản ứng với một số thành phần của thuốc động kinh như primidone, gabapentin,... dẫn đến làm giảm tác dụng của thuốc.
- Người mắc các bệnh về tim mạch: Nước ngải cứu có tương tác với thuốc Warfarin mà người bị bệnh lý về tim hay sử dụng. Khi đó, bạn có thể bị xuất huyết tiêu hóa, rất nguy hại.
- Người mắc các bệnh về thận: Cũng như vậy, người mắc các bệnh về thận không nên sử dụng nước ngải cứu tươi vì có thể khiến bệnh càng trầm trọng và khó kiểm soát hơn
- Người mắc bệnh rối loạn đường ruột: Như đã nói ở trên, ngải cứu có công dụng lợi tiểu. Vì thế, khi sử dụng ngải cứu trong khi bị tổn thương đường ruột sẽ khiến bệnh trở nặng hơn hoặc giảm hiệu quả chữa bệnh.
Những người nên uống nước ngải cứu tươi:
- Người muốn giảm cân, giữ dáng, đặc biệt là muốn giảm mỡ bụng hay mỡ nội tạng
- Người bị nóng trong, mụn nhọt
- Phụ nữ có kinh nguyệt không đều, hay bị đau bụng khi đến ngày “đèn đỏ”
- Người bị khó tiêu, rối loạn tiêu hóa, táo bón thường xuyên
- Người hay bị nhức mỏi xương khớp
- Người bị viêm amidan có thể dùng để hỗ trợ điều trị
Xem thêm: Lợi ích của việc ăn rau ngải cứu là gì?
