1. Trách nhiệm khai thuế thay trong trường hợp cá nhân nhận cổ tức, nhận thưởng bằng chứng khoán

Theo quy định tại Điểm d.1 Khoản 5 Điều 7 của Nghị định 126/2020/NĐ-CP, tổ chức và cá nhân thực hiện khai thuế và nộp thuế thay cho người nộp thuế phải tuân thủ đầy đủ các quy định về khai thuế và nộp thuế, như quy định đối với người nộp thuế trong Nghị định này, bao gồm:

Tổ chức khai thuế thay và nộp thuế thay cho cá nhân nhận cổ tức bằng chứng khoán, cá nhân là cổ đông hiện hữu nhận thưởng bằng chứng khoán, cá nhân được ghi nhận phần vốn tăng thêm do lợi tức ghi tăng vốn, cá nhân góp vốn bằng bất động sản, phần vốn góp, chứng khoán. Thời điểm khai thuế thay và nộp thuế thay được thực hiện khi cá nhân có sự chuyển nhượng chứng khoán cùng loại, chuyển nhượng vốn hoặc rút vốn. Cụ thể như sau:

Đối với cá nhân nhận cổ tức bằng chứng khoán và cá nhân là cổ đông hiện hữu nhận thưởng bằng chứng khoán, tổ chức có trách nhiệm khai thuế thay và nộp thuế thay cho cá nhân đối với thu nhập từ đầu tư vốn khi cá nhân chuyển nhượng chứng khoán cùng loại như sau:

- Đối với chứng khoán thông qua hệ thống giao dịch trên Sở giao dịch chứng khoán, tổ chức khai thuế thay và nộp thuế thay là công ty chứng khoán, ngân hàng thương mại nơi cá nhân mở tài khoản lưu ký, công ty quản lý quỹ nơi cá nhân ủy thác danh mục đầu tư.

- Đối với chứng khoán không thông qua hệ thống giao dịch trên Sở giao dịch chứng khoán, tổ chức khai thuế thay và nộp thuế thay như sau: nếu chứng khoán thuộc công ty cổ phần đã đăng ký chứng khoán tập trung tại Trung tâm lưu ký chứng khoán, tổ chức khai thuế thay và nộp thuế thay là công ty chứng khoán, ngân hàng thương mại nơi cá nhân mở tài khoản lưu ký chứng khoán; nếu chứng khoán thuộc công ty cổ phần chưa là công ty cổ phần đại chúng nhưng tổ chức phát hành chứng khoán ủy quyền cho công ty chứng khoán quản lý danh sách cổ đông, tổ chức khai thuế thay và nộp thuế thay là công ty chứng khoán được ủy quyền quản lý danh sách cổ đông; nếu chứng khoán không thuộc trường hợp quy định trên, tổ chức khai thuế thay và nộp thuế thay là tổ chức phát hành chứng khoán.

Do đó, trong trường hợp cá nhân nhận cổ tức hoặc thưởng bằng chứng khoán, các công ty chứng khoán, ngân hàng thương mại nơi cá nhân mở tài khoản lưu ký chứng khoán,... sẽ là chủ thể thực hiện khai thuế và nộp thuế thay tương ứng với việc giao dịch chứng khoán có thông qua hệ thống giao dịch trên Sở giao dịch chứng khoán hay không, như quy định cụ thể đã được trình bày.

2. Lùi thời điểm khai, nộp thuế thay cho cá nhân nhận cổ tức, nhận thưởng bằng chứng khoán

Để tạo thuận lợi cho người nộp thuế, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 91/2022/NĐ-CP, sửa đổi và bổ sung quy định về tổ chức khai thuế thay và nộp thuế thay cho cá nhân nhận cổ tức và nhận thưởng bằng chứng khoán.

Tuy nhiên, Nghị định số 126/2020/NĐ-CP còn một số quy định gây khó khăn cho người nộp thuế, đặc biệt là về thời điểm tổ chức khai thuế thay và nộp thuế thay cho cá nhân nhận cổ tức và nhận thưởng bằng chứng khoán. Theo quy định tại điểm d.1 khoản 5 Điều 7 của Nghị định số 126/2020/NĐ-CP, tổ chức có trách nhiệm khai thuế thay và nộp thuế thay cho cá nhân đối với thu nhập từ đầu tư vốn khi cá nhân chuyển nhượng chứng khoán cùng loại. Cụ thể, đối với chứng khoán thông qua hệ thống giao dịch trên Sở giao dịch chứng khoán, các tổ chức khai thuế thay và nộp thuế thay bao gồm công ty chứng khoán, ngân hàng thương mại nơi cá nhân mở tài khoản lưu ký, công ty quản lý quỹ nơi cá nhân ủy thác danh mục đầu tư. Đối với chứng khoán không thông qua hệ thống giao dịch trên Sở giao dịch chứng khoán, các tổ chức khai thuế thay và nộp thuế thay tùy thuộc vào trường hợp cụ thể.

Để triển khai quy định này, các công ty chứng khoán đã xây dựng phần mềm ứng dụng công nghệ thông tin để quản lý và khấu trừ thuế từ khoản thu nhập của nhà đầu tư cá nhân. Tuy nhiên, việc xây dựng phần mềm này vẫn chưa hoàn tất cho đến thời điểm hiện tại. Vì vậy, để các công ty chứng khoán đáp ứng đầy đủ yêu cầu kê khai và nộp thuế thay theo quy định tại Nghị định số 126/2020/NĐ-CP, cần sửa đổi và lùi thời hạn áp dụng điểm d.1 khoản 5 Điều 7 của Nghị định số 126/2020/NĐ-CP.

Với mục tiêu đó, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 91/2022/NĐ-CP, sửa đổi Nghị định số 126/2020/NĐ-CP, cho phép quy định trên được áp dụng từ ngày 1/1/2023. Theo quy định mới này, thời điểm khai thuế và nộp thuế thay cho cá nhân nhận cổ tức và nhận thưởng bằng chứng khoán đã được lùi lại và quy định trên sẽ có hiệu lực từ ngày 1/1/2023.

Ngoài ra, Nghị định số 91/2022/NĐ-CP đã bổ sung một trường hợp mới khiến người nộp thuế không cần phải nộp hồ sơ khai thuế. Đó là khi người khai thuế thu nhập cá nhân là tổ chức hoặc cá nhân trả thu nhập thuộc trường hợp khai thuế thu nhập cá nhân theo tháng hoặc quý mà trong thời gian đó không có việc khấu trừ thuế thu nhập cá nhân của người nhận thu nhập.

Trước đó, Nghị định số 126/2020/NĐ-CP đã quy định các trường hợp người nộp thuế không phải nộp hồ sơ khai thuế như sau:

- Người nộp thuế chỉ có hoạt động, kinh doanh thuộc đối tượng không chịu thuế theo quy định của pháp luật thuế đối với từng loại thuế.

- Cá nhân có thu nhập được miễn thuế theo quy định của pháp luật thuế thu nhập cá nhân và quy định tại điểm b, khoản 2 Điều 79 Luật Quản lý thuế 2019, bao gồm cá nhân nhận thừa kế, quà tặng là bất động sản và chuyển nhượng bất động sản.

- Doanh nghiệp chế xuất chỉ có hoạt động xuất khẩu, không cần nộp hồ sơ khai thuế giá trị gia tăng.

- Người nộp thuế tạm ngừng hoạt động, kinh doanh theo quy định tại Điều 4 của Nghị định này.

- Người nộp thuế đã nộp hồ sơ chấm dứt hiệu lực mã số thuế, trừ trường hợp chấm dứt hoạt động, chấm dứt hợp đồng, tổ chức lại doanh nghiệp theo quy định tại khoản 4 của Điều 44 Luật Quản lý thuế 2019.

3. Chậm nộp hồ sơ khai thuế cho cá nhân nhận cổ tức bằng chứng khoán từ ngày 31/12/2022 trở về trước có bị xử phạt hành chính không?

Theo quy định của Điều 43 Nghị định 126/2020/NĐ-CP (bổ sung bởi khoản 8 Điều 1 Nghị định số 91/2022/NĐ-CP), có các điểm quy định sau:

- Quy định tại điểm d.1 khoản 5 Điều 7 Nghị định số 126/2020/NĐ-CP sẽ có hiệu lực từ ngày 01 tháng 01 năm 2023.

- Trường hợp cá nhân nhận cổ tức bằng chứng khoán hoặc cá nhân là cổ đông hiện hữu nhận thưởng bằng chứng khoán, những khoản này sẽ được ghi nhận vào tài khoản chứng khoán của nhà đầu tư từ ngày 31 tháng 12 năm 2022 trở về trước. Tuy nhiên, nếu chưa được các công ty chứng khoán, ngân hàng thương mại nơi cá nhân mở tài khoản lưu ký, công ty quản lý quỹ nơi cá nhân ủy thác danh mục đầu tư, tổ chức phát hành chứng khoán khai thuế thay, nộp thuế thay, thì cá nhân sẽ thực hiện khai và nộp thuế thu nhập cá nhân theo quy định của pháp luật thuế Thu nhập cá nhân, và không bị xử phạt vi phạm hành chính về chậm nộp hồ sơ khai thuế, cũng như không phải trả tiền phạt vi phạm (nếu có) theo quy định tại khoản 11 Điều 16 Luật Quản lý thuế từ ngày 05 tháng 12 năm 2020 đến hết ngày 31 tháng 12 năm 2022.

Tóm lại, trường hợp cá nhân nhận cổ tức bằng chứng khoán được ghi nhận vào tài khoản chứng khoán của nhà đầu tư từ ngày 31 tháng 12 năm 2022 trở về trước. Nếu chưa được các công ty chứng khoán, ngân hàng thương mại nơi cá nhân mở tài khoản lưu ký, công ty quản lý quỹ nơi cá nhân ủy thác danh mục đầu tư, tổ chức phát hành chứng khoán khai thuế thay, nộp thuế thay, thì cá nhân sẽ thực hiện khai và nộp thuế thu nhập cá nhân theo quy định của pháp luật thuế Thu nhập cá nhân, và không bị xử phạt vi phạm hành chính về chậm nộp hồ sơ khai thuế, cũng như không phải trả tiền chậm nộp từ ngày 05 tháng 12 năm 2020 đến hết ngày 31 tháng 12 năm 2022.

Để có thêm những thông tin liên quan, quý bạn đọc có thể tham khảo bài viết: Các lỗi thường gặp khi kê khai thuế trong năm 2023: Cách xử lý?

Trên đây là toàn bộ thông tin mà Luật Minh Khuê đã cung cấp về vấn đề: Lùi thời điểm khai, nộp thuế thay cho cá nhân nhận cổ tức, nhận thưởng bằng chứng khoán. Nếu bạn có bất kỳ câu hỏi nào hoặc cần hỗ trợ về các vấn đề pháp lý khác, xin vui lòng liên hệ với chúng tôi qua bộ phận tư vấn pháp luật trực tuyến qua số hotline: 1900.6162 hoặc gửi yêu cầu tư vấn qua email: lienhe@luatminhkhue.vn. Chúng tôi cam kết sẽ nhanh chóng hỗ trợ và trả lời mọi thắc mắc của bạn. Chân thành cảm ơn sự quan tâm và theo dõi của bạn đối với thông tin từ Luật Minh Khuê.