Mục lục bài viết

1. Lý thuyết kỳ vọng (EXPECTATIONS THEORY) là gì?

Lý thuyết kỳ vọng (Expectations Theory) là một lý thuyết về lãi suất, cho rằng lợi suất dự kiến trên các kỳ đáo hạn tiếp theo của cùng một chứng khoán được xác định bởi kỳ vọng của nhà đầu tư về lãi suất tương lai. Theo lý thuyết này, nhà đầu tư đưa ra quyết định đầu tư dựa trên thông tin hiện có và kỳ vọng hợp lý. Lý thuyết kỳ vọng giải thích cấu trúc kỳ hạn của lãi suất bằng cách cho rằng mọi kết hợp của các kỳ đáo hạn sẽ đưa đến lợi suất trung bình tương đương. Điều này có nghĩa là nếu ta tính trung bình lợi suất của các kỳ đáo hạn khác nhau, ta sẽ có lợi suất dự kiến trên kỳ đáo hạn tiếp theo. Lý thuyết kỳ vọng (Expectations Theory) là một lý thuyết trong lĩnh vực tài chính và kinh tế, liên quan đến quan hệ giữa lãi suất và kỳ hạn của các công cụ tài chính có cùng mức độ rủi ro. Lý thuyết này giả định rằng lãi suất của một công cụ tài chính trong tương lai được xác định bởi kỳ vọng về lãi suất trong tương lai đó. Theo lý thuyết kỳ vọng, các nhà đầu tư và người vay mượn có xu hướng đánh giá lãi suất của một công cụ tài chính dựa trên kỳ vọng về lãi suất trong tương lai. Điều này có nghĩa là lãi suất của một công cụ tài chính sẽ phản ánh kỳ vọng về lãi suất trong thời gian tới.

Ví dụ, giả sử nhà đầu tư mong đợi lãi suất trong năm tiếp theo là 8% và lãi suất hiện tại trên chứng chỉ tiền gửi một năm là 6%. Giả sử cũng rằng kỳ vọng lãi suất hiện hành trên chứng chỉ tiền gửi hai năm là 7%, đây là một trung bình của hai lãi suất (6%/2 + 8%/2 = 7%). Với các kỳ vọng này, nhà đầu tư sẽ sẵn sàng chấp nhận lợi suất 7% trên chứng chỉ tiền gửi hai năm.

Lý thuyết kỳ vọng cũng đưa ra rằng nhà đầu tư sẽ mua nhiều chứng khoán có kỳ đáo hạn ngắn nếu dự kiến lãi suất ngắn hạn sẽ tăng lên. Điều này ảnh hưởng đến độ dốc của đường cong lợi suất chứng khoán. So với lý thuyết phân đoạn thị trường (Segmented Market Theory), lý thuyết kỳ vọng cho rằng nhà đầu tư quyết định đầu tư dựa trên kỳ vọng lợi suất tương lai, trong khi lý thuyết phân đoạn thị trường cho rằng các kỳ hạn lãi suất độc lập với nhau và được quyết định bởi sự cần thiết của các nhà đầu tư trong từng phân đoạn thị trường.

Tóm lại, lý thuyết kỳ vọng là một lý thuyết về lãi suất, trong đó lợi suất dự kiến được xác định bởi kỳ vọng của nhà đầu tư về lãi suất tương lai. Lý thuyết này giải thích cấu trúc kỳ hạn của lãi suất bằng cách cho rằng mọi kết hợp của các kỳ đáo hạn sẽ đưa đến lợi suất trung bình tương đương. Lý thuyết kỳ vọng cũng ảnh hưởng đến quyết định đầu tư của nhà đầu tư và có sự khác biệt so với lý thuyết phân đoạn thị trường.

 

2. Đặc điểm của lý thuyết kỳ vọng?

Đặc điểm của lý thuyết kỳ vọng là nhằm giúp các nhà đầu tư đưa ra quyết định dựa trên dự báo lãi suất trong tương lai. Để làm điều này, lý thuyết sử dụng lãi suất dài hạn, thường được đo bằng các trái phiếu chính phủ có kỳ hạn dài, để dự báo lãi suất cho trái phiếu ngắn hạn. Theo lý thuyết, lãi suất dài hạn có thể được sử dụng để cho biết lãi suất mà trái phiếu ngắn hạn sẽ giao dịch trong tương lai. Nhà đầu tư dựa vào thông tin về lãi suất dài hạn để đưa ra dự báo về lãi suất trong tương lai, từ đó quyết định đầu tư vào trái phiếu ngắn hạn.

Ví dụ, nếu lãi suất dài hạn trên các trái phiếu chính phủ hiện tại là 5%, nhà đầu tư có thể dự báo rằng lãi suất trái phiếu ngắn hạn sẽ giao dịch ở mức tương tự hoặc gần bằng 5% trong tương lai. Dựa vào dự báo này, nhà đầu tư có thể quyết định mua hoặc bán trái phiếu ngắn hạn.

=> Lý thuyết kỳ vọng chỉ mang tính chất tương đối và dựa trên kỳ vọng của các nhà đầu tư. Dự báo lãi suất trong tương lai có thể bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố khác nhau và không đảm bảo chính xác tuyệt đối. Lý thuyết kỳ vọng là một công cụ quan trọng giúp các nhà đầu tư đưa ra quyết định dựa trên dự báo lãi suất trong tương lai. Bằng cách sử dụng lãi suất dài hạn để dự báo lãi suất trái phiếu ngắn hạn, lý thuyết kỳ vọng cho phép nhà đầu tư đưa ra ước lượng về mức lãi suất mà trái phiếu sẽ có trong tương lai. Điểm đáng lưu ý là lý thuyết kỳ vọng dựa trên giả định rằng nhà đầu tư đưa ra dự báo dựa trên tất cả thông tin hiện có và kỳ vọng hợp lý. Tuy nhiên, việc dự báo lãi suất trong tương lai vẫn có một số yếu tố không chắc chắn và có thể bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố khác nhau.

Lý thuyết kỳ vọng cũng đóng vai trò quan trọng trong việc giải thích cấu trúc kỳ hạn của lãi suất và tạo nên đường cong lợi suất chứng khoán. Nhà đầu tư có thể sử dụng kỳ vọng lãi suất ngắn hạn để điều chỉnh danh mục đầu tư và quyết định mức độ ưu tiên cho các khoản đầu tư khác nhau. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng lý thuyết kỳ vọng chỉ là một công cụ tham khảo và không đảm bảo tính chính xác tuyệt đối. Thị trường tài chính có nhiều yếu tố không thể dự đoán trước và sự biến động của lãi suất có thể phụ thuộc vào nhiều yếu tố kinh tế và chính trị.

 

3. Lý thuyết kỳ vọng có nhược điểm gì?

Lý thuyết kỳ vọng, mặc dù hữu ích, cũng có nhược điểm cần được lưu ý. Dưới đây là một số nhược điểm chính của lý thuyết kỳ vọng:

- Quá cao hoặc quá thấp: Một vấn đề phổ biến khi sử dụng lý thuyết kỳ vọng là đánh giá quá cao hoặc quá thấp lãi suất ngắn hạn trong tương lai. Điều này có thể dẫn đến sự không chính xác trong dự đoán về đường cong lợi suất trái phiếu và gây ra rủi ro cho các nhà đầu tư.

- Bỏ qua yếu tố khác: Lý thuyết kỳ vọng tập trung chủ yếu vào kỳ vọng lãi suất và có thể bỏ qua nhiều yếu tố khác ảnh hưởng đến lợi suất trái phiếu. Các yếu tố này bao gồm sự điều chỉnh lãi suất của ngân hàng trung ương, lạm phát, tình hình kinh tế và tài chính toàn cầu, và các biến động khác trên thị trường.

- Không đảm bảo tính ổn định: Lý thuyết kỳ vọng không đảm bảo tính ổn định trong việc dự đoán và ước tính lãi suất. Thị trường tài chính có thể bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố bất ngờ, chẳng hạn như biến động kinh tế, sự thay đổi chính sách, sự kiện quốc tế, và các yếu tố khác. Điều này có thể làm thay đổi kỳ vọng và làm biến động lãi suất theo cách không thể dự đoán.

- Không xem xét các yếu tố kinh tế cơ bản: Lý thuyết kỳ vọng không xem xét một số yếu tố kinh tế cơ bản có thể ảnh hưởng đến lãi suất và lợi suất trái phiếu. Ví dụ, lạm phát và tăng trưởng kinh tế là những yếu tố quan trọng có thể tác động đáng kể đến lãi suất và lợi suất trái phiếu, nhưng chúng không được cân nhắc trong lý thuyết kỳ vọng.

Tổng quan, lý thuyết kỳ vọng là một công cụ hữu ích trong việc hiểu và dự đoán sự biến động của lãi suất, nhưng nó cũng có nhược điểm cần được lưu ý. Người sử dụng lý thuyết kỳ vọng nên nhận thức rõ về giới hạn và không chỉ dựa vào nó mà bỏ qua các yếu tố khác quan trọng trong việc đánh giá và dự đoán lãi suất trên thị trường tài chính.

 

4. Ví dụ tính toán lý thuyết kỳ vọng

Giả sử thị trường trái phiếu hiện tại cung cấp cho các nhà đầu tư một trái phiếu kì hạn hai năm với lãi suất 20%, trong khi trái phiếu kì hạn một năm trả lãi suất 18%. Sử dụng lý thuyết kỳ vọng, ta có thể tính toán lãi suất dự báo cho trái phiếu kì hạn một năm trong tương lai như sau:

- Bước đầu tiên là cộng 1 vào lãi suất trái phiếu kì hạn hai năm: 1 + 0.2 = 1.2.

- Tiếp theo, ta sẽ lấy kết quả ở bước trên và bình phương nó: 1.2 * 1.2 = 1.44.

- Sau đó, ta chia kết quả trên cho lãi suất trái phiếu kì hạn một năm hiện tại và cộng thêm 1 vào: (1.44 / 1.18) + 1 = 1.22.

- Để tính lãi suất dự báo cho trái phiếu kì hạn một năm trong tương lai, ta trừ đi 1 từ kết quả ở bước trên: 1.22 - 1 = 0.22 hoặc 22%.

Trong ví dụ này, nhà đầu tư sẽ nhận được lãi suất tương đương với lãi suất hiện tại của trái phiếu kì hạn hai năm nếu họ đầu tư vào trái phiếu kì hạn một năm. Điều này ngụ ý rằng để đạt được cùng mức lợi nhuận, lãi suất trái phiếu kì hạn một năm trong tương lai cần tăng lên 22%.

Quý khách hàng có nhu cầu thì tham khảo thêm nội dung bài viết sau của công ty Luật Minh Khuê: Đặc điểm của lý thuyết Z. Ưu điểm và nhược điểm của Thuyết Z

 

5. Một số thuật ngữ có thể liên quan đến lý thuyết kỳ vọng

5.1 Độ trễ kỳ vọng là gì?

Độ trễ kỳ vọng (expectations lag) là độ trễ trong quá trình sửa đổi giá kỳ vọng của một biến số do có những thay đổi trong giá trị hiện tại của nó, Độ trễ này thường gắn với giả thuyết kỳ vọng thích nghi.

 

5.2 Kỳ vọng thích nghi là gì?

Kỳ vọng thích nghi (adapive expectation) là kỳ vọng về giá trị của một biến số hình thành trên cơ sở các giá trị của nó trong quá khứ. Khái niệm này hàm ý các tác nhân kinh tế căn cứ vào kinh nghiệm của mình để điều chỉnh nhận định về giá trị tương lai của các biến số kinh tế. Mặc dù không lô gích bằng giả định kỳ vọng hợp lý, nhưng vì dễ hiểu, nên nó thường được sử dụng trong các mô hình kinh tế.

 

5.3 Mở rộng kỳ vọng là gì?

Mở rộng kỳ vọng (expectation augumented) là biến đổi mô hình kinh tế để đưa thêm ảnh hưởng của kỳ vọng vào phân tích. Ví dụ điển hình nhất là đường Phillips mở rộng kỳ vọng, trong đó tỷ lệ lạm phát dự kiến (tức kỳ vọng về lạm phát) được đưa vào với tư cách một biến giải thích để mở rộng mô hình cơ bản. Xem đường Phi Hips mở rộng kỳ vọng.

 

5.4 Giá trị dự kiến hay giá trị kỳ vọng là gì?

Giá trị dự kiến hay giá trị kỳ vọng (expected value) là còn gọi là giá trị trung bình, kỳ vọng toán và ký hiệu là E(X). Giá trị kỳ vọng của một biến ngẫu nhiên là giá trị phân phối trung bình của nó.

Giá trị kỳ vọng (còn được gọi là EV, kỳ vọng, giá trị trung bình hoặc giá trị trung bình) là giá trị trung bình dài hạn của các biến ngẫu nhiên. Nó cũng chỉ ra giá trị trung bình có trọng số xác suất của tất cả các giá trị có thể có.

EV= P(X) x n

Trong đó:

+ EV - giá trị mong đợi

+ P (X) - xác suất của sự kiện

+ n - số lần lặp lại sự kiện

Công ty Luật Minh Khuê mong muốn gửi đến quý khách hàng những thông tin tư vấn hữu ích. Nếu quý khách hàng đang gặp phải bất kỳ vấn đề pháp lý nào hoặc có câu hỏi cần được giải đáp, hãy liên hệ với Tổng đài tư vấn pháp luật trực tuyến qua số hotline 1900.6162. Hoặc quý khách hàng gửi yêu cầu chi tiết qua email: lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ và giải đáp thắc mắc nhanh chóng. Xin trân trọng cảm ơn sự hợp tác của quý khách hàng!