1. Bất cập của pháp luật điều chỉnh về bảo hiểm nhân thọ
Bảo hiểm nhân thọ ngày càng trở thành một lựa chọn phổ biến trong đời sống hiện nay, đồng thời cũng là một hình thức đầu tư tài sản có tiềm năng sinh lợi nhuận. Mục tiêu chính của bảo hiểm nhân thọ là đảm bảo khả năng chi trả tài chính cho người tham gia khi xảy ra các sự kiện bảo hiểm. Trong quá trình thương lượng hợp đồng bảo hiểm nhân thọ, thường xuyên doanh nghiệp bảo hiểm đứng ở vị thế ưu tiên, làm cho người mua bảo hiểm thường phải đối mặt với vị thế bất lợi và nguy cơ từ chối chi trả bảo hiểm nhân thọ.
Pháp luật cũng đóng một vai trò quan trọng trong quản lý hợp đồng bảo hiểm nhân thọ. Tuy nhiên, trong giai đoạn hiện tại, một số quy định của bảo hiểm nhân thọ đã phản ánh những hạn chế, không phù hợp với thực tế tại Việt Nam và xu hướng phát triển toàn cầu. Những điều này đang tạo nên một số thách thức đối với sự phát triển của thị trường bảo hiểm nói chung và thị trường bảo hiểm nhân thọ nói riêng. Dưới đây là một số bất cập cụ thể trong pháp luật điều chỉnh bảo hiểm nhân thọ:
Bất cập trong trường hợp giao kết hợp đồng bảo hiểm con người cho trường hợp chết:
Trong quá trình giao kết hợp đồng bảo hiểm nhân thọ cho trường hợp chết, một trong những bất cập nổi bật đó là vấn đề liên quan đến việc thay đổi người thụ hưởng. Mục đích của việc ký kết hợp đồng này là để thực hiện nghĩa vụ của người được bảo hiểm đối với những người được nuôi dưỡng hoặc cấp dưỡng. Tuy nhiên, quy định về việc thay đổi người thụ hưởng gặp phải một số vấn đề không phù hợp trong thực tế và đạo đức.
Theo Điều 38 của Luật kinh doanh bảo hiểm năm 2022, mọi sự thay đổi về người thụ hưởng cần phải có sự đồng ý bằng văn bản từ phía người mua bảo hiểm. Tuy nhiên, điều này được coi là một bất cập, vì bản thân người mua bảo hiểm có khả năng thay đổi người thụ hưởng mà không cần phải có sự đồng ý của người được bảo hiểm. Điều này tạo ra tình trạng không cân đối và có thể bị lạm dụng, ảnh hưởng đến quyền lợi của người được bảo hiểm.
Vấn đề này đang tạo ra sự xung đột và cần được sửa đổi trong quy định của Điều 38 Luật kinh doanh bảo hiểm. Điều chỉnh này sẽ giúp đảm bảo tính công bằng và đồng đẳng trong quá trình thay đổi người thụ hưởng, đồng thời tránh được những tình huống lạm dụng quyền lợi từ phía người mua bảo hiểm.
Vấn đề chi trả tiền bảo hiểm:
Theo quy định tại Điều 39 của Luật kinh doanh bảo hiểm năm 2022, doanh nghiệp bảo hiểm không có nghĩa vụ chi trả tiền bảo hiểm trong trường hợp người được bảo hiểm tự tử trong thời hạn 02 năm, được tính từ ngày nộp khoản phí bảo hiểm đầu tiên hoặc từ ngày hợp đồng bảo hiểm tiếp tục có hiệu lực. Mục đích của quy định này là loại bỏ tình trạng trục lợi bảo hiểm không tuân theo quy định của pháp luật.
Tuy nhiên, việc xác định khoảng thời gian 02 năm là quá dài so với tâm lý và trạng thái tâm lý ngắn hạn của người được bảo hiểm trong trường hợp tự tử. Trừ khi có trường hợp tâm thần phân liệt, hành vi tự tử thường mang tính chất bộc phát và ngắn hạn, không dễ dàng dự đoán. Do đó, việc loại trừ bảo hiểm trong khoảng thời gian 02 năm có thể gây bất lợi cho người thụ hưởng khi người được bảo hiểm không có ý định trục lợi bảo hiểm và không có ý thức về việc trục lợi bảo hiểm.
Điều này tạo ra một sự mất cân đối giữa quy định pháp luật và hiện thực tâm lý, đồng thời tăng khả năng ảnh hưởng tiêu cực đến quyền lợi của người thụ hưởng. Việc xem xét lại và điều chỉnh quy định này có thể là cách để đảm bảo sự cân bằng và minh bạch trong hệ thống bảo hiểm nhân thọ.
Về hình thức khôi phục hiệu lực của hợp đồng bảo hiểm nhân thọ:
Căn cứ theo quy định tại Điều 34 của Luật kinh doanh bảo hiểm năm 2022, các bên có thể thỏa thuận với nhau để khôi phục hiệu lực hợp đồng bảo hiểm khi đã bị đơn phương đình chỉ, theo quy định chung chung của pháp luật. Tuy nhiên, hiện tại, pháp luật không cung cấp chi tiết về trình tự, thủ tục, cũng như cách thức để khôi phục hiệu lực của hợp đồng bảo hiểm nhân thọ sau khi bị đơn phương đình chỉ.
Trong thực tế, việc này tạo ra khó khăn cho người mua bảo hiểm, đặc biệt là khi họ gặp khó khăn tài chính trong việc đóng phí bảo hiểm đúng hạn. Thông thường, để giải quyết vấn đề này, người mua bảo hiểm thường lựa chọn đóng phí bù cho khoảng thời gian nợ. Tuy nhiên, sau khi thực hiện đóng bù phí, họ thường không nhận được thông tin chi tiết từ doanh nghiệp bảo hiểm về trình tự và thủ tục khôi phục lại hiệu lực của hợp đồng.
Trong quy tắc nội bộ của các doanh nghiệp bảo hiểm, việc khôi phục hiệu lực của hợp đồng bảo hiểm thường phải dựa trên sự thỏa thuận giữa người mua bảo hiểm và doanh nghiệp bảo hiểm. Tuy nhiên, sự im lặng của các doanh nghiệp khi nhận được phí thanh toán bù từ người mua bảo hiểm không được coi là đồng ý khôi phục hiệu lực của hợp đồng.
Điều này gây bất lợi cho người mua bảo hiểm, vì họ tiếp tục đóng phí mà không nhận được quyền lợi bảo hiểm khi có sự kiện xảy ra, do các bên chưa đồng thuận về việc khôi phục hiệu lực của hợp đồng. Điều này có thể coi là việc vi phạm quyền lợi hợp pháp của người mua bảo hiểm nhân thọ.
2. Kiến nghị khắc phục một số bất cập trong quy định về bảo hiểm nhân thọ
Với mục tiêu bảo vệ quyền lợi đồng đều của người mua bảo hiểm nhân thọ, cũng như đảm bảo tính công bằng trong quan hệ bảo hiểm nhân thọ, có thể đề xuất một số kiến nghị khắc phục các bất cập của pháp luật điều chỉnh quan hệ này như sau:
- Sửa đổi Điều 38 của Luật kinh doanh bảo hiểm năm 2022: Đề xuất sửa đổi theo hướng "Mọi thay đổi về người thụ hưởng và số tiền bảo hiểm yêu cầu sự đồng ý bằng văn bản của người được bảo hiểm." Điều này nhằm tăng cường quản lý và bảo vệ quyền lợi của người được bảo hiểm.
- Sửa đổi Điều 34 của Luật kinh doanh bảo hiểm năm 2022: Yêu cầu rõ ràng về quy trình và thủ tục để khôi phục hiệu lực của hợp đồng bảo hiểm nhân thọ sau khi bị đơn phương đình chỉ. Cần ghi nhận rằng việc khôi phục hiệu lực phải dựa trên sự thỏa thuận tự do giữa người mua bảo hiểm và doanh nghiệp bảo hiểm, không đi kèm với các điều kiện phức tạp khác.
- Sửa đổi Điều 39 của Luật kinh doanh bảo hiểm nhân thọ năm 2022: Giảm thời gian từ 02 năm xuống còn 01 năm để loại bỏ mối quan hệ giữa hành vi mua bảo hiểm và ý định tự tử, giúp tránh tình trạng trục lợi bảo hiểm cá nhân. Thời gian 01 năm được xem là đủ để loại bỏ mối quan hệ này và không tạo ra bất lợi không cần thiết cho người được bảo hiểm.
Các sửa đổi này nhằm mục đích tối ưu hóa hệ thống quy định, đảm bảo sự minh bạch, công bằng, và đồng thời bảo vệ quyền lợi của cả người mua bảo hiểm và người được bảo hiểm trong quan hệ bảo hiểm nhân thọ.
3. Các điều khoản bắt buộc có trong hợp đồng bảo hiểm nhân thọ
Hợp đồng bảo hiểm phải có những nội dung sau đây:
- Tên, địa chỉ của doanh nghiệp bảo hiểm, bên mua bảo hiểm, người được bảo hiểm hoặc người thụ hưởng;
- Đối tượng bảo hiểm;
- Số tiền bảo hiểm, giá trị tài sản được bảo hiểm đối với bảo hiểm tài sản;
- Phạm vi bảo hiểm, điều kiện bảo hiểm, điều khoản bảo hiểm;
- Điều khoản loại trừ trách nhiệm bảo hiểm:
Điều khoản loại trừ trách nhiệm bảo hiểm quy định trường hợp doanh nghiệp bảo hiểm không phải bồi thường hoặc không phải trả tiền bảo hiểm khi xảy ra sự kiện bảo hiểm.
Điều khoản loại trừ trách nhiệm bảo hiểm phải được quy định rõ trong hợp đồng bảo hiểm. Doanh nghiệp bảo hiểm phải giải thích rõ cho bên mua bảo hiểm khi giao kết hợp đồng.
Không áp dụng điều khoản loại trừ trách nhiệm bảo hiểm trong các trường hợp sau đây:
+ Bên mua bảo hiểm vi phạm pháp luật do vô ý;
+ Bên mua bảo hiểm có lý do chính đáng trong việc chậm thông báo cho doanh nghiệp bảo hiểm về việc xảy ra sự kiện bảo hiểm.
- Thời hạn bảo hiểm;
- Mức phí bảo hiểm, phương thức đóng phí bảo hiểm;
- Thời hạn, phương thức trả tiền bảo hiểm hoặc bồi thường;
- Các quy định giải quyết tranh chấp;
- Ngày, tháng, năm giao kết hợp đồng.
Ngoài những nội dung trên, hợp đồng bảo hiểm có thể có các nội dung khác do các bên thoả thuận.
Như vậy trên đây là toàn bộ thông tin về Một số bất cập của pháp luật điều chỉnh về bảo hiểm nhân thọ mà Công ty Luật Minh Khuê muốn gửi đến quý khách mang tính tham khảo. Nếu quý khách còn vướng mắc về vấn đề trên hoặc mọi vấn đề pháp lý khác, quý khách hãy vui lòng liên hệ trực tiếp với chúng tôi qua Luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến theo số điện thoại 19006162 để được Luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến qua tổng đài kịp thời hỗ trợ và giải đáp mọi thắc mắc.
Nếu quý khách cần báo giá dịch vụ pháp lý thì quý khách có thể gửi yêu cầu báo phí dịch vụ đến địa chỉ email: lienhe@luatminhkhue.vn để nhận được thông tin sớm nhất! Rất mong nhận được sự hợp tác và tin tưởng của quý khách! Luật Minh Khuê xin trân trọng cảm ơn!
