Một số điểm mới của Luật Đầu tư năm 2020

1. Kết quả đạt được khi ban hành Luật Đầu tư 2020

Gỡ khó cho doanh nghiệp:

Qua 3 lần sửa đổi Luật Đầu tư có nhiều điểm mới, cải cách nhằm tháo gỡ những vướng mắc trong thực thi áp dụng, đáp ứng nhu cầu hội nhập của quốc tế. Đặc biệt, với phạm vi sửa đổi khá bao trùm, chi tiết, Luật Đầu tư 2020 đã bổ sung các quy định nhằm tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong việc lựa chọn nhà đầu tư cũng tháo gỡ sự mâu thuẫn, chồng chéo giữa Luật Đầu tư và các quy định về đầu tư của hệ thống pháp luật hiện hành

Luật Đầu tư năm 2020 đã quy định rõ hơn về điều kiện và các trường hợp dự án đầu tư thuộc diện chấp thuận chủ trương đầu tư và chấp thuận nhà đầu tư mà không thông qua đấu giá quyền sử dụng đất, đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư.

Về thẩm quyền chấp thuận chủ trương đầu tư dự án, Luật bổ sung hàng loạt quy định nhằm phân định lại thẩm quyền chấp thuận chủ trương đầu tư giữa các cơ quan có thẩm quyền một cách hợp lý. Đồng thời, cải cách, đơn giản hóa thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư và cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư dự án để giảm thiểu thời gian và chi phí cho nhà đầu tư, tạo điều kiện để đẩy nhanh tiến độ thực hiện dự án…

Bên cạnh đó, Luật đã hiện thực hóa cam kết chung và quy định về hạn chế tiếp cận thị trường khi Việt Nam gia nhập WTO cũng như tham gia vào các hiệp định thương mại tự do và hiệp định bảo hộ đầu tư thế hệ mới; bổ sung, hoàn thiện các quy định về ngành, nghề ưu đãi đầu tư theo hướng thu hút đầu tư có chọn lọc, chất lượng…

Quy định pháp luật được thực thi hiệu quả:

Đánh giá cao những điểm mới được sửa đổi, bổ sung trong Luật Đầu tư năm 2020, các ý kiến tại Hội thảo nhấn mạnh, nội dung Luật là một chuyện, thực thi luật mới là yếu tố quan trọng để những điểm mới thực sự phát huy hiệu quả, góp phần đưa hoạt động đầu tư kinh doanh khởi sắc hơn nữa. Dể Luật đi vào cuộc sống hiệu quả liên quan đến nhiều yếu tố, trong đó mấu chốt nằm ở chất lượng văn bản hướng dẫn thực thi. Chất lượng văn bản hướng dẫn rất quan trọng, làm sao để tinh thần mới của Luật thể hiện rõ hơn trong các văn bản này. Cùng với vấn đề chất lượng, trong giai đoạn chuyển tiếp áp dụng giữa luật mới và luật cũ cần có sự hướng dẫn rõ ràng nhằm tránh phát sinh rủi ro cho nhà đầu tư.

Để những quy định của Luật đi vào cuộc sống, tạo thuận lợi cho nhà đầu tư thì các nghị định, thông tư hướng dẫn Luật phải sớm được ban hành. Trong quá trình thực hiện, bản thân các doanh nghiệp cũng phải tiếp tục nghiên cứu một cách đầy đủ các quy định của pháp luật liên quan cũng như theo dõi, cập nhật các quy định mới liên quan để tiếp tục hoàn thiện pháp luật về đầu tư, kinh doanh.

Các đơn vị có trách nhiệm hướng dẫn thực thi Luật cần lưu ý những nội dung có tác động lớn tới doanh nghiệp như: bảo hộ đầu tư, thủ tục hành chính… Một số doanh nghiệp cho rằng, công tác thông tin truyền thông về các nội dung mới của Luật cần được chú trọng, đặc biệt là các chính sách ưu đãi đầu tư.

2. Một số điểm mới của Luật Đầu tư năm 2020

Chính thức cấm kinh doanh dịch vụ đòi nợ:

Tại Điều 6 Luật Đầu tư 2020 quy định ngành, nghề cấm đầu tư kinh doanh. Trong đó, có ngành, nghề kinh doanh dịch vụ đòi nợ. Luật cũng quy định điều khoản chuyển tiếp là Hợp đồng cung cấp dịch vụ đòi nợ ký kết trước ngày Luật này có hiệu lực thi hành chấm dứt hiệu lực kể từ ngày Luật này có hiệu lực thi hành; các bên tham gia hợp đồng được thực hiện các hoạt động để thanh lý hợp đồng cung cấp dịch vụ đòi nợ theo quy định của pháp luật về dân sự và quy định khác của pháp luật có liên quan.

Sẽ ban hành Danh mục ngành, nghề hạn chế tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài:

Nhà đầu tư nước ngoài được áp dụng điều kiện tiếp cận thị trường như quy định đối với nhà đầu tư trong nước. Tuy nhiên, trường hợp căn cứ luật, nghị quyết của Quốc hội, pháp lệnh, nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, nghị định của Chính phủ và điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên, Chính phủ công bố Danh mục ngành, nghề hạn chế tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài, bao gồm: Ngành, nghề chưa được tiếp cận thị trường; Ngành, nghề tiếp cận thị trường có điều kiện.

Do đó, trong thời gian sắp tới Chính phủ sẽ ban hành Danh mục ngành, nghề hạn chế tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài để áp dụng khi Luật Đầu tư 2020 có hiệu lực thi hành.

Bổ sung nhiều ngành, nghề ưu đãi đầu tư:

Tại khoản 1 Điều 16 Luật Đầu tư 2020 bổ sung một số ngành, nghề ưu đãi đầu tư so với hiện nay, gồm: Giáo dục đại học; Sản xuất các sản phẩm hình thành từ kết quả khoa học và công nghệ theo quy định của pháp luật về khoa học và công nghệ; Sản xuất sản phẩm thuộc Danh mục sản phẩm công nghiệp hỗ trợ ưu tiên phát triển; Bảo quản thuốc, sản xuất trang thiết bị y tế; Sản xuất hàng hóa, cung cấp dịch vụ tạo ra hoặc tham gia chuỗi giá trị, cụm liên kết ngành. Bên cạnh đó, Luật cũng bổ sung thêm các hình thức và đối tượng được hưởng ưu đãi đầu tư tại Điều 15.

Điểm mới về nơi nộp hồ sơ dự án đầu tư (Điều 34, 35, 36):

- Đối với dự án đầu tư thuộc thẩm quyền chấp thuận chủ trương đầu tư của Quốc hội: Nhà đầu tư nộp hồ sơ dự án đầu tư cho Bộ Kế hoạch và Đầu tư (hiện hành nộp cho cơ quan đăng ký đầu tư nơi thực hiện dự án đầu tư).

- Đối với dự án đầu tư thuộc thẩm quyền chấp thuận chủ trương đầu tư của Thủ tướng Chính phủ: Nhà đầu tư nộp hồ sơ dự án đầu tư cho Bộ Kế hoạch và Đầu tư (hiện hành nộp cho cơ quan đăng ký đầu tư nơi thực hiện dự án đầu tư).

- Đối với dự án đầu tư thuộc thẩm quyền chấp thuận chủ trương đầu tư của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh: Nhà đầu tư nộp hồ sơ dự án đầu tư cho cơ quan đăng ký đầu tư.

5 trường hợp không phải bảo đảm thực hiện dự án đầu tư:

Theo đó tại khoản 1 Điều 43 quy định Nhà đầu tư phải ký quỹ hoặc phải có bảo lãnh ngân hàng về nghĩa vụ ký quỹ để bảo đảm thực hiện dự án đầu tư có đề nghị Nhà nước giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất, trừ các trường hợp sau đây:

- Nhà đầu tư trúng đấu giá quyền sử dụng đất để thực hiện dự án đầu tư được Nhà nước giao đất có thu tiền sử dụng đất, cho thuê đất thu tiền thuê đất một lần cho cả thời gian thuê;

- Nhà đầu tư trúng đấu thầu thực hiện dự án đầu tư có sử dụng đất;

- Nhà đầu tư được Nhà nước giao đất, cho thuê đất trên cơ sở nhận chuyển nhượng dự án đầu tư đã thực hiện ký quỹ hoặc đã hoàn thành việc góp vốn, huy động vốn theo tiến độ quy định tại văn bản chấp thuận chủ trương đầu tư, Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư;

- Nhà đầu tư được Nhà nước giao đất, cho thuê đất để thực hiện dự án đầu tư trên cơ sở nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất của người sử dụng đất khác.

- Nhà đầu tư là đơn vị sự nghiệp có thu, công ty phát triển khu công nghệ cao được thành lập theo quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền để thực hiện dự án đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao, khu chức năng trong khu kinh tế.

Các ngành nghề cấm đầu tư ra nước ngoài và đầu tư ra nước ngoài có điều kiện:

Từ 01/01/2021, các nhà đầu tư Việt Nam khi đầu tư ra nước ngoài, không được đầu tư kinh doanh vào các ngành nghề sau: 08 ngành, nghề bị cấm đầu tư kinh doanh tại Mục 1. kể trên và các điều ước quốc tế có liên quan; Ngành, nghề có công nghệ, sản phẩm thuộc đối tượng cấm xuất khẩu theo quy định của pháp luật về quản lý ngoại thương; Ngành, nghề cấm đầu tư kinh doanh theo quy định của pháp luật nước tiếp nhận đầu tư.

Bên cạnh đó, các nhà đầu tư Việt Nam khi đầu tư vào các ngành, nghề: Ngân hàng; Bảo hiểm; Chứng khoán; Báo chí, phát thanh, truyền hình; Kinh doanh bất động sản phải đáp ứng những điều kiện nhất định theo pháp luật. Điều kiện đầu tư ra nước ngoài được quy định tại luật, nghị quyết của Quốc hội, pháp lệnh, nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, nghị định của Chính phủ và điều ước quốc tế về đầu tư mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên.

3. Hạn chế về tỷ lệ sở hữu vốn theo Luật Đầu tư 2020

Pháp luật về đầu tư hiện hành của Việt Nam cho phép nhà đầu tư nước ngoài sở hữu vốn điều lệ không hạn chế trong các công ty tại Việt Nam, trừ các trường hợp quy định khác.

Theo quy định của pháp luật Việt Nam hiện hành trong lĩnh vực ngân hàng, tổng mức sở hữu cổ phần của nhà đầu tư nước ngoài dưới hình thức góp vốn, mua cổ phần không vượt quá 30% vốn điều lệ của một ngân hàng thương mại tại Việt Nam; trong lĩnh vực chứng khoán, nhà đầu tư nước ngoài theo Điều 139 Nghị định 155/2020/NĐ-CP đối với công ty đại chúng, tỷ lệ sở hữu vốn đối với nhà đầu tư nước là 50% vốn điều lệ. Bên cạnh đó, theo biểu cam kết cụ thể về Thương mại dịch vụ của Việt Nam khi gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới (WTO), Việt Nam cũng áp đặt hạn chế sở hữu nước ngoài trong một số ngành, nghề đầu tư kinh doanh. Ví dụ, nhà đầu tư nước ngoài chỉ được sở hữu tối đa 51% vốn pháp định của công ty liên doanh trong lĩnh vực sản xuất phim, dịch vụ phát hành phim và dịch vụ chiếu phim; và 49% đối với công ty liên doanh trong lĩnh vực vận tải đường thủy nội địa.

Trong trường hợp nhà đầu tư nước ngoài thực hiện hoạt động đầu tư vào các ngành, nghề khác nhau thì nhà đầu tư phải đáp ứng toàn bộ điều kiện đầu tư trong các ngành nghề đó, bao gồm cả việc đảm bảo tỷ lệ sở hữu vốn điều lệ của nhà đầu tư nước ngoài không được vượt quá mức cao nhất trong các ngành, nghề (mà doanh nghiệp đó hoạt động) có quy định về tỷ lệ sở hữu nước ngoài. Do đó, trong quá trình tư vấn đầu tư và thành lập doanh nghiệp cho nhà đầu tư nước ngoài, luật sư cần phải rà soát các quy định có liên quan của Việt Nam cũng như các điều ước quốc tế đa phương và song phương nổi bật để xác định tỷ lệ hạn chế sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài áp dụng cho các ngành, nghề kinh doanh dự kiến của doanh nghiệp.

Để tham khảo thêm thông tin về vấn đề này, quý khách hàng có thể tìm hiểu tại bài viết: Luật Đầu tư 2020 được ban hành có ưu điểm và nhược điểm gì? của Luật Minh Khuê.

Như vậy trên đây là toàn bộ thông tin về Một số điểm mới của Luật Đầu tư năm 2020 mà Công ty Luật Minh Khuê muốn gửi đến quý khách mang tính tham khảo. Nếu quý khách còn vướng mắc về vấn đề trên hoặc mọi vấn đề pháp lý khác, quý khách hãy vui lòng liên hệ trực tiếp với chúng tôi qua Luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến theo số điện thoại 1900.6162 để được Luật sư tư vấn pháp luật trực tiếp qua tổng đài kịp thời hỗ trợ và giải đáp mọi thắc mắc.

Nếu quý khách cần báo giá dịch vụ pháp lý thì quý khách có thể gửi yêu cầu báo phí dịch vụ đến địa chỉ email: lienhe@luatminhkhue.vn để nhận được thông tin sớm nhất! Rất mong nhận được sự hợp tác và tin tưởng của quý khách! Luật Minh Khuê xin trân trọng cảm ơn!