1. Những thay đổi chính về mức lương đóng BHXH tối thiểu từ 1/7/2025
Theo quy định tại Điều 31 của Luật Bảo hiểm xã hội 2024, có hiệu lực từ ngày 01/07/2025, việc xác định căn cứ đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) có sự thay đổi quan trọng, ảnh hưởng lớn đến người lao động và doanh nghiệp. Điều 31 quy định rõ về căn cứ đóng BHXH, bao gồm các điểm quan trọng sau:
Tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc:
Tiền lương là cơ sở chính để tính đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, và mức tiền lương này được quy định cụ thể như sau:
- Mức tiền lương thấp nhất dùng làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc không được thấp hơn mức tham chiếu do Chính phủ quy định.
- Mức tiền lương cao nhất để tính đóng BHXH bắt buộc không được vượt quá 20 lần mức tham chiếu tại thời điểm đóng. Điều này có nghĩa là người lao động có mức lương cao hơn mức tham chiếu có thể phải đóng BHXH dựa trên mức lương không vượt quá mức tham chiếu nhân với 20.
Thu nhập làm căn cứ đóng BHXH tự nguyện:
Đối với BHXH tự nguyện, thu nhập thấp nhất để đóng BHXH không được thấp hơn mức chuẩn hộ nghèo của khu vực nông thôn. Tương tự, mức thu nhập cao nhất để tính đóng BHXH tự nguyện không được vượt quá 20 lần mức tham chiếu tại thời điểm đóng. Điều này đảm bảo rằng người lao động tự nguyện tham gia bảo hiểm xã hội có mức thu nhập tối thiểu hợp lý và không bị áp đặt quá mức.
Quy định chi tiết của Chính phủ: Chính phủ sẽ ban hành các quy định chi tiết về việc truy thu và truy đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc theo điểm b khoản 1 của Điều 31. Điều này nhằm đảm bảo tính minh bạch và chính xác trong việc thực hiện nghĩa vụ đóng BHXH của cả doanh nghiệp và người lao động.
Như vậy, từ ngày 01/07/2025, mức tiền lương thấp nhất để đóng BHXH bắt buộc sẽ được xác định dựa trên mức tham chiếu. Theo Điều 7 của Luật Bảo hiểm xã hội 2024, mức tham chiếu là mức tiền do Chính phủ quyết định, dùng để tính toán mức đóng và hưởng các chế độ bảo hiểm xã hội. Mức tham chiếu sẽ được điều chỉnh dựa trên các yếu tố như chỉ số giá tiêu dùng, tăng trưởng kinh tế và khả năng ngân sách nhà nước cũng như quỹ bảo hiểm xã hội.
Một điểm đáng chú ý khác là quy định chuyển tiếp tại khoản 13 Điều 141 của Luật Bảo hiểm xã hội 2024, trong đó quy định rằng khi mức lương cơ sở chưa bị bãi bỏ, mức tham chiếu sẽ bằng mức lương cơ sở. Khi mức lương cơ sở bị bãi bỏ, mức tham chiếu không được thấp hơn mức lương cơ sở đã quy định trước đó. Hiện tại, mức lương cơ sở theo Nghị định 73/2024/NĐ-CP là 2.340.000 đồng.
Do đó, từ ngày 01/07/2025, mức lương thấp nhất để đóng BHXH bắt buộc sẽ không thấp hơn mức tham chiếu. Nếu vào thời điểm đó, mức lương cơ sở vẫn còn hiệu lực, mức tham chiếu sẽ được tính bằng mức lương cơ sở. Điều này có nghĩa là người lao động và doanh nghiệp cần chuẩn bị để thích ứng với sự thay đổi này trong cách tính toán tiền lương và đóng BHXH.
Tóm lại, sự thay đổi lớn nhất về mức lương đóng BHXH tối thiểu từ ngày 01/07/2024 và từ ngày 01/07/2025 là mức lương đóng BHXH tối thiểu từ ngày 01/07/2024 không thấp hơn mức lương tối thiểu vùng. Còn từ ngày 01/07/2025, mức lương đóng BHXH tối thiểu sẽ được xác định bằng mức tham chiếu tại thời điểm đóng. Những thay đổi này phản ánh sự điều chỉnh linh hoạt của hệ thống bảo hiểm xã hội nhằm đảm bảo tính công bằng và phù hợp với thực tế kinh tế.
2. Ưu điểm và hạn chế của việc thay đổi
Việc thay đổi mức lương đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) tối thiểu từ ngày 01/07/2025 theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội 2024 có thể mang lại nhiều ưu điểm và hạn chế. Dưới đây là phân tích chi tiết về những ưu điểm và hạn chế của thay đổi này:
Ưu điểm:
- Tăng tính linh hoạt và công bằng:
Điều chỉnh theo mức tham chiếu: Việc xác định mức lương tối thiểu để đóng BHXH dựa trên mức tham chiếu giúp điều chỉnh linh hoạt hơn theo tình hình kinh tế và chính sách xã hội. Mức tham chiếu được điều chỉnh dựa trên các yếu tố như chỉ số giá tiêu dùng, tăng trưởng kinh tế và khả năng ngân sách nhà nước, do đó phản ánh chính xác hơn tình hình thực tế.
Công bằng hơn: Mức lương đóng BHXH bắt buộc không thấp hơn mức tham chiếu giúp đảm bảo công bằng hơn giữa các đối tượng lao động, đặc biệt là những người có thu nhập thấp, nhờ vào việc căn cứ trên mức tham chiếu có thể thay đổi theo tình hình kinh tế.
- Khuyến khích tham gia BHXH tự nguyện:
Tạo động lực cho người lao động: Việc quy định mức thu nhập thấp nhất để đóng BHXH tự nguyện không thấp hơn mức chuẩn hộ nghèo của khu vực nông thôn giúp khuyến khích người lao động tự nguyện tham gia BHXH. Điều này có thể gia tăng sự tham gia của người lao động vào hệ thống bảo hiểm xã hội, đặc biệt là ở các khu vực có thu nhập thấp.
- Tăng khả năng bù đắp quỹ BHXH:
Nâng cao nguồn thu cho quỹ BHXH: Việc điều chỉnh mức lương tối thiểu đóng BHXH có thể giúp tăng cường nguồn thu cho quỹ BHXH, giúp quỹ này ổn định hơn và đảm bảo khả năng chi trả các chế độ bảo hiểm cho người lao động.
- Phù hợp với chính sách kinh tế vĩ mô:
Hỗ trợ chính sách tiền tệ và tài khóa: Mức tham chiếu được điều chỉnh dựa trên tình hình kinh tế và ngân sách nhà nước, giúp tích hợp tốt hơn với các chính sách kinh tế vĩ mô và đảm bảo sự ổn định tài chính của quỹ BHXH.
Hạn chế:
- Khó khăn trong việc điều chỉnh kịp thời:
Độ trễ trong điều chỉnh: Mặc dù mức tham chiếu được điều chỉnh theo tình hình kinh tế, nhưng việc thay đổi này có thể không kịp thời phản ánh những biến động đột ngột trong tình hình kinh tế hoặc chính sách. Điều này có thể gây khó khăn trong việc đảm bảo tính chính xác của mức lương đóng BHXH.
- Tác động đến doanh nghiệp và người lao động:
Tăng gánh nặng tài chính: Doanh nghiệp có thể phải đối mặt với gánh nặng tài chính gia tăng do mức lương đóng BHXH tối thiểu cao hơn, đặc biệt là với những doanh nghiệp có nhiều lao động có mức lương thấp. Điều này có thể ảnh hưởng đến chi phí hoạt động và khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp.
Tăng chi phí cho người lao động: Người lao động có mức lương thấp có thể phải đóng nhiều hơn cho BHXH so với trước đây, điều này có thể gây khó khăn tài chính cho họ, đặc biệt là trong điều kiện kinh tế khó khăn.
- Khó khăn trong việc áp dụng cho khu vực nông thôn:
Chênh lệch thu nhập: Mặc dù quy định mức thu nhập thấp nhất để đóng BHXH tự nguyện bằng mức chuẩn hộ nghèo của khu vực nông thôn, nhưng sự khác biệt lớn giữa các khu vực có thể dẫn đến khó khăn trong việc áp dụng đồng bộ chính sách trên toàn quốc.
- Cần chuẩn bị kỹ lưỡng để thực hiện:
Thay đổi quy trình và hệ thống: Việc thay đổi mức lương đóng BHXH tối thiểu yêu cầu cập nhật hệ thống quản lý và quy trình làm việc tại các cơ quan bảo hiểm xã hội, doanh nghiệp và người lao động. Điều này đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng và có thể gây tốn kém thời gian và chi phí.
Thay đổi mức lương đóng BHXH tối thiểu từ ngày 01/07/2025 mang lại nhiều ưu điểm như tăng tính linh hoạt và công bằng, khuyến khích tham gia BHXH tự nguyện, và phù hợp với chính sách kinh tế vĩ mô. Tuy nhiên, cũng tồn tại những hạn chế như khó khăn trong việc điều chỉnh kịp thời, tác động đến doanh nghiệp và người lao động, và khó khăn trong việc áp dụng cho khu vực nông thôn. Để thực hiện hiệu quả, cần có sự chuẩn bị kỹ lưỡng và đồng bộ giữa các bên liên quan.
3. Ảnh hưởng của việc thay đổi đến người lao động và doanh nghiệp
Việc thay đổi mức lương đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) tối thiểu từ ngày 01/07/2025 có thể ảnh hưởng sâu rộng đến cả người lao động và doanh nghiệp. Dưới đây là phân tích chi tiết về ảnh hưởng của sự thay đổi này:
Ảnh hưởng đến Người Lao Động
- Tăng chi phí đóng BHXH:
Chi phí gia tăng: Mức lương tối thiểu để đóng BHXH bắt buộc sẽ được xác định dựa trên mức tham chiếu, và từ ngày 01/07/2025, mức lương tối thiểu này không được thấp hơn mức tham chiếu. Nếu mức tham chiếu cao hơn mức lương cơ sở hiện tại, người lao động có thể phải đóng nhiều hơn cho BHXH. Điều này đặc biệt ảnh hưởng đến những người có mức lương thấp, vì họ sẽ phải chịu mức đóng cao hơn so với trước đây.
- Tăng cường quyền lợi và đảm bảo an sinh xã hội:
Cải thiện quyền lợi: Mặc dù mức đóng BHXH có thể tăng, nhưng mức tham chiếu giúp đảm bảo rằng người lao động đóng BHXH dựa trên mức lương thực tế và phù hợp với tình hình kinh tế. Điều này có thể giúp cải thiện quyền lợi của người lao động khi hưởng các chế độ bảo hiểm xã hội như hưu trí, ốm đau, thai sản, và tai nạn lao động.
Tăng cường an sinh xã hội: Việc tăng mức đóng BHXH có thể giúp củng cố quỹ bảo hiểm xã hội, đảm bảo sự bền vững và khả năng chi trả lâu dài cho các chế độ bảo hiểm, qua đó bảo vệ quyền lợi của người lao động trong dài hạn.
- Khả năng đối mặt với chi phí tài chính cao hơn:
Khó khăn tài chính: Đối với người lao động có thu nhập thấp, việc tăng mức đóng BHXH có thể gây khó khăn tài chính, đặc biệt là khi chi phí sinh hoạt tăng cao. Điều này có thể làm giảm khả năng tiết kiệm và ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống.
- Khuyến khích tham gia BHXH tự nguyện:
Tăng số lượng người tham gia: Việc quy định mức thu nhập thấp nhất để đóng BHXH tự nguyện dựa trên mức chuẩn hộ nghèo có thể khuyến khích nhiều người lao động, đặc biệt là ở khu vực nông thôn, tham gia BHXH tự nguyện để đảm bảo quyền lợi an sinh xã hội.
Ảnh hưởng đến Doanh Nghiệp
- Tăng gánh nặng chi phí:
Chi phí bảo hiểm xã hội cao hơn: Doanh nghiệp sẽ phải đối mặt với việc tăng chi phí đóng BHXH cho người lao động khi mức lương tối thiểu để đóng BHXH bắt buộc cao hơn. Điều này có thể làm tăng tổng chi phí hoạt động của doanh nghiệp và ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh.
- Thay đổi quy trình quản lý:
Cập nhật hệ thống: Doanh nghiệp cần điều chỉnh hệ thống quản lý tiền lương và tính toán BHXH để phù hợp với mức tham chiếu mới. Việc này đòi hỏi sự đầu tư vào hệ thống công nghệ thông tin và đào tạo nhân viên để đảm bảo tính chính xác và hiệu quả trong việc thực hiện nghĩa vụ đóng BHXH.
- Tác động đến chiến lược tuyển dụng:
Tác động đến chiến lược lương: Doanh nghiệp có thể cần điều chỉnh chiến lược lương và phúc lợi để cân nhắc chi phí BHXH gia tăng. Điều này có thể dẫn đến việc điều chỉnh mức lương cơ bản hoặc thay đổi các chính sách thưởng và phúc lợi để duy trì sự cân bằng tài chính.
- Khuyến khích sự tuân thủ và giảm rủi ro pháp lý:
Tuân thủ quy định: Việc điều chỉnh mức lương đóng BHXH theo mức tham chiếu giúp doanh nghiệp tuân thủ quy định pháp luật và giảm nguy cơ bị xử phạt hoặc gặp phải các vấn đề pháp lý liên quan đến việc không đóng đầy đủ BHXH.
- Tăng cường đảm bảo an sinh xã hội cho người lao động
Cải thiện phúc lợi: Mặc dù gánh nặng chi phí tăng lên, việc đảm bảo rằng người lao động có mức đóng BHXH hợp lý và đầy đủ sẽ giúp doanh nghiệp tạo dựng uy tín và cam kết đối với phúc lợi của người lao động. Điều này có thể giúp doanh nghiệp duy trì mối quan hệ tốt với nhân viên và tạo môi trường làm việc tích cực
Xem thêm: Mức đóng bảo hiểm xã hội theo tiền lương mới nhất 2024
Nếu quý khách hàng còn vướng mắc về vấn đề trên hoặc mọi vấn đề pháp lý khác, quý khách hãy vui lòng liên hệ trực tiếp với chúng tôi qua Luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến theo số điện thoại 1900.6162 hoặc gửi thư tư vấn đến email: lienhe@luatminhkhue.vn để được Luật sư tư vấn pháp luật trực tiếp qua tổng đài kịp thời hỗ trợ và giải đáp mọi thắc mắc.
