1. Ngân sách nhà nước là gì?

Căn cứ Luật Ngân sách nhà nước năm 2015 thì:  

Ngân sách nhà nước là các khoản thu và chi được ước tính và được thực hiện trong một khoảng thời hạn nhất định do cơ quan nhà nước có thẩm quyền xác định bảo đảm việc thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của nhà nước.

Ngân sách nhà nước được thiết lập trên một cơ chế chặt chẽ như một đạo luật nhất định. Ngân sách nhà nước phải đáp ứng được các quy định của pháp luật về các thủ tục soạn thảo, quyết định và chấp hành thực thi ngân sách nhà nước đồng thời với việc phân chia quyền lập pháp và quyền hành pháp trong việc quản lý ngân sách.

 

2. Ngân sách nhà nước tiếng anh là gì?

Trong Tiếng anh ngân sách nhà nước có tên là State Budget được định nghĩa cụ thể như sau: State budget means revenues and expenditures estimated and realized within a certain period of time determined by a competent state agency to ensure the performance of state functions and tasks. Đây là tổng số thu và chi của nhà nước trong một năm nhằm thực hiện các chức năng của Nhà nước do Hiến Pháp quy định.

 

3. Bản chất của ngân sách nhà nước

- Ngân sách nhà nước là một bản dự toán thu và chi do chính phủ lập ra để trình quốc hội phê chuẩn. Ngân sách nhà nước bao gồm các nguồn thu cụ thể, những khoản chi cụ thể.

- Ngân sách nhà nước là một khâu trong hệ thống tài chính. Ngân sách nhà nước chính là một hệ thống các quan hệ kinh tế, giữa một bên là nhà nước với một bên là các doanh nghiệp, các tổ chức kinh tế. Các quan hệ đó là:

+ Quan hệ giữa nhà nước với các cơ quan, tổ chức xã hội

+ Quan hệ giữa nhà nước với các doanh nghiệp

+ Quan hệ giữa nhà nước với tầng lớp dân cư

+ Quan hệ giữa nhà nước với các nhà nước khác

Các mối quan hệ này luôn ở trong trạng thái vận động, là quan hệ kinh tế hai chiều. Sự vận động qua lại của các quan hệ kinh tế này dẫn tới việc hình thành và sử dụng quỹ ngân sách nhà nước.

 

 4. Một số từ ngữ chuyên ngành liên quan tới ngân sách nhà nước

+ Vai trò của ngân sách nhà nước: The role of the state budget

+ Chi ngân sách nhà nước: State budget expenditure

+ Đặc điểm ngân sách nhà nước: Characteristics of the state budget

+ Cơ cấu thu ngân sách nhà nước: State budget concept

+ Các khoản thu ngân sách nhà nước: Structure of state budget revenue

 

5. Vai trò của ngân sách nhà nước

+ Ngân sách nhà nước là kế hoạch tài chính vĩ mô trong các kế hoạch tài chính của nhà nước để quản lý các hoạt động kinh tế, xã hội, ngân sách nhà nước chiếm một vị trí quan trọng trong việc giải quyết các vấn đề tài chính vĩ mô của nền kinh tế.

+ Ngân sách nhà nước là quỹ tiền tệ tập trung có nguồn gốc từ GDP và các nguồn thu khác nhằm đảm bảo cho các chức năng, nhiệm vụ của nhà nước được thực hiện.

+ Ngân sách nhà nước là khâu chính trong hệ thống tài chính công. Việc sử dụng ngân sách nhà nước có ý nghĩa quốc gia với phạm vi tác động lớn và chủ yếu dành cho các nhu cầu có tính chất toàn xã hội.

 

6. Thu ngân sách nhà nước là gì?

Thu ngân sách nhà nước là việc nhà nước dùng quyền lực của mình tập trung một phần nguồn tài chính quốc gia, hình thành quỹ ngân sách nhà nước. Cơ cấu thu ngân sách nhà nước là nội dung các khoản thu ngân sách nhà nước và tỷ trọng từng khoản thu bao gồm:

+ Các khoản thu từ thuế, lệ phí

+ Các khoản phí thu từ các hoạt động dịch vụ do cơ quan nhà nước thực hiện, trong trường hợp được khoán chi phí hoạt động, được khấu trừ các khoản phí thu từ các hoạt động dịch vụ do đơn vị sự nghiệp công lập và doanh nghiệp nhà nước thực hiện nộp ngân sách nhà nước theo quy định của pháp luật hiện hành.

+ Các khoản viện trợ không hoàn lại của chính phủ các nước, của tổ chức, cá nhân ở nước ngoài.

+ Các khoản thu khác theo quy định của pháp luật.

 

7. Các nguyên tắc phân cấp nguồn thu ngân sách nhà nước

+ Ngân sách trung ương, ngân sách mỗi cấp chính quyền địa phương được phân cấp nguồn và nhiệm vụ thu chi

+ Ngân sách trung ương giữ vai trò chủ đạo, bảo đảm thực hiện các nhiệm vụ chi quốc gia, hỗ trợ địa phương chưa cân đối được ngân sách và thực hiện hỗ trợ theo quy định.

+ Ngân sách địa phương phân cấp nguồn đảm bảo chủ động thực hiện nhiệm vụ chi được giao. Hội đồng nhân dân tỉnh quyết định phân cấp nguồn thu, chi giữa các cấp ngân sách ở địa phương phù hợp.

 

8. Bản chất của thu ngân sách nhà nước

+ Thu ngân sách nhà nước là sự nảy sinh các quan hệ kinh tế trong quá trình phân chia các nguồn tài chính quốc gia giữa nhà nước với các chủ thể trong xã hội. Việc các định các khoản thu phải dựa trên cơ sở giải quyết hài hòa giữa lợi ích nhà nước với lợi ích của các tổ chức, cá nhân.

+ Việc thu ngân sách nhà nước gắn liền với các hoạt động kinh tế trong xã hội. Sự phát triển kinh tế, tăng trưởng GDP chính là yếu tố hình thành nên khoản thu ngân sách nhà nước.

+ Thu ngân sách nhà nước là những giá trị nảy sinh trong quá trình Nhà nước dùng quyền lực tập trung một phần nguồn tài chính quốc gia hình thành lên quỹ tiền tệ tập trung.

 

9. Các khoản thu của ngân sách nhà nước

* Căn cứ vào nguồn phát sinh các khoản thu

Thu ngân sách nhà nước bao gồm:

+ Thu trong nước chiếm tỷ trọng lớn và có vai trò quan trọng với tổng thu ngân sách nhà nước.

+ Thu từ nước ngoài cũng có vai trò quan trọng, tuy nhiên tỷ trọng không lớn và không phải là nguồn chiếm ưu thế.

* Căn cứ vào tính chất phát sinh

- Thu thường xuyên chính là các khoản thu phát sinh đều đặn, ổn định về thời gian và số lượng thế, phí và lệ phí:

+ Thuế là một khoản đóng góp bắt buộc của các tổ chức, cá nhân đối với nhà nước theo mức độ và thời hạn theo quy định của pháp luật, nhằm trang trải các nhu cầu chi tiêu trong nước.

+ Phí là khoản tiền mà tổ chức cá nhân trả khi được một tổ chức, cá nhân khác cung cấp dịch vụ.

+ Lệ phí là khoản tiền mà tổ chức, cá nhân phải nộp khi được cơ quan nhà nước hoặc tổ chức được uỷ quyền phục vụ công việc quản lý nhà nước.

- Thu không thường xuyên là những khoản thu không ổn định về mặt thời gian và số tiền thu được:

+ Các khoản thu từ hoạt động kinh tế của nhà nước

+ Thu từ hoạt động sự nghiệp

+ Thu tiền bán hoặc cho thuê tài sản thuộc sở hữu nhà nước.

+ Thu từ viện trợ nước ngoài, từ vay trong nước và ngoài nước.

 Trong các khoản có thể thu trên của ngân sách nhà nước thì thuế là nguồn thu chủ yếu, chiếm tỷ trọng lớn. Khi số thu ngân sách nhà nước bị thiếu hụt, không đáp ứng được nhu cầu chi tiêu, nhà nước phải đi vay từ các nguồn như các tầng lớp dân cư, các tổ chức, nước ngoài...

Để thực hiện tính hiệu quả của các khoản doanh thu, nâng cao hiệu quả thu ngân sách nhà nước thì cần phân định các khoản thu là lập dự toán phù hợp.

 Trên đây là một số thông tin về ngân sách nhà nước mà Luật Minh Khuê xin gửi tới bạn đọc. Hy vọng đây là những thông tin hữu ích dành cho bạn.