Mục lục bài viết

1. Ngày 19/8 là ngày gì? Ý nghĩa lịch sử của Ngày Cách mạng tháng Tám

Ngày 19 tháng 8 hằng năm là ngày kỷ niệm thắng lợi của Cách mạng tháng Tám năm 1945, đồng thời là Ngày truyền thống của Công an nhân dân Việt Nam và Ngày hội toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc.

Về lịch sử, ngày 19/8/1945 đánh dấu thắng lợi của cuộc khởi nghĩa giành chính quyền tại Hà Nội. Từ thắng lợi này, phong trào cách mạng lan rộng đến nhiều địa phương trong cả nước, góp phần quyết định vào thắng lợi của Tổng khởi nghĩa tháng Tám năm 1945. Ngày 2/9/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Thắng lợi của Cách mạng tháng Tám có ý nghĩa đặc biệt quan trọng:

  • Chấm dứt ách thống trị của thực dân, phát xít và chế độ quân chủ chuyên chế.
  • Đưa nhân dân Việt Nam từ thân phận bị áp bức trở thành người làm chủ đất nước.
  • Mở ra kỷ nguyên độc lập dân tộc gắn liền với quyền tự do và quyền làm chủ của nhân dân.
  • Tạo cơ sở để xây dựng Nhà nước Việt Nam độc lập, có chủ quyền.
  • Cổ vũ mạnh mẽ phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc ở nhiều nước thuộc địa.

Ngày 19/8 cũng gắn với sự ra đời của các tổ chức bảo vệ an ninh, trật tự đầu tiên sau khi chính quyền cách mạng được thành lập. Đây là tiền đề lịch sử của lực lượng Công an nhân dân Việt Nam ngày nay.

Theo Điều 6 Luật Công an nhân dân năm 2018, ngày 19/8 hằng năm là Ngày truyền thống của Công an nhân dân và là Ngày hội toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc. Quy định này thể hiện sự gắn bó giữa lực lượng Công an nhân dân với nhân dân trong nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự, an toàn xã hội. Luật Công an nhân dân năm 2018

Có thể khái quát ý nghĩa của ngày 19/8 qua ba phương diện:

  • Phương diện lịch sử: ghi nhớ thắng lợi của Cách mạng tháng Tám.
  • Phương diện chính trị: khẳng định giá trị của độc lập, chủ quyền và quyền làm chủ của nhân dân.
  • Phương diện xã hội, pháp lý: nâng cao trách nhiệm của toàn dân trong bảo vệ an ninh, trật tự và cuộc sống bình yên.

 

2. Nguồn gốc và bối cảnh lịch sử ra đời ngày 19 tháng 8

Bối cảnh quốc tế và trong nước năm 1945

Năm 1945, Chiến tranh thế giới thứ hai bước vào giai đoạn kết thúc. Phát xít Đức đã đầu hàng, còn phát xít Nhật đứng trước thất bại hoàn toàn. Ngày 15/8/1945, Nhật Bản tuyên bố đầu hàng Đồng minh vô điều kiện.

Tại Đông Dương, bộ máy thống trị của Nhật và chính quyền tay sai rơi vào tình trạng khủng hoảng, mất phương hướng. Đây là thời cơ thuận lợi để nhân dân Việt Nam đứng lên giành chính quyền.

Trước tình hình đó, Đảng và Mặt trận Việt Minh đã chủ động chuẩn bị lực lượng, tổ chức quần chúng và xây dựng phương án tổng khởi nghĩa. Hội nghị toàn quốc của Đảng và Quốc dân Đại hội tại Tân Trào đã thống nhất chủ trương phát động nhân dân giành chính quyền trước khi quân Đồng minh tiến vào Đông Dương.

 

Cuộc khởi nghĩa tại Hà Nội

Sáng ngày 19/8/1945, đông đảo quần chúng nhân dân Hà Nội cùng các lực lượng tự vệ, cứu quốc tập trung tại khu vực Nhà hát Lớn. Cuộc mít tinh do Việt Minh tổ chức nhanh chóng phát triển thành cuộc biểu tình, tuần hành và khởi nghĩa giành chính quyền.

Dưới sự lãnh đạo của tổ chức Đảng và Việt Minh, quần chúng lần lượt chiếm giữ các cơ quan quan trọng của chính quyền tay sai như Phủ Khâm sai Bắc Bộ, Tòa Thị chính, Sở Cảnh sát và Trại Bảo an binh. Trước khí thế của quần chúng, quân Nhật tại Hà Nội không trực tiếp can thiệp.

Chính quyền cách mạng được thiết lập tại Hà Nội. Thắng lợi này có ý nghĩa như một đòn quyết định, tạo động lực để nhân dân nhiều địa phương khác nổi dậy giành chính quyền. Huế giành chính quyền ngày 23/8, Sài Gòn ngày 25/8 và nhiều địa phương khác cũng lần lượt giành thắng lợi.

 

Nguồn gốc Ngày truyền thống Công an nhân dân

Sau thắng lợi của Cách mạng tháng Tám, chính quyền cách mạng phải nhanh chóng xây dựng lực lượng bảo vệ an ninh, trật tự và bảo vệ thành quả cách mạng.

Ở Bắc Bộ hình thành các tổ chức công an, liêm phóng; ở Trung Bộ có Sở Trinh sát; ở Nam Bộ có Quốc gia Tự vệ cuộc. Mặc dù tên gọi và tổ chức ban đầu có sự khác nhau giữa các vùng, các lực lượng này đều có nhiệm vụ bảo vệ chính quyền cách mạng, đấu tranh với hoạt động phá hoại, gián điệp, phản cách mạng và giữ gìn an toàn cho nhân dân.

Do ngày thành lập các tổ chức bảo vệ an ninh đầu tiên gắn liền với thắng lợi của Cách mạng tháng Tám, ngày 19/8 được xác định là Ngày truyền thống của Công an nhân dân Việt Nam.

 

Nguồn gốc Ngày hội toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc

Ngày 13/6/2005, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 521/QĐ-TTg, lấy ngày 19/8 hằng năm là Ngày hội toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc. Quyết định số 521/QĐ-TTg

Ngày hội nhằm phát huy vai trò của nhân dân trong phòng ngừa, phát hiện và đấu tranh với tội phạm, tệ nạn xã hội, hành vi vi phạm pháp luật; đồng thời xây dựng mối quan hệ phối hợp giữa nhân dân, chính quyền và lực lượng Công an nhân dân.

 

3. Ý nghĩa chính trị và tầm quan trọng của ngày 19/8 đối với Việt Nam

Ngày 19/8 trước hết nhắc nhở các thế hệ hôm nay về giá trị của độc lập dân tộc. Độc lập không phải là kết quả tự nhiên mà được giành bằng sự hy sinh, đoàn kết và ý chí đấu tranh bền bỉ của nhiều thế hệ người Việt Nam.

Ngày này cũng thể hiện vai trò của nhân dân trong lịch sử. Cách mạng tháng Tám là cuộc vận động cách mạng rộng lớn, trong đó quần chúng nhân dân giữ vai trò trực tiếp và quyết định trong việc giành chính quyền tại các địa phương. Vì vậy, bài học về sức mạnh đại đoàn kết toàn dân vẫn có giá trị trong công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nước hiện nay.

Đối với lực lượng Công an nhân dân, ngày 19/8 là dịp ôn lại truyền thống xây dựng, chiến đấu và trưởng thành. Lực lượng Công an nhân dân có nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội, đấu tranh phòng, chống tội phạm và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của Nhà nước, tổ chức, cá nhân.

Đối với toàn xã hội, Ngày hội toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc khẳng định rằng bảo vệ an ninh, trật tự không chỉ là nhiệm vụ của lực lượng Công an mà còn là trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp, gia đình và từng công dân.

Trách nhiệm của công dân có thể được thể hiện qua những việc cụ thể như:

  • Chấp hành Hiến pháp và pháp luật.
  • Giữ gìn an ninh, trật tự tại nơi cư trú, học tập và làm việc.
  • Cung cấp thông tin cho cơ quan có thẩm quyền khi phát hiện hành vi phạm tội hoặc nguy cơ gây mất an ninh, trật tự.
  • Không tham gia, tiếp tay hoặc che giấu tội phạm.
  • Sử dụng mạng xã hội có trách nhiệm, không chia sẻ thông tin giả, thông tin kích động hoặc nội dung xâm phạm danh dự, quyền riêng tư của người khác.
  • Thực hiện các biện pháp phòng cháy, chữa cháy, bảo đảm an toàn giao thông và phòng ngừa tệ nạn xã hội.
  • Tôn trọng, phối hợp và hỗ trợ lực lượng chức năng trong phạm vi pháp luật cho phép.

Ngày 19/8 vì vậy không chỉ là dịp kỷ niệm một sự kiện lịch sử mà còn là cơ hội giáo dục truyền thống yêu nước, tinh thần trách nhiệm công dân và ý thức bảo vệ cuộc sống bình yên của cộng đồng.

 

4. Các hoạt động kỷ niệm và quy định pháp luật liên quan đến ngày lễ

Các hoạt động kỷ niệm thường được tổ chức

Tùy theo quy mô và kế hoạch của cơ quan có thẩm quyền, các hoạt động kỷ niệm ngày 19/8 có thể gồm:

  • Tuyên truyền về Cách mạng tháng Tám, Quốc khánh và truyền thống Công an nhân dân.
  • Tổ chức gặp mặt, tọa đàm, hội thảo, nói chuyện truyền thống.
  • Tổ chức triển lãm, chiếu phim, biểu diễn nghệ thuật, hoạt động văn hóa, thể thao.
  • Thăm hỏi gia đình có công với cách mạng, gia đình liệt sĩ và cán bộ Công an có hoàn cảnh khó khăn.
  • Biểu dương các tập thể, cá nhân có thành tích trong phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc.
  • Tổ chức diễn tập, tuyên truyền phòng cháy, chữa cháy, phòng chống tội phạm và bảo đảm an toàn giao thông.
  • Vận động người dân tham gia mô hình tự quản về an ninh, trật tự tại địa bàn dân cư.

Việc tổ chức các hoạt động phải bảo đảm trang trọng, thiết thực, an toàn, tiết kiệm, phù hợp với điều kiện thực tế và không gây ảnh hưởng đến sinh hoạt bình thường của người dân.

Quy định về tổ chức ngày kỷ niệm

Nghị định số 111/2018/NĐ-CP quy định nguyên tắc tổ chức các hoạt động kỷ niệm ngày thành lập, ngày truyền thống của bộ, ngành và địa phương. Theo đó, hoạt động kỷ niệm phải có căn cứ lịch sử hoặc văn bản công nhận, được tổ chức trang trọng, an toàn, tiết kiệm và không phô trương.

Nghị định này quy định chỉ tổ chức lễ kỷ niệm ngày thành lập, ngày truyền thống vào năm tròn, tức năm có chữ số cuối cùng là 0. Vào các năm khác, cơ quan, đơn vị có thể tổ chức tuyên truyền, giáo dục truyền thống, thi đua, tọa đàm, hội thảo và các hoạt động thiết thực khác nhưng không tổ chức lễ kỷ niệm theo quy mô của năm tròn. Nghị định số 111/2018/NĐ-CP

Đối với các dịp kỷ niệm Cách mạng tháng Tám ở quy mô quốc gia, việc tổ chức thực hiện theo kế hoạch, chỉ đạo và hướng dẫn cụ thể của cơ quan có thẩm quyền trong từng năm.

Ngày 19/8 có phải ngày nghỉ lễ, Tết không?

Ngày 19/8 là ngày lễ lớn và ngày truyền thống quan trọng, nhưng không phải là ngày nghỉ lễ, Tết được hưởng nguyên lương theo Bộ luật Lao động.

Theo Điều 112 Bộ luật Lao động năm 2019, người lao động được nghỉ hưởng nguyên lương vào các ngày: Tết Dương lịch, Tết Âm lịch, ngày Chiến thắng 30/4, ngày Quốc tế lao động 1/5, Quốc khánh 2/9 và Giỗ Tổ Hùng Vương. Ngày 19/8 không nằm trong danh sách này. Bộ luật Lao động năm 2019

Do đó, người lao động thông thường vẫn làm việc theo lịch làm việc của cơ quan, doanh nghiệp. Người lao động có thể xin nghỉ phép hằng năm hoặc nghỉ không hưởng lương nếu được người sử dụng lao động chấp thuận.

Trường hợp người sử dụng lao động tổ chức cho người lao động nghỉ vào ngày 19/8 theo chính sách nội bộ hoặc thỏa thuận riêng thì việc trả lương, tính ngày nghỉ được thực hiện theo thỏa thuận và quy chế hợp pháp của đơn vị.

Quy định về treo Quốc kỳ

Việc treo Quốc kỳ trong dịp 19/8 được thực hiện theo quy định chung về sử dụng Quốc kỳ và theo thông báo, hướng dẫn của cơ quan có thẩm quyền, đặc biệt là Ủy ban nhân dân địa phương.

Cơ quan, tổ chức và hộ gia đình khi treo cờ cần bảo đảm Quốc kỳ đúng màu sắc, kích thước, không rách, bạc màu hoặc bị đặt ở vị trí thiếu trang trọng. Không nên khẳng định rằng mọi cá nhân, doanh nghiệp trên toàn quốc luôn có cùng một nghĩa vụ treo cờ vào ngày 19/8 nếu chưa có thông báo cụ thể của cơ quan có thẩm quyền tại địa phương.

Quy định về bắn pháo hoa

Ngày 19/8 không mặc nhiên là ngày được bắn pháo hoa định kỳ trên phạm vi cả nước. Việc sử dụng pháo hoa, pháo hoa nổ phải tuân thủ quy định về quản lý, sử dụng pháo và chỉ được thực hiện khi có kế hoạch, thẩm quyền, địa điểm và điều kiện an toàn phù hợp.

Cá nhân không được tự ý tổ chức bắn pháo hoa nổ hoặc sử dụng pháo trái quy định. Những chương trình chào mừng có sử dụng pháo hoa phải được cơ quan có thẩm quyền cho phép và bảo đảm an ninh, trật tự, phòng cháy, chữa cháy.

 

5. Giải đáp các câu hỏi thường gặp về ngày 19/8

Ngày 19/8 là ngày gì?

Ngày 19/8 là ngày kỷ niệm thắng lợi của Cách mạng tháng Tám năm 1945. Đây cũng là Ngày truyền thống của Công an nhân dân và Ngày hội toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc.

Ngày 19/8 và ngày 2/9 có giống nhau không?

Không. Ngày 19/8 gắn với thắng lợi của cuộc Tổng khởi nghĩa giành chính quyền. Ngày 2/9 gắn với sự kiện Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập và khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Ngày 2/9 là ngày nghỉ lễ theo Bộ luật Lao động, còn ngày 19/8 không phải ngày nghỉ lễ hưởng nguyên lương.

Ngày 19/8 có phải Ngày Công an nhân dân không?

Có. Điều 6 Luật Công an nhân dân năm 2018 xác định ngày 19/8 là Ngày truyền thống của Công an nhân dân và là Ngày hội toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc.

Người lao động có được nghỉ làm vào ngày 19/8 không?

Không đương nhiên được nghỉ. Ngày 19/8 không thuộc danh sách ngày nghỉ lễ, Tết hưởng nguyên lương theo Điều 112 Bộ luật Lao động. Việc nghỉ chỉ phát sinh nếu người lao động sử dụng ngày phép, thỏa thuận nghỉ với người sử dụng lao động hoặc được cơ quan, doanh nghiệp bố trí nghỉ theo chính sách riêng.

Cán bộ, chiến sĩ Công an nhân dân có được nghỉ vào ngày truyền thống không?

Ngày 19/8 là ngày truyền thống của lực lượng Công an nhân dân nhưng không phải ngày nghỉ bắt buộc. Tùy yêu cầu nhiệm vụ, các đơn vị Công an vẫn tổ chức trực, ứng trực, bảo đảm an ninh, trật tự và triển khai các hoạt động kỷ niệm theo kế hoạch.

Có bắt buộc tổ chức lễ kỷ niệm ngày 19/8 hằng năm không?

Không phải năm nào cũng tổ chức lễ kỷ niệm theo quy mô lớn. Việc tổ chức lễ kỷ niệm ngày truyền thống phải căn cứ quy định, kế hoạch và thẩm quyền phê duyệt. Theo Nghị định số 111/2018/NĐ-CP, lễ kỷ niệm ngày truyền thống thường được tổ chức vào năm tròn; các năm khác ưu tiên hoạt động tuyên truyền, giáo dục, thi đua, tọa đàm và hoạt động thiết thực.

Người dân có thể làm gì để hưởng ứng Ngày hội toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc?

Mỗi người dân có thể bắt đầu từ việc chấp hành pháp luật, bảo vệ tài sản và tính mạng của mình, chủ động phòng cháy, cảnh giác trước tội phạm, không lan truyền tin giả, tham gia mô hình tự quản ở khu dân cư và thông báo kịp thời cho cơ quan chức năng khi phát hiện dấu hiệu vi phạm.

Ngày 19/8 có được bắn pháo hoa không?

Không mặc nhiên được bắn pháo hoa trên cả nước. Hoạt động này chỉ được thực hiện khi có kế hoạch và sự cho phép của cơ quan có thẩm quyền, đồng thời phải tuân thủ quy định về quản lý, sử dụng pháo và bảo đảm an toàn.

Ý nghĩa thiết thực nhất của ngày 19/8 là gì?

Ý nghĩa thiết thực nhất là ghi nhớ giá trị của độc lập, tự do; tri ân các thế hệ đã hy sinh vì đất nước; đồng thời biến tinh thần yêu nước thành hành động cụ thể như chấp hành pháp luật, bảo vệ cộng đồng, giữ gìn an ninh, trật tự và góp phần xây dựng xã hội an toàn, văn minh.

Bên cạnh đó, quý bạn đọc cũng có thể tham khảo thêm: