1. Hiểu thế nào về xâm hại tình dục trẻ em?
Trước hết, cần hiểu rõ về hành vi xâm hại tình dục trẻ em. Xâm hại tình dục trẻ em là quá trình mà một người trưởng thành lợi dụng vị thế của mình để dụ dỗ hoặc cưỡng ép trẻ em tham gia vào các hoạt động tình dục.
Hành vi xâm hại tình dục có thể bao gồm việc sờ mó bộ phận sinh dục của trẻ, thủ dâm, tiếp xúc miệng với bộ phận sinh dục, giao hợp bằng ngón tay, giao hợp qua đường sinh dục hoặc hậu môn. Xâm hại tình dục trẻ em không chỉ giới hạn ở tiếp xúc vật lý mà còn bao gồm những hành vi không tiếp xúc trực tiếp như khoe bộ phận sinh dục trước mặt trẻ, kể chuyện tình dục cho trẻ nghe, cho trẻ xem phim, truyện khiêu dâm, cố gắng hướng dẫn và kích thích tình dục trẻ, rình xem trộm hoặc sử dụng hình ảnh khiêu dâm liên quan đến trẻ em.
Hành vi xâm hại tình dục trẻ em gây ra những tổn thương nghiêm trọng và kéo dài về cả thể chất và tâm lý đối với nạn nhân trẻ em. Các hậu quả của xâm hại tình dục trẻ em cũng tác động đến gia đình, cộng đồng và xã hội toàn thể. Trẻ em không bao giờ chịu trách nhiệm về hành vi xâm hại mà họ gánh chịu, kể cả khi những hậu quả này ảnh hưởng đến gia đình và cộng đồng.
Hiện nay, xâm hại tình dục trẻ em là một vấn đề đáng lo ngại đối với nhiều phụ huynh có con nhỏ. Gần đây, đã xuất hiện nhiều vụ việc liên quan đến hành vi xâm hại tình dục đối với các bé gái nhỏ. Các kẻ xâm hại tận dụng sự trong sáng và ngây thơ của trẻ em để thực hiện những hành vi tội ác, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến cuộc sống tinh thần của các em.
Các hành vi xâm hại tình dục trẻ em có thể bao gồm hiếp dâm, cưỡng dâm, giao cấu hoặc lạm dụng tình dục trẻ em. Những tội phạm này đều chung quyền xâm phạm đến sức khỏe, sự phát triển bình thường về mặt sinh lý và thể chất, danh dự và phẩm giá của trẻ em, đồng thời cũng xâm phạm đến quyền không thể xâm phạm của trẻ em về lĩnh vực tình dục. Trong nhiều trường hợp, xâm hại tình dục trẻ em còn gây ảnh hưởng tiêu cực đến trật tự và an toàn xã hội.
2. Nghị quyết 06/2019/NQ-HĐTP hướng dẫn xét xử vụ án xâm hại tình dục trẻ em
Vào ngày 20/9/2019, Hội đồng thẩm phán của Tòa án nhân dân tối cao đã thông qua Nghị quyết 06/2019/NQ-HĐTP để hướng dẫn áp dụng một số quy định liên quan đến các điều 141, 142, 143, 144, 145, 146, 147 của Bộ luật Hình sự 2015 và việc xét xử các vụ án liên quan đến xâm hại tình dục trẻ em dưới 18 tuổi.
Cụ thể, Nghị quyết 06/2019/NQ-HĐTP giải thích và hướng dẫn về việc áp dụng một số quy định trong các điều 141, 142, 143, 144, 145, 146, 147 của Bộ luật Hình sự, cũng như giải quyết các vướng mắc thực tiễn trong quá trình xét xử và tổ chức xét xử các vụ án xâm hại tình dục trẻ em dưới 18 tuổi. Nghị quyết này cũng giải thích một số thuật ngữ sau đây:
- Xâm hại tình dục trẻ em dưới 16 tuổi bao gồm việc sử dụng bạo lực, đe dọa bằng bạo lực, ép buộc, lôi kéo hoặc dụ dỗ trẻ em dưới 16 tuổi tham gia vào các hành vi liên quan đến quan hệ tình dục, bao gồm hiếp dâm, cưỡng dâm, giao cấu, dâm ô đối với trẻ em dưới 16 tuổi, sử dụng trẻ em dưới 16 tuổi để mại dâm hoặc khiêu dâm dưới mọi hình thức (ví dụ: việc xâm hại tình dục được thực hiện với sự đồng ý của trẻ dưới 13 tuổi); việc xâm hại có thể xảy ra thông qua cưỡng bức hoặc hứa hẹn các lợi ích vật chất (như tiền, tài sản) hoặc các lợi ích phi vật chất khác (ví dụ: đánh giá cao, đánh giá tốt, tạo cơ hội tiến bộ...).
- Bộ phận sinh dục bao gồm bộ phận sinh dục nam (dương vật) và bộ phận sinh dục nữ (âm hộ, âm đạo).
- Bộ phận nhạy cảm bao gồm bìu, mu, hậu môn, háng, đùi, mong, vú.
- Bộ phận khác trên cơ thể là những bộ phận không phải là bộ phận sinh dục và không phải là bộ phận nhạy cảm (ví dụ: tay, chân, miệng, lưỡi, mũi, gáy, cổ, bụng...).
- Dụng cụ tình dục là những công cụ được sản xuất đặc biệt để sử dụng trong hoạt động tình dục (như dương vật giả, âm hộ giả, âm đạo giả...) hoặc các đồ vật khác được sử dụng trong hoạt động tình dục.
Nghị quyết 06/2019/NQ-HĐTP có hiệu lực thi hành từ ngày 05/11/2019.
3. Thực trạng và giải pháp hạn chế tình trạng xâm hại tình dục trẻ em
Hoàn cảnh dẫn đến hành vi phạm tội xâm hại tình dục trẻ em là rất đa dạng. Thực tế cho thấy, hầu hết các vụ án xâm hại tình dục trẻ em diễn ra ở các vùng sâu, xa, hay các khu vực có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn đặc biệt. Nguyên nhân là do nhận thức và hiểu biết về pháp luật của người dân ở đây còn rất hạn chế. Những người thực hiện hành vi phạm tội thường không nhận ra rằng hành vi của họ là vi phạm pháp luật và không biết rằng tội phạm này có án phạt nặng, thậm chí là chung thân hoặc tử hình. Đôi khi, đây là kết quả của việc tiếp xúc với những đối tượng xấu, có trình độ học vấn thấp, và giao du với các hoạt động văn hóa phi đạo đức như rượu chè, sách báo, truyện, phim khiêu dâm. Có cả trường hợp người phạm tội còn rất trẻ tuổi. Dưới tác động dễ dàng từ sách, báo, truyện, mạng internet chứa nội dung không lành mạnh, các đối tượng này dễ bị kích động và khơi dậy bản năng tiêu cực hơn.
Trong những vụ án này, có nhiều trường hợp nạn nhân bị xâm hại đến từ những gia đình có hoàn cảnh khó khăn, phức tạp hoặc không hòa thuận, hạnh phúc. Đôi khi, để kiếm sống, bố mẹ buộc phải để con cháu cho người thân hoặc ông bà chăm sóc, trong khi cha mẹ làm việc xa nhau. Cuộc sống hiện đại khiến thời gian gắn kết giữa các thành viên trong gia đình ngày càng ít đi, chỉ còn giao tiếp thông thường mà thiếu đi sự chia sẻ, tâm sự, cập nhật kiến thức và kỹ năng sống cho các cháu. Các bé gái còn nhỏ tuổi, chưa nhận thức đầy đủ và phụ thuộc vào người khác, nên không dám nói ra ngay cả với người thân. Do đó, trong nhiều trường hợp, việc xâm hại kéo dài một thời gian dài trước khi bị phát hiện, hoặc có những vụ án xảy ra chỉ trong vài phút thiếu cảnh giác của người thân.
Việc nhìn nhận và đối diện với vấn đề này là một việc làm cấp bách và cần được ưu tiên hiện nay. Sau khi xảy ra sự việc, không phải gia đình nào cũng tiến hành truy tố và đưa kẻ ác ra ánh sáng để bị trừng trị. Một số gia đình sợ rằng việc làm này sẽ ảnh hưởng đến cuộc sống gia đình và khó khăn trong việc xây dựng gia đình sau này. Có những trường hợp vì không thỏa thuận được số tiền bồi thường nên gia đình bị hại mới báo công an. Hoặc có trường hợp khi người mẹ tố cáo hành vi xâm hại của con gái bị anh họ thực hiện, lại gặp sự trách móc và sự ghẻ lạnh từ gia đình chồng, dẫn đến việc con trai rơi vào vòng lao lý. Hoặc còn có trường hợp con gái bị cha ruột xâm hại, nhưng khi ra tòa, những người trong gia đình nội lại quở trách vì không ngăn chặn được hành vi xâm hại của cha mình trong thời gian dài.
Để giảm thiểu tình trạng xâm hại tình dục trẻ em và giảm bớt đau đớn cho các bé gái, chúng ta cần thực hiện những điều sau:
- Trang bị cho trẻ em, đặc biệt là các bé gái, kiến thức nhận biết và cảnh giác đối với những hành vi xâm hại tình dục và cách ứng phó với các tình huống có thể xảy ra, như khi ở một mình với người lạ, tiếp xúc với những người không đáng tin cậy, hay gặp phải những hành vi quấy rối. Nếu các em gặp những hành vi đó, họ nên tìm sự giúp đỡ và kể cho người tin cậy.
- Gia đình phải có trách nhiệm chăm sóc, quan tâm và giám sát con cháu. Đừng để công việc quá mải mê khiến bỏ qua vai trò và trách nhiệm của mình đối với con cháu. Đối với các bé gái, sau khi xảy ra sự việc, cần thể hiện sự quan tâm, nhẹ nhàng và động viên để giúp trẻ vượt qua cảm giác mất tự tin. Xã hội cần có cái nhìn công bằng hơn và tiến bộ hơn, thay vì chỉ truy cứu và trêu trọc, nên chỉ trích đối tượng phạm tội.
- Cần tăng cường công tác tuyên truyền và phổ biến pháp luật đến công chúng, đặc biệt là những chế tài pháp luật liên quan đến tội phạm xâm hại tình dục trẻ em. Việc xử lý nghiêm minh các vụ án xâm hại tình dục cũng góp phần răn đe và ngăn chặn loại tội phạm này, đồng thời nâng cao nhận thức pháp luật cho người dân và giảm số vụ án xâm hại xảy ra.
- Sau khi xảy ra sự việc, cần cung cấp tư vấn tâm lý để giúp các bé gái và gia đình vượt qua khủng hoảng. Sự quan tâm, hỗ trợ, động viên, tạo ổn định tâm lý và cung cấp tư vấn giải quyết vấn đề một cách chuyên nghiệp sẽ giúp mọi người vượt qua cú sốc dễ dàng hơn. Điều này cũng giúp các bé gái khỏi tổn thương và hàn gắn vết thương trong lòng. Cần tránh tình huống mâu thuẫn, thù ghét, và xa lánh giữa gia đình nạn nhân và gia đình kẻ phạm tội, để không gây thêm tổn thương cho các cháu.
Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ tố tụng để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho các nạn nhân trong vụ án xâm hại tình dục trẻ em, các nhân viên pháp lý đã cố gắng hết sức để giúp đỡ các em. Tuy nhiên, có vẻ như những gì đã được làm vẫn chưa đủ để bù đắp những tổn thương về tinh thần mà các em phải chịu đựng. Chúng ta chỉ hy vọng rằng không còn những vụ án đau lòng như thế xảy ra trong tương lai.
Bài viết liên quan: Tội phạm về tình dục là gì ? Các tội phạm xâm hại tình dục trẻ em theo Bộ luật Hình sự hiện hành?
Quý khách hàng có thể liên hệ với Luật Minh Khuê qua số hotline: 1900.6162 hoặc qua email: lienhe@luatminhkhue.vn nếu như còn bất cứ thắc mắc nào về mặt pháp lý. Xin trân trọng cảm ơn!
