Người cầm đầu là gì ? Quy định pháp luật về người cầm đầu trong đồng phạm?

1. Người cầm đầu là gì?

Người cầm đầu là người đứng ra thành lập các nhóm phạm tội hoặc tham gia soạn thảo kế hoạch, phân công, giao trách nhiệm cho đồng bọn hoặc điều khiển hoạt động của nhóm phạm tội.

2. Quy định về người cầm đầu trong đồng phạm

2.1. Quy định pháp luật về đồng phạm

- Mặt chủ quan của đồng phạm

2.2. Quy định pháp luật về người cầm đầu trong đồng phạm

Trước khi có BLHS đầu tiên, các khái niệm chủ mưu, cầm đầu, chỉ huy thường đượ dùng để chỉ người tổ chức trong các vụ phạm tội phản cách mạng (nay là các tội xâm phạm an ninh quốc gia).

Thực tiễn chống tội phạm trong những năm qua cho thấy hoạt động của người tổ chức trong các vụ án nói chung cũng đa dạng. Việc dùng những khái niệm khác nhau để chỉ người tổ chức cho sát với thực tế là điều kiện cần thiết. Do vậy, BLHS đầu tiên và BLHS hiện hành đều đã xác định người tổ chức là người chủ mưu, người cầm đầu, chỉ huy việc thực hiện tội phạm. Trong đó:

- Người chủ mưu là người đề xướng chủ trương, phương hướng hoạt động của nhóm đồng phạm. Chủ mưu có thể trực tiếp điều khiển hoạt động của tổ chức những cũng có thể không.

- Người cầm đầu là người thành lập nhóm đồng phạm hoặc tham gia vào việc soạn thảo kế hoạch, phân công, giao trách nhiệm cho đồng bọn cũng như đôn đốc, điều khiển hoạt động của nhóm đồng phạm.

- Người chỉ huy là người điều khiển trực tiếp của nhóm đồng phạm có vũ trang hoặc bán vũ trang.

Tóm lại, trong mối quan hệ giữa những người đồng phạm khác, người tổ chức là người giữ vai trò thành lập nhóm đồng phạm hoặc điều khiển hoạt động của nhóm đó.

Người thành lập là người đã đề xướng việc thiết lập nhóm đồng phạm hoặc chỉ là người đã thực hiện việc đề xướng đó như rủ rê, lôi kéo người khác tham gia vào nhóm đồng phạm; thiết lập các mối quan liên hệ tổ chức giữa những người đồng phạm với nhau,...

Người điều khiển hoạt động của nhóm đồng phạm bao gồm:

- Những người giữ vai trò điều khiển hoạt động chung của toàn nhóm như vạch phương hướng hoạt động; vạch các kế hoạch thực hiện, phân công vai trò, nhiệm vụ cho những người đồng phạm khác.

- Những người chỉ giữ vai trò trực tiếp điều khiển việc thực hiện vụ việc phạm tội cụ thể của nhóm đồng phạm.

Với vai trò như vậy, người tổ chức luôn luôn được coi là người có hành vi nguy hiểm nhất trong vụ đồng phạm. Do vậy, trong nguyên tắc xử lý theo quy định tại Điều 3 BLHS 2015, người chủ mưu, cầm đầu, chỉ huy đã bị coi là loại đối tượng cần phải nghiêm trị.

- Quyết định hình phạt trong trường hợp đồng phạm

Khi quyết định hình phạt đối với những người đồng phạm, Tòa án phải xét đến tính chất của đồng phạm, tính chất và mức độ tham gia phạm tội của từng người đồng phạm.

Các tình tiết giảm nhẹ, tăng nặng hoặc loại trừ trách nhiệm hình sự thuộc người đồng phạm nào, thì chỉ áp dụng đối với người đó.

Người đồng phạm không phải chịu trách nhiệm hình sự về hành vi vượt quá của người thực hành.

Nguyên tắc này xuất phát từ tính chất, mức độ tham gia gây án của người đồng phạm khác nhau, đặc điểm nhân thân khác nhau, tình tiết tăng nặng hoặc giảm nhẹ trách nhiệm hình sự của mỗi người khác nhau. Trách nhiệm hình sự độc lập về việc cùng thực hiện tội phạm ở chỗ: mức độ nguy hiểm của hành vi phạm tội đến đâu thì người phạm tội phải chịu trách nhiệm đến đó…Người đồng phạm này không phải chịu trách nhiệm hình sự về sự vượt quá của người đồng phạm khác.

3. Vai trò của người cầm đầu trong vụ án cụ thể

Vụ án nữ sinh giao gà bị sát hại

Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Điện Biên đã bắt giữ thêm đối tượng thứ 10 trong vụ án, đó chính là Vì Thị Thu (SN 1982, trú tại đội 5, xã Thanh Yên, huyện Điện Biên, tỉnh Điện Biên). Thu cũng chính là vợ của đối tượng thứ 9 Vì Văn Toán (SN 1981), kẻ vừa bị bắt trong vụ án này.

Tới thời điểm hiện tại, đối tượng Vì Văn Toàn vẫn tỏ ra thái độ ngoan cố, chưa khai nhận hành vi phạm tội của mình. Nhưng trước một số tài liệu, chứng cứ liên quan đến lời khai của các đối tượng và chứng minh những mối liên hệ khác, cơ quan CSĐT bước đầu xác định Vì Văn Toán là đối tượng có vai trò chủ mưu trong vụ án nữ sinh Cao Mỹ D. bị hãm hiếp, sát hại và là đối tượng cầm đầu.

Mối quan hệ của Toán với các đối tượng liên quan khác rất phức tạp. Trước khi xảy ra vụ án nữ sinh đi giao gà bị giết thì vợ Toán vẫn thường bán ma túy cho Bùi Văn Công sử dụng. Ngay cả số ma túy mà nhóm đối tượng trong vụ án sử dụng tại nhà Công, rồi cả nhóm hiếp dâm nữ sinh Cao Mỹ D. cũng là ma túy Công mua của Vì Thị Thu. Khi cảnh sát khám nhà Công còn thu được một lượng ma túy mà bọn chúng chưa kịp sử dụng hết.

Vì Văn Toán là đối tượng nghiện ma túy, đã có 1 tiền án về tội Mua bán trái phép chất ma túy; chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy và chịu án tù 9 năm 6 tháng.

Nảy sinh ý định vào khoảng trước Tết Nguyên đán vừa qua, đối tượng Vì Văn Toán có ý đồ muốn bắt giữ nữ sinh Cao Mỹ D. nhằm chiếm đoạt tài sản. Sau đó, Toán đã liên hệ với đồng bọn để thực hiện hành vi phạm tội này.

Bên cạnh đó, Vì Văn Toán lại khá thân thiết với Vương Văn Hùng (kẻ đầu tiên bị bắt trong vụ án này), do trước đó cả hai là bạn tù của nhau.

Vì vậy, dù quen biết Bùi Văn Công qua mối quan hệ xã hội nhưng Toán vẫn "đánh tiếng" với Vương Văn Hùng trước. Rồi sau đó, Hùng, Công cùng bàn bạc, Công đã kết nối với các con nghiện khác là bạn của Công cũng tham gia.

Chính vì các đối tượng này có mối quan hệ rất phức tạp, nhiều mưu mô, thủ đoạn đối phó nên việc gỡ các “nút thắt” trong vụ án không hề đơn giản. Sau khi gây án, bọn chúng đã bàn bạc rất kỹ cách tẩy xóa dấu vết, tạo dựng chứng cứ ngoại phạm, thống nhất cách khai báo gian dối… để đánh lạc hướng điều tra.

Liên quan đến vụ án nữ sinh bị sát hại, hiếp dâm ở Điện Biên, Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Điện Biên đã khởi tố, bắt tạm giam 9 đối tượng về các tội: Bắt giữ người trái pháp luật, Giết người, Hiếp dâm, Bắt cóc nhằm chiếm đoạt tài sản, Tổ chức sử dụng trái phép ma túy, Không tố giác tội phạm.