Chào Luật sư Minh Khuê ! Bố tôi năm nay 70 tuổi. Trước đây bố tôi là lao động tự do và không tham gia bảo hiểm xã hội cố định nên khi về già không có lương hưu. Nhưng hiện nay do tuổi tác bố tôi thường xuyên cần đến khám chữa bệnh tại bệnh viện. Tuy nhiên theo như tôi tìm hiểu, đối với trường hợp người đang hưởng lương hưu hoặc người được hưởng trợ cấp mất sức hàng tháng thì mới được cấp thẻ Bảo hiểm y tế miễn phí. Vậy xin hỏi những trường hợp như bố tôi khi không có lương hưu thì có được hưởng quyền lợi từ Bảo hiểm Y tế hay không ?

Rất mong nhận được cậu trả lời sớm nhất của Luật sư. Tôi xin chân thành cảm ơn !

 

Luật sư tư vấn:

Xin chào bạn, cảm ơn bạn đã gửi câu hỏi đến Luật Minh Khuê, chúng tôi xin đưa ra phân tích và giải đáp thắc mắc của bạn trong những nội dung dưới đây:

 

1. Người cao tuổi theo quy định pháp luật là gì ?

Người cao tuổi trước hết được hiểu là những người đã qua bậc tuổi trung niên, từ 60 tuổi trở lên và họ có những thay đổi về sức khỏe, tâm lý, tinh thần cũng như thể chất. Điều thấy rõ ràng nhất dấu hiệu những người bước vào độ tuổi được xem là người cao tuổi khi có nhiều người tóc và da bắt đầu có sự lão hóa hoặc xét về tuổi tác thì họ đã hoặc sắp hết độ tuổi lao động theo quy định pháp luật.

Theo Luật Người cao tuổi năm 2009 số 39/ 2009/QH12 quy định:

Điều 2: Người cao tuổi

Người cao tuổi được quy định trong Luật này là công dân Việt Nam từ đủ 60 tuổi trở lên

Người cao tuổi được xác định là những người độ tuổi từ 60 tuổi trở lên đang là công dâ Việt Nam, cư trú hoặc không cư trú, làm việc trên lãnh thổ Việt Nam. Pháp luật Việt Nam bảo hộ và công nhận những chính sách xã hội ưu tiên đối với người cao tuổi trong những trường hợp như sau:

- Nhà Nước chủ trương về việc bố trí ngân sách hằng năm phù hợp để thực hiện chính sách chăm sóc và phát huy vai trò người cao tuổi trong xã hội ;

- Bảo trợ xã hội đối với người cao tuổi theo quy định của Luật này và các quy định khác của pháp luật có liên quan như các chính sách về Bảo hiểm xã hội, Bảo hiểm cho người cao tuổi hết độ tuổi lao động và được hưởng lương hưu hoặc những chính sách khác ;

- Lồng ghép chính sách đối với người cao tuổi trong chính sách phát triển kinh tế - xã hội.

- Phát triển ngành lão khoa đáp ứng nhu cầu khám bệnh, chữa bệnh cho người cao tuổi; đào tạo nhân viên chăm sóc người cao tuổi. Ví dụ: viện dưỡng lão, bác sĩ, điều dưỡng viên chuyên chăm sóc sức khỏe và hỗ trợ bệnh nhân là người cao tuổi,...

- Khuyến khích, tạo điều kiện cho người cao tuổi rèn luyện sức khoẻ; tham gia học tập, hoạt động văn hoá, tinh thần; sống trong môi trường an toàn và được tôn trọng về nhân phẩm; phát huy vai trò người cao tuổi trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Ví dụ: Hiện nay đại diện cho nguyện lợi, quyền và lợi ích hợp pháp của người cao tuổi tại Việt Nam chính là Hội người cao tuổiCác địa phương, cụ thể là 

- Khuyến khích, hỗ trợ cơ quan, tổ chức, cá nhân thực hiện tuyên truyền, giáo dục ý thức kính trọng, biết ơn người cao tuổi, chăm sóc, phát huy vai trò người cao tuổi.

- Khen thưởng cơ quan, tổ chức, cá nhân có thành tích xuất sắc trong việc chăm sóc, phát huy vai trò người cao tuổi.

- Xử lý nghiêm minh cơ quan, tổ chức, cá nhân có hành vi vi phạm quy định của Luật này và các quy định khác của pháp luật có liên quan.

Như vậy, những chính sách nói trên được Nhà nước áp dụng đối với người cao tuổi tại Việt Nam từ đủ 60 tuổi trở lên. Trong những chính sách nêu trên, pháp luật có đề cập và bảo đảm quyền được chăm sóc sức khỏe, bảo đảm y tế cũng như hưởng những chính sách dành cho người cao tuổi theo Luật Bảo hiểm xã hội, Luật Bảo hiểm y tế.

 

2. Đối tượng được hưởng Chính sách bảo trợ xã hội, bảo hiểm y tế theo quy định pháp luật ?

Căn cứ theo quy định tại Khoản 1 - Điều 18 - Luật Người cao tuổi năm 2009 quy định về Chính sách bảo trợ xã hội như sau:

- Người cao tuổi thuộc các trường hợp sau đây thì được hưởng bảo hiểm y tế, được hưởng trợ cấp xã hội hằng tháng và trợ cấp chi phí mai táng khi chết:

  • Người cao tuổi thuộc hộ gia đình nghèo không có người có nghĩa vụ và quyền phụng dưỡng hoặc có người có nghĩa vụ và quyền phụng dưỡng nhưng người này đang hưởng chế độ trợ cấp xã hội hằng tháng.
  • Người từ đủ 80 tuổi trở lên không thuộc trường hợp quy định tại điều trên mà không có lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng trợ cấp xã hội hằng tháng.

- Người cao tuổi thuộc trường hợp là thuộc hộ nghèo không có nghĩ vụ và quyền phụng dưỡng, không có điều kiện sống ở cộng đồng, có nguyện vọng và được tiếp nhận vào cơ sở bảo trợ xã hội thì được hưởng các chế độ chính sách sau đây:

  • Trợ cấp nuôi dưỡng hằng tháng ;
  •  Cấp tư trang, vật dụng phục vụ cho sinh hoạt thường ngày ;
  • Được hưởng bảo hiểm y tế ;
  • Cấp thuốc chữa bệnh thông thường ;
  • Cấp dụng cụ, phương tiện hỗ trọ phục hồi chức năng ;
  • Mai táng khi chết.

Căn cứ theo quy định tại Khoản 2 - Điều 12 quy định Đối tượng tham gia bảo hiểm y tế - Luật Bảo hiểm y tế sửa đổi bổ sung năm 2014 như sau :

- Về nhóm đối tượng do tổ chức bảo hiểm xã hội đóng:

  •  Người hưởng lương hưu, trợ cấp mất sức lao động hằng tháng ;
  •  Người đang hưởng trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng do bị tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp hoặc mắc bệnh thuộc danh mục bệnh cần chữa trị dài ngày; người từ đủ 80 tuổi trở lên đang hưởng trợ cấp tuất hằng tháng ;
  •  Cán bộ xã, phường, thị trấn đã nghỉ việc đang hưởng trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng ;
  •  Người đang hưởng trợ cấp thất nghiệp.

Theo như pháp luật quy định và những phân tích nêu trên, những trường hợp đối tượng người tham gia đóng bảo hiểm xã hội để được nhận lương hưu đang trong độ tuổi là người cao tuổi, hoặc người được hưởng trợ cấp mất sức lao động hằng tháng thì sẽ được bảo hiểm xã hội đóng thẻ bảo hiểm y tế và với trường hợp người cao tuổi từ đủ 80 tuổi trở lên và người có hoàn cảnh khó khăn sẽ được cấp thẻ bảo hiểm y tế miễn phí.

Từ phân tích trên thì Luật Minh Khuê xin trả lời thắc mắc của bạn như sau: Bố bạn hiện không phải người được hưởng lương hưu theo quy định pháp luật, không được hưởng trợ cấp mất sức nên không được bảo hiểm xã hội đóng bảo hiểm y tế. Ngoài ra, bố bạn năm nay mới 70 tuổi, mà độ tuổi mà pháp luật quy định được cấp thẻ bảo hiểm y tế miễn phí là 80 tuổi, do vậy bố bạn chưa đủ điều kiện để được cấp thẻ và được khám chữa bệnh miễn phí. Tuy nhiên, bạn không nêu rõ về trường hợp bố bạn trước đay có phải là người có công với cách mạng hay gia đình bạn đang thuộc trường hợp được công nhận là hộ nghèo hay không. Vì vậy chúng tôi xin đưa ra cho bạn quy định vè hai trường hợp này để bạn tham khảo, nếu như bố bạn thuộc các trường hợp này thì sẽ được đảm bảo về quyền và lợi ích của mình.

Đối với trường hợp nếu bố bạn là đối tượng được hưởng trợ cấp bảo hiểm xã hội hàng tháng theo như Luật Bảo hiểm y tế sửa đổi bổ sung năm 2014 quy định về người có công hoặc được hưởng trợ cấp như sau:

Nhóm do ngân sách nhà nước đóng, bao gồm: 

  •  Sỹ quan, quân nhân chuyên nghiệp, hạ sỹ quan, binh sỹ quân đội đang tại ngũ; sỹ quan, hạ sỹ quan nghiệp vụ và sỹ quan, hạ sỹ quan chuyên môn, kỹ thuật đang công tác trong lực lượng công an nhân dân, học viên công an nhân dân, hạ sỹ quan, chiến sỹ phục vụ có thời hạn trong công an nhân dân; người làm công tác cơ yếu hưởng lương như đối với quân nhân; học viên cơ yếu được hưởng chế độ, chính sách theo chế độ, chính sách đối với học viên ở các trường quân đội, công an; 
  •  Cán bộ xã, phường, thị trấn đã nghỉ việc đang hưởng trợ cấp hằng tháng từ ngân sách nhà nước; 
  •  Người đã thôi hưởng trợ cấp mất sức lao động đang hưởng trợ cấp hằng tháng từ ngân sách nhà nước; 
  •  Người có công với cách mạng, cựu chiến binh;
  •  Đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp đương nhiệm; 
  •  Trẻ em dưới 6 tuổi; 
  •  Người thuộc diện hưởng trợ cấp bảo trợ xã hội hằng tháng; 
  •  Người thuộc hộ gia đình nghèo; người dân tộc thiểu số đang sinh sống tại vùng có điều kiện kinh tế – xã hội khó khăn; người đang sinh sống tại vùng có điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn; người đang sinh sống tại xã đảo, huyện đảo; 
  •  Thân nhân của người có công với cách mạng là cha đẻ, mẹ đẻ, vợ hoặc chồng, con của liệt sỹ; người có công nuôi dưỡng liệt sỹ; 
  •  Thân nhân của người có công với cách mạng, trừ các đối tượng quy định tại điểm i khoản này; 
  •  Thân nhân của các đối tượng là sỹ quan hoặc quyên nhân chuyên nghiệp; 
  •  Người đã hiến bộ phận cơ thể người theo quy định của pháp luật; 
  •  Người nước ngoài đang học tập tại Việt Nam được cấp học bổng từ ngân sách của Nhà nước Việt Nam.

Như vậy, nếu như trường hợp bố bạn không có lương hưu nhưng thuộc vào một trong những trường hợp chúng tôi đã nêu ở trên thì bố bạn vẫn được cấp thẻ Bảo hiểm y tế do ngân sách nhà nước đóng và khi bố bạn tham gia khám chữa bệnh đúng tuyến theo quy định của Luật bảo hiểm y tế quy định thì bố bạn sẽ được Bảo hiểm y tế chi trả 100% mức viện phí khám chữa bệnh. Trong trường hợp bố bạn khám chữa bệnh trái tuyến hoặc chưa có sự xác nhận của bệnh viện đúng tuyến về tình trạng bệnh và cho chuyển lên tuyến cao hơn thì mức được hưởng chi trả theo thẻ Bảo hiểm y tế của bố bạn sẽ thấp hơn. Cụ thể tại Khoản 3 - Điều 22 - Luật Bảo hiểm y tế sửa đổi sổ sung năm 2014 quy định về Mức hưởng bảo hiểm y tế  trong trường hợp trái tuyến như sau:

  • Tại bệnh viện tuyến trung ương là 40% chi phí điều trị nội trú ;
  •  Tại bệnh viện tuyến tỉnh là 60% chi phí điều trị nội trú từ ngày Luật này có hiệu lực đến ngày 31 tháng 12 năm 2020; 100% chi phí điều trị nội trú từ ngày 01 tháng 01 năm 2021 trong phạm vi cả nước ;
  •  Tại bệnh viện tuyến huyện là 70% chi phí khám bệnh, chữa bệnh từ ngày Luật này có hiệu lực đến ngày 31 tháng 12 năm 2015; 100% chi phí khám bệnh, chữa bệnh từ ngày 01 tháng 01 năm 2016.

Tổng hợp lại những căn cứ pháp lý và những phân tích nêu trên, Luật Minh Khuê gửi đến quý khách hàng câu trả lời cụ thể nhất như sau: Với trường hợp của bố chị, năm nay mới 70 tuổi thì chưa đủ tuổi được cấp thẻ Bảo hiểm y tế để khám chữa bệnh miễn phí cho diện người cao tuổi mà phải đến năm 80 tuổi bố chị mới thuộc diện được cấp. Tuy nhiên, nếu như bố chị thuộc một trong những trường hợp chúng tôi phân tích ở trên thì bố chị vấn sẽ được cấp thẻ Bảo hiểm y tế để khám chữa bệnh tại địa phương và được hưởng đúng số phần trăm chi trả của bảo hiểm theo tuyến viện mà bố chị muốn thăm khám, chữa bệnh. Trên đây là tư vấn của Luật Minh Khuê cho câu hỏi của chị, mọi thắc mắc vui lòng liên hệ tổng đài 19006162 để được tư vấn miễn phí !

 

3. Thủ tục đăng ký đóng, cấp thẻ Bảo hiểm y tế cho người chỉ tham gia bảo hiểm y tế?

Để đăng ký đóng hoặc cấp thẻ Bảo hiểm y tế đối với những trường hợp chỉ có nhu cầu tham gia bảo hiểm y tế, Công ty Luật Minh Khuê hướng dẫn bạn Căn cứ theo quy định tại Điều 25 quy định về Đăng ký đóng, cấp thẻ Bảo hiểm y tế đối với người chỉ tham gia Bảo hiểm y tế theo Quyết định 595/QĐ-BHXH năm 2017 về Quy trình thu bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm tai nạn lao động - bệnh nghề nghiệp; quản lý sổ bảo hiểm xã hội, thẻ bảo hiểm y tế Và Quyết định 505/QĐ-BHXH năm 2020 bổ sung Quyết định 595/QĐ-BHXH, cần đáp ứng những hồ sơ như sau :

- Về người tham gia đăng ký đóng hoặc cấp thẻ Bảo hiểm y tế :

  • Tờ khai tham gia, điều chỉnh thông tin BHXH, BHYT ( Mẫu TK1 - TS)..
  •  Đối với người đã hiến bộ phận cơ thể người theo quy định của pháp luật: Giấy ra viện có ghi rõ "đã hiến bộ phận cơ thể" ;
  •  Trường hợp người tham gia được hưởng quyền lợi BHYT cao hơn: bổ sung Giấy tờ chứng minh (nếu có) theo Phụ lục 03.

- Về đơn vị có thẩm quyền giải quyết : 

  •  Uỷ Ban nhân dân xã ;
  • Cơ sở trợ giúp xã hội, Cơ sở nuôi dưỡng, điều dưỡng thương binh và người có công ;
  • Cơ sở giáo dục nghề nghiệp thuộc ngành lao động, thương binh và xã hội ;
  • Đại lý thu/ Nhà trường ;
  • Phòng/ Tổ chế độ Bảo hiểm xã hội : Danh sách người chỉ tham gia BHYT ( Mẫu D03-TS); Danh sách đối tượng tham gia BHYT (Mẫu số 2 ban hành kèm theo Nghị định số 146/2018/NĐ-CP ngày 17/10/2018 của Chính phủ) đối với đối tượng do Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội quản lý.

- Về số lượng hồ sơ: chuẩn bị và nộp 01 bộ cho cơ quan có thẩm quyền giải quyết.

Như vậy, ủy ban nhân dân xã sẽ lập danh sách người cao tuổi đủ điều kiện cấp thẻ bảo hiểm y tế. Nếu bố của bạn thuộc đối tượng được cấp thẻ Bảo hiểm y tế miễn phí nêu trên thì bố của bạn sẽ đến UBND xã/ phường để đăng ký nhận thẻ bảo hiểm y tế.

Mọi vướng mắc vui lòng liên hệ tới tổng đài tư vấn pháp luật trực tuyến 1900.6162 để được hỗ trợ tư vấn kịp thời. Hy vọng những thông tin trên chúng tôi cung cấp sẽ hỗ trợ sẽ giúp bạn trong việc nắm rõ những quy định về việc cấp và xin cấp thẻ bảo hiểm y tế cho bản thân hoặc cho người thân là người cao tuổi và những trường hợp được hưởng Bảo hiểm y tế miễn phí. Trong trường hợp bài viết có nội dung nhầm lẫn hoặc bạn có thắc mắc về vấn đề này xin vui lòng liên hệ qua email: [email protected], để được hỗ trợ nhanh nhất. Xin chân thành cảm ơn!