1. Khái niệm chứng chỉ kế toán
Chứng chỉ hành nghề kế toán hay còn được gọi là CPA , đây là Giấy chứng nhận hành nghề kế toán được Bộ Tài Chính cấp sau khi kế toán viên đã trải qua một kỳ thi đạt chuẩn của Bộ Tài Chính. Đây là cơ sở để xác định phẩm chất, năng lực kế toán viên xem họ có đủ khả năng, năng lực, trình độ hoạt động trong các công ty kế toán, kiểm toán không. Có thể nói, chứng chỉ hành nghề kế toán là một loại chứng chỉ vô cùng quan trọng đối với mỗi người kế toán.
Để có thể tham gia thi chứng chỉ kế toán, người đăng ký dự thi phải đáp ứng các điều kiện nhất định về chuyên môn và kinh nghiệm. Cụ thể, người dự thi chứng chỉ hành nghề kế toán cần phải đạt tối đa 5 điểm các môn: thuế và quản lý thuế nâng cao; pháp luật về kinh tế và luật doanh nghiệp; kế toán tài chính và kế toán quản trị nâng cao; tài chính và quản lý tài chính nâng cao.
Chứng chỉ kế toán là một chứng chỉ rất quan trọng đối với cá nhân, tổ chức hành nghề trong lĩnh vực này. Đối với một số đối tượng, đây là một chứng chỉ bắt buộc. Các đối tượng bắt buộc phải có chứng chỉ hành nghề kế toán bao gồm: kế toán trưởng; người được thuê làm sổ sách kế toán; kế toán viên trong các doanh nghiệp kế toán; chủ sở hữu các doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ kế toán.
Để có thể tham dự kỳ thi cấp chứng chỉ kế toán của Bộ tài chính, người tham dự cần đáp ứng đủ các điều kiện dưới đây:
- Thứ nhất có bằng tốt nghiệp trở lên về ngành kế toán, kiểm toán, tài chính, ngân hàng. Bằng tốt nghiệp đại học các chuyên ngành khác với tổng số đơn vị chương trình (hoặc tiết học) các môn học: Tài chính, kế toán, kiểm toán, phân tích hoạt động tài chính, thuế từ 7% trở lên tổng số học (hoặc tiết học) cả khóa. Bằng tốt nghiệp đại học các chuyên ngành khác và có văn bằng, chứng chỉ hoàn thành các khóa học do Tổ chức nghề nghiệp quốc tế về kế toán, kiểm toán cấp bảo đảm theo quy định của pháp luật.
- Có thời gian công tác thực tế về tài chính, kế toán, kiểm toán tối thiểu 36 tháng. Thời gian tính từ tháng tốt nghiệp ghi trên bằng tốt nghiệp đại học (hoặc sau đại học) đến thời điểm đăng ký dự thi. Thời gian công tác thực tế về kiểm toán bao gồm thời gian làm trợ lý kiểm toán tại doanh nghiệp kiểm toán, thời gian làm kiểm toán nội bộ tại cơ quan Kiểm toán Nhà nước.
- Có phẩm chất đọa đức nghề nghiệp, trung thực, liêm khiết, có ý thức chấp hành pháp luật.
2. Các yếu tố cấu thành vi phạm hành chính của hành vi giả mạo chứng chỉ kế toán
-Về chủ thể: Chủ thể thực hiện hành vi giả mạo chứng chỉ kế toán là các cá có năng lực chịu trách nhiệm hành chính theo quy định của pháp luật hành chính.
-Về mặt chủ quan:
Lỗi trong hành vi giả mạo chứng chỉ kế toán viên là lỗi cố ý trực tiếp. Cụ thể, người thực hiện hành vi biết việc mình làm là vi phạm pháp luật, nhìn nhận được hậu quả có thể sảy ra nhưng vẫn cố ý thực hiện hành vi vì những động cơ nhất định.
Mục đích của hành vi giả mạo chứng chỉ kế toán. Việc giả mạo chứng chỉ kế toán thường được thực hiện khi cá nhân có mục đích muốn lừa dối cơ quan có thẩm quyền, các tổ chức khác nhằm bổ sung hồ sơ xin việc, thăng chức, thăng hạng,...... Việc giả mạo chứng chỉ kế toán do cá nhân không đủ năng lực vượt qua kỳ thi cấp chứng chỉ kế toán của cơ quan có thẩm quyền, hoặc chưa thực hiện kỳ này nhưng lại muốn có chứng chỉ kế toán viên vì những động cơ nhất định.
-Về mặt khách quan:
Hành vi giả mạo chứng chỉ kế toán là hành vi trái pháp luật xâm phạm tới các quy tắc quản lý nhà nước và đã bị pháp luật hành chính ngăn cấm. Hành vi này được hiểu là các cá nhân, tổ chức sử dụng chứng chỉ kế toán giả để lừa dối, "che mắt" các cơ quan, tổ chức, công dân khác, nhằm tham gia vào các hoạt động kế toán.
Các chứng chỉ được dùng là các chứng chỉ không phải là thật; không được làm ra theo đúng trình tự thủ tục, các quy định về điều kiện mà pháp luật đặt ra, không do cơ quan có thẩm quyền cấp một cách hợp pháp mà được làm ra với bề ngoài giống như thật, nhằm mục đích "đánh lừa", lừa dối các cơ quan, tổ chức, cá nhân khác để phục vụ mục đích vụ lợi hoặc phục vụ mục đích khác theo nhu cầu của cá nhân.
Việc giả mạo chứng chỉ kế toán viên thường được thực hiện khi tổ chức, cá nhân muốn lừa dối cơ quan có thẩm quyền nhằm mục đích để bổ sung hồ sơ xin việc, thăng hạng, lên chức, nhưng lại không có đủ điều kiện đặt ra, có một số trường hợp, cá nhân tổ chức còn sử dụng chứng chỉ kế toán viên để lợi dụng lòng tin của người khác, lừa đảo , chiếm đoạt tài san.....Điều này phần nào tạo ra sự bất bình đẳng với người có được chứng chỉ kế toán viên theo đúng quy định của pháp luật, ngoài ra nó còn gây khó khăn trong việc quản lý của cơ quan nhà nước, ảnh hưởng đến trật tự quản lý xã hội, là cơ sở tạo ra điều kiện phạm tội trong một số trường hợp.
Chính vì vậy, hiện nay, pháp luật quy định rất rõ về trách nhiệm của người giả mạo chứng chỉ kế toán. Cụ thể, người giả mạo chứng chỉ kế toán viên phải bị xử lý vi phạm hành chính về hành vi này, trong một số trường hợp có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự .
- Về khách thể: Hành vi giả mạo chứng chỉ kế toán đã xâm phạm tới trật tự quản lý hành chính nhà nước
3. Xử lý vi phạm hành chính với hành vi giả mạo chứng chỉ kế toán
Có thể nói, hành vi giả mạo chứng chỉ nói chung và giải mạo chứng chỉ kế toán viên gây ra rất nhiều vẫn đề tiêu cực trong thực tế, như đã phân tích ở trên, một mặt nó tạo ra sự bất bình đẳng trong xã hội, coi thường quy định của pháp luật, trong một số trường hợp là tiền đề để cá nhân, tổ chức thực hiện tội phạm. Do đó để đảm bảo công bằng, trật tự xã hội hành vi này cần phải được xử lý nghiêm minh. Dưới đây là một số quy định về xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi giả mạo chứng chỉ kể toán viên.
Thứ nhất: Hình phạt chính:
Theo quy định tại khoản 3 Điều 21 Nghị định 41/2018/ND-CP về xử phạt vi phạm hành vi quy định về quản lý, sử dụng Chứng chỉ kế toán viên, chứng chỉ kiểm toán viên, có quy định về mức xử phạt đối với hành vi giả mạo Chứng chỉ kế toán viên cụ thể như sau:
"Phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng đối với hành vi giả mạo chứng chỉ kế toán viên."
Như vậy, khi có hành vi giả mạo chứng chỉ kế toán, người thực hiện hành vi có thể bị xử phạt vi phạm hành chính với khung xử phạt là từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng.
Thứ hai: Hình phạt bổ sung và biện pháp khắc phục hậu quả
Hành vi giả mạo chứng chỉ kế toán viên còn có thể bị xử phạt các hình thức xử phạt bổ sung và khắc phụ hậu quả như:
-tịch thu Chứng chỉ kế toán viên giả mạo
-người giả mạo Chứng chỉ kế toán viên còn phải nộp số lợi bất hợp pháp có được do thực hiện hành vi vi phạm.
Trong nhiều trườn hợp, hành vi giả mạo chứng chỉ kế toán giúp người cá nhân, tổ chức thu lợi bất chính hàng trăm triệu thậm chí hàng tỷ đồng. Do đó, ngoài việc bị xử phạt vi phạm hành chính với mức xử phạt quy địn như trên, người giả mạo chứng chỉ kế toán còn phải nộp lại tất cả số lợi bất hợp pháp có được do thực hiện hành vi giả mạo chứng chỉ kế toán.
Quy định về việc xử lý hành vi giả mạo chứng chỉ kế toán là hoàn toàn hợp lý, bởi việc giả mạo chứng chỉ kế toán thường xảy ra khi người giả mạo không có năng lực chuyên môn để thi đạt chứng chỉ kế tóan viên, hoặc không đủ điều kiện để thi chứng chỉ kế toán viên. Từ đó giả mạo chứng chỉ kế toán viên để tham gia hành nghề kế toán. Trong thực tế, kế toán là một ngành rất phức tạp, liên quan đến vấn đề thu chi và hoạt động thuế của doanh nghiệp, việc người không đủ năng lực hành nghề sẽ dẫn đến nhiều hệ quả khó lường trong hoạt động của doanh nghiệp, ảnh hưởng tới quyền và lợi ích của doanh nghiệp cũng như lợi ích của nhà nước, cộng đồng. Trên thực tế, người giả mạo chứng chỉ kế toán viên trong nhiều trường hợp đã thu được một nguồn lợi khổng lồ, do đó để tạo sức răn đe, tính công bằng và ổn định xã hội, ngoài mức phạt từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng, người giả mạo chứng chỉ kế toán viên còn phải nộp số lợi bất hợp pháp có được từ việc giả mạo chứng chỉ kế toán viên của mình. Tuy nhiên, rất khó đó xác định được chính xác số lợi bất chính mà người giả mạo chứng chỉ kế toán viên đã thu được.
-Thời hiệu xử lý vi phạm: Hành vi giả mạo chứng chỉ kế toán viên có thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính là 02 năm (căn cứ khoản 1 Điều 3 Nghị định 41/2018/ND-CP quy định về thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính )
Để hiểu hơn về vấn đề này, bạn đọc có thể tham khảo bài viết: Quy định về tiêu chuẩn cấp chứng chỉ kế toán
Trên đây là một số vấn đề về việc xử lý vi phạm hành chính hành vi giả mạo chứng chỉ kế tóan. Mọi thắc mắc liên hệ đầu số tổng đài 19006162 hoặc liên hệ qua địa chỉ email lienhe@luatminhkhue.vn để được giải đáp chi tiết.
Trân trọng