Căn cứ vào điểm c khoản 2 Điều 35 Bộ luật Lao động năm 2019, nếu người lao động bị người sử dụng lao động ngược đãi, đánh đập hoặc có lời nói, hành vi nhục mạ, hành vi làm ảnh hưởng đến sức khỏe, nhân phẩm, danh dự; bị cưỡng bức lao động thì được quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động mà không cần báo trước.
Như vậy, so với Bộ luật Lao động năm 2012 (Điều 37), thì Bộ luật Lao động năm 2019 không còn yêu cầu người lao động phải báo trước cho người sử dụng lao động ít nhất 03 ngày mà được quyền nghỉ việc ngay lập tức.
Việc người sử dụng lao động ngược đãi, đánh đập hoặc có lời nói, hành vi nhục mạ, hành vi làm ảnh hưởng đến sức khỏe, nhân phẩm, danh dự người lao động; cưỡng bức lao động là vi phạm hành vi bị nghiêm cấm trong lĩnh vực lao động theo khoản 2 Điều 8 Bộ luật Lao động năm 2019; vì vậy, Bộ luật Lao động năm 2019 cho phép người lao động được quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động mà không cần phải báo trước cho người sử dụng lao động trong trường hợp này là nhằm bảo vệ sức khỏe, tính mạng, nhân phẩm, danh dự cho người lao động một cách kịp thời (người lao động tránh xa cái xấu càng sớm càng tốt nên không phải báo trước).
Ngoài ra, nếu việc xâm phạm sức khỏe, tính mạng, nhân phẩm, danh dự của người lao động một cách nghiêm trọng thì người lao động có thể ý kiến đến tổ chức đại diện người lao động, cơ quan nhà nước có thẩm quyền để xử lý người sử dụng lao động theo đúng quy định của pháp luật (có thể bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự).
Luật Minh Khuê phân tích chi tiết hơn quy định pháp lý về vấn đề này như sau:
1. Quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động của người lao động.
- Hợp đồng lao động là sự thỏa thuận giữa người lao động và người sử dụng lao động về việc thực hiện công việc, quyền và nghĩa vụ của các bên trong quan hệ lao động.
- Đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động là việc tự ý chấm dứt hợp đồng lao động trước thời hạn mà không có sự đồng ý của bên kia trong mối quan hệ hợp đồng lao động. Như vậy đơn phương chấm dứt hợp đồng lao đồng lao động là quyền của người lao động và của cả người sử dụng lao động. Theo quy định của pháp luật thì đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động gồm có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động và đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trái pháp luật. Trong bất cứ hoàn cảnh nào nếu một trong các chủ thể vi phạm đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trái pháp luật thì phải chịu hệ quả pháp lý tương ứng theo quy định của pháp luật.
- Đối với người lao động đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động là một trong các quyền của người lao động, căn cứ theo điểm đ khoản 1 Điều 5 của Bộ luật Lao động năm 2019. Quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động còn được quy định cụ thể tại Điều 35 của Bộ luật Lao động năm 2019 như sau:
+ Người lao động có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động nhưng phải báo trước cho người sử dụng lao động ít nhất là 45 ngày nếu làm việc theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn; ít nhất 30 ngày nếu làm việc theo hợp đồng lao động xác định thời hạn có thời hạn từ 12 tháng đến 36 tháng; ít nhất 03 ngày làm việc nếu làm việc theo hợp đồng lao động xác định thời hạn có thời hạn dưới 12 tháng; đối với một số ngành, nghề, công việc đặc thù thì thời hạn báo trước được thực hiện theo quy định của Chính phủ. Đây là một điểm mới của Bộ luật Lao động năm 2019 đó là chỉ cần người lao động thực hiện nghĩa vụ báo trước chứ không cần lý do như theo quy định của Bộ luật Lao động năm 2012.
+ Người lao động có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động không cần báo trước nếu trong trường hợp
- Không được bố trí theo đúng công việc, địa điểm làm việc hoặc không được bảo đảm điều kiện làm việc theo thỏa thuận, trừ trường hợp chuyển người lao động làm công việc khác so với hợp đồng lao động;
- Không được trả đủ lương hoặc trả lương không đúng thời hạn, trừ trường hợp vì lý do bất khả kháng mà người sử dụng lao động đã tìm mọi biện pháp khắc phục nhưng không thể trả lương đúng hạn;
- Bị người sử dụng lao động ngược đãi, đánh đập hoặc có lời nói, hành vi nhục mạ, hành vi làm ảnh hưởng đến sức khỏe, nhân phẩm, danh dự, bị cưỡng bức lao động;
- Bị quấy rối tình dục tại nơi làm việc;
- Lao động nữ mang thai phải nghỉ việc theo quy định nếu có xác nhận của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có thẩm quyền về việc tiếp tục làm việc sẽ ảnh hưởng xấu tới thai nhi;
- Đủ tuổi nghỉ hưu theo quy định của pháp luật, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác;
- Người sử dụng lao động cung cấp thông tin không trung thực theo quy định về nghĩa vụ cung cấp thông tin của người sử dụng lao động cho người lao động (thông tin bao gồm công việc, địa điểm làm việc, điều kiện làm việc, thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi, an toàn, vệ sinh lao động, tiền lương, hình thức trả lương, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp, quy định về bảo vệ bí mật kinh doanh, bảo vệ bí mật công nghệ và vấn đề khác liên quan trực tiếp đến việc giao kết hợp đồng lao động mà người lao động yêu cầu) làm ảnh hưởng đến việc thực hiện hợp đồng lao động.
2. Người lao động bị chửi mắng, đánh đập thì xử lý như thế nào?
- Theo quy định tại điểm c khoản 2 Điều 35 của Bộ luật Lao động năm 2019 thì nếu người lao động bị người sử dụng lao động đánh đập hoặc có lời nói, hành vi nhục mạ, hành vi làm ảnh hưởng đến sức khỏe, nhân phẩm, danh dự thì người lao động có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động không cần báo trước. Tức là nếu người sử dụng lao động có hành vi chửi mắng, đánh đập người lao động thì người lao động có quyền nghỉ ngay mà không cần thông báo cũng không cần sự đồng ý của người sử dụng lao động.
- Sau khi người lao động nghỉ việc do lý do trên thì người sử dụng có trách nhiệm thanh toán đầy đủ các khoản tiền liên quan đến quyền lợi của người lao động trong thời hạn 14 ngày làm việc kể từ ngày chấm dứt hợp đồng. Trong trường hợp có thiên tai, hỏa hoạn, địch hóa hoặc dịch bệnh nguy hiểm thì thời hạn thanh toán có thể kéo dài nhưng không quá 30 này.
- Ngoài số tiền lương người lao động còn được hưởng trợ cấp thôi việc do người sử dụng chi trả theo quy định của Điều 46 của Bộ luật Lao động năm 2019. Ngoài ra các quyền lợi khác của người lao động cũng được đảm bảo như hoàn thành thủ tục xác nhận thời gian đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp và trả lại giấy tờ khác (nếu có) cho người lao động.
- Việc xử lý hành vi chửi mắng của người sử dụng lao động đối với người lao động như sau:
+ Người sử dụng lao động có thể bị xử lý vi phạm hành chính theo điểm a khoản 3 Điều 7 của Nghị định 144/2021/NĐ-CP theo đó mức phạt là từ 2.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng với hành vi khiêu khích, trêu ghẹo, xúc phạm, lăng mạ, bôi nhọ danh dự, nhân phẩm người khác. Theo đó, nếu người sử dụng lao động có hành vi chửi mắng người lao động thì có thể bị phạt tiền lên đến 3.000.000 đồng.
+ Người sử dụng lao động có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 155 Bộ luật Hình sự năm 2015 sửa đổi, bổ sung năm 2017 thì với hành vi chửi mắng của người sử dụng lao động nếu đủ yếu tố cấu thành của tội làm nhục người khác thì bị phạt cảnh cáo, phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm. Như vậy nếu hành vi chửi mắng của người sử dụng lao động xúc phạm nghiêm trọng đến danh dự, nhân phẩm của người lao động, người sử dụng lao động còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của điều này.
- Việc xử lý hành vi người sử dụng lao động đánh đập người lao động:
+ Người sử dụng lao động có hành vi đánh đập người lao động có thể bị xử lý vi phạm hành chính theo điểm a khoản 5 Điều 7 của Nghị định 144/2021/NĐ-CP về hành vi cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác nhưng không bị truy cứu trách nhiệm hình sự thì sẽ bị phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 8.000.000 đồng.
+ Nếu người sử dụng lao động có hành vi đánh đập người lao động đã đủ yếu tố cấu thành của tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác theo quy định của Điều 134 Bộ luật Hình sự năm 2015 sửa đổi, bổ sung năm 2017 thì tùy mức độ nghiệm trọng người sử dụng lao động sẽ bị xử lý theo khung hình phạt tương ứng.
Trên đây là bài từ vấn của chúng tôi, mọi thắc mắc quý khách hàng xin vui lòng liên hệ số Hotline 1900.6162 để được giải đáp. Xin chân thành cảm ơn!
