1. Xác định rõ ràng việc sa thải có trái pháp luật hay không
Sa thải là một biện pháp kỷ luật lao động phổ biến, có thể dẫn đến chấm dứt quan hệ lao động giữa người sử dụng lao động (NSDLĐ) và người lao động (NLĐ). Tuy nhiên, nếu NSDLĐ không tuân thủ đúng quy định khi áp dụng biện pháp sa thải, họ sẽ phải đền bù thiệt hại cho NLĐ.
Việc sa thải người lao động có thể ảnh hưởng đến quyền lợi của họ, do đó, người sử dụng lao động chỉ được áp dụng biện pháp sa thải trong các trường hợp cụ thể được quy định tại Điều 125 của Bộ luật Lao động 2019. Các trường hợp này bao gồm:
- Người lao động có hành vi trộm cắp, tham ô, đánh bạc, cố ý gây thương tích, sử dụng ma túy tại nơi làm việc.
- Người lao động tiết lộ bí mật kinh doanh, công nghệ hoặc xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ của người sử dụng lao động, gây thiệt hại nghiêm trọng hoặc đe dọa gây thiệt hại đặc biệt nghiêm trọng về tài sản hoặc lợi ích của người sử dụng lao động, hoặc gây quấy rối tình dục tại nơi làm việc theo nội quy lao động.
- Người lao động vi phạm kỷ luật sau khi đã bị xử lý kỷ luật kéo dài thời hạn nâng lương hoặc bị cách chức, và vi phạm lại trong thời gian chưa được xóa kỷ luật theo quy định tại Điều 126 của Bộ luật Lao động 2019.
- Người lao động tự ý nghỉ việc cộng dồn 05 ngày trong vòng 30 ngày hoặc 20 ngày trong vòng 365 ngày tính từ ngày đầu tiên nghỉ mà không có lý do chính đáng. Lý do chính đáng có thể bao gồm thiên tai, hỏa hoạn, bản thân hoặc thân nhân ốm mà có xác nhận của cơ sở y tế có thẩm quyền, và các trường hợp khác được quy định trong nội quy lao động.
Do đó, người sử dụng lao động sẽ áp dụng biện pháp sa thải khi người lao động vi phạm nội quy hoặc kỷ luật lao động, gây ra hậu quả nghiêm trọng hoặc gây mất trật tự tại nơi làm việc như đã được mô tả.
2. Thu thập bằng chứng chứng minh việc sa thải trái pháp luật
Các tài liệu và giấy tờ cần thiết cho quan hệ lao động và sự kiện tranh chấp có thể bao gồm:
- Hợp đồng lao động.
- Quyết định kỷ luật sa thải.
- Biên bản họp kỷ luật sa thải.
- Giấy tờ nhận thân như chứng minh nhân dân, căn cước công dân, v.v.
- Đơn khởi kiện sa thải trái luật.
Khi người khởi kiện nộp đơn khởi kiện và các tài liệu kèm theo đến Tòa án, Tòa án sẽ tiến hành kiểm tra hồ sơ. Nếu hồ sơ hợp lệ, Tòa án sẽ thụ lý và giải quyết vụ án. Vì vậy, những tài liệu này là rất quan trọng trong quá trình giải quyết tranh chấp.
Ngoài việc khởi kiện để bảo vệ quyền lợi của bản thân khi bị sa thải trái pháp luật, người lao động cũng có thể tố cáo người sử dụng lao động lên cơ quan có thẩm quyền. Điều này bao gồm cả việc không ký hợp đồng lao động hoặc làm việc mà không có hợp đồng. Quyền tố cáo được pháp luật quy định là quyền của người lao động khi họ phát hiện hành vi vi phạm pháp luật.
Để đảm bảo quyền lợi và bảo vệ mình trong trường hợp bị sa thải, người lao động cần thực hiện một số biện pháp nhất định. Đầu tiên, họ cần giữ lại tất cả các văn bản có liên quan đến quá trình sa thải, bao gồm thông báo sa thải, hợp đồng lao động, sổ tay công nhân, và các tài liệu khác có thể liên quan. Việc này giúp họ có bằng chứng cụ thể và hợp pháp khi cần thiết.
Ngoài ra, việc ghi chép lại các sự kiện liên quan đến quá trình sa thải cũng là một phương tiện quan trọng để bảo vệ quyền lợi của mình. Cụ thể, họ cần ghi lại thông tin về thời gian, địa điểm, và nội dung của mọi trao đổi hoặc cuộc họp liên quan đến việc sa thải. Những ghi chú chi tiết này có thể hữu ích trong việc giải quyết tranh chấp sau này.
Cuối cùng, việc thu thập lời khai của các nhân chứng có thể là một phần quan trọng trong việc chứng minh về các sự kiện liên quan đến sa thải. Nếu có sự chứng kiến từ các bên thứ ba, những lời khai này có thể là bằng chứng quan trọng để minh chứng cho các sự kiện đã diễn ra và các hành động của các bên liên quan.
3. Khiếu nại với người sử dụng lao động
Theo quy định tại Điều 5 của Nghị định 24/2018/NĐ-CP về thủ tục khiếu nại của người lao động, quy trình là như sau:
- Người lao động đầu tiên gửi khiếu nại cho người sử dụng lao động.
Nếu không giải quyết được hoặc nếu giải quyết không được công bằng, người lao động có thể tiến hành gửi khiếu nại lần hai.
- Khi gửi khiếu nại lần hai, người lao động cần đến Chánh Thanh tra của Sở Lao động - Thương binh và Xã hội tại địa phương nơi doanh nghiệp có trụ sở chính.
4. Hòa giải tranh chấp lao động
Hơn nữa, lao động cũng có thể tiến hành quá trình hòa giải với chủ sử dụng lao động theo quy định của Điều 188 trong Bộ luật Lao động 2019 và Điều 189 trong Bộ luật Lao động 2019. Theo đó, khi có mâu thuẫn về việc sa thải hoặc xử lý kỷ luật, hòa giải có thể được sử dụng như một phương tiện để giải quyết xung đột.
Theo Điều 188 của Bộ luật Lao động 2019 và quy định của Điều 32 trong Bộ luật Tố tụng Dân sự năm 2015 (đã được sửa đổi và bổ sung bởi điểm a khoản 2 của Điều 219 trong Bộ luật Lao động 2019), trong trường hợp tranh chấp về việc xử lý kỷ luật bằng hình thức sa thải, lao động có thể khởi kiện trực tiếp tại Tòa án nhân dân cấp huyện tại địa phương mà doanh nghiệp có trụ sở chính.
5. Khởi kiện tại Tòa án
5.1. Danh sách hồ sơ khởi kiện
- Đơn khởi kiện.
- Bản sao Chứng minh nhân dân/Sổ hộ khẩu của người khởi kiện.
- Hợp đồng lao động.
- Quyết định chấm dứt hợp đồng lao động hoặc quyết định sa thải, cùng thông báo cho nghỉ việc.
- Quyết định hoặc biên bản hòa giải từ hòa giải viên lao động của cơ quan lao động cấp quận, huyện hoặc từ Hội đồng hòa giải cấp cơ sở, hoặc từ hội đồng trọng tài lao động thành phố đối với các trường hợp tranh chấp lao động tập thể.
- Các tài liệu, chứng cứ liên quan đến nội dung tranh chấp (nếu có).
- Bản kê các tài liệu nộp kèm theo đơn kiện (ghi rõ số bản chính, bản sao).
- Biên lai chứng minh việc nộp lệ phí hoặc tiền tạm ứng án phí (sau khi nộp).
- Nếu người sử dụng lao động là người khởi kiện, cần nộp thêm các giấy tờ về tư cách pháp lý như: giấy phép đầu tư, quyết định thành lập doanh nghiệp, giấy phép đăng ký kinh doanh, nội quy, quy chế, thỏa ước lao động tập thể của doanh nghiệp, và giấy ủy quyền nếu người đại diện theo pháp luật không tham gia vụ kiện. Nếu có, cần nộp cả biên bản các cuộc họp xét kỷ luật.
Lưu ý: Tất cả các văn bản, tài liệu nước ngoài phải được dịch sang tiếng Việt bởi cơ quan, tổ chức có chức năng dịch thuật, và kèm theo bản gốc. Các bản sao của các văn bản khác phải được xác nhận là sao y bản chính.
5.2. Trình tự thủ tục
Quy trình khởi kiện được thực hiện theo các bước sau:
Bước 1: Nộp đơn (hồ sơ khởi kiện) tại Tòa án có thẩm quyền.
Bước 2: Tòa án tiếp nhận đơn và hồ sơ khởi kiện, sau đó phát đi thông báo yêu cầu nộp tạm ứng án phí.
Bước 3: Đương sự nộp biên lai chứng minh việc nộp tạm ứng án phí cho Tòa án. Thẩm phán phụ trách sau đó ra quyết định thụ lý vụ án và gửi thông báo thụ lý tới tất cả các bên đương sự và Viện kiểm sát.
Bước 4: Các bên đương sự có thời hạn 15 ngày, kể từ ngày nhận được thông báo, để trình bày ý kiến đối với nội dung khởi kiện. Sau đó, Tòa án sẽ quyết định đưa vụ án ra xét xử.
6. Các biện pháp hỗ trợ khác
(1) Tố giác tới Cơ quan công an:
Theo quy định của Điều 162 trong Bộ luật Hình sự năm 2015 (đã được sửa đổi bởi Khoản 32 của Điều 1 trong Luật sửa đổi Bộ luật Hình sự năm 2017), nếu một cá nhân vì lợi ích cá nhân hoặc động cơ khác mà sa thải một người lao động một cách trái pháp luật và gây ra hậu quả nghiêm trọng, hành vi này sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội buộc công chức hoặc viên chức thôi việc, hoặc sa thải người lao động trái pháp luật. Mức phạt có thể là tiền từ 10 đến 100 triệu đồng, phạt cải tạo không giam giữ trong thời gian không quá 01 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 01 năm.
Do đó, trong trường hợp người lao động bị sa thải một cách trái pháp luật và gây ra ảnh hưởng nghiêm trọng đối với cuộc sống, họ có quyền tố giác tới cơ quan điều tra để xử lý hành vi vi phạm của người sử dụng lao động.
(2) Xin hỗ trợ tư vấn pháp lý:
Người lao động sẽ nhận được sự bảo vệ và hỗ trợ từ Công đoàn khi quyền và lợi ích chính đáng của họ bị xâm phạm. Cụ thể, họ sẽ được Công đoàn hỗ trợ, tư vấn và giúp đỡ về vấn đề pháp lý miễn phí liên quan đến Luật Lao động và Công đoàn. Đồng thời, họ cũng sẽ được Công đoàn đại diện tham gia vào các vụ án liên quan đến lao động.
Bài viết liên quan: Điều kiện sa thải người lao động, cách sa thải lao động hợp pháp?
Luật Minh Khuê xin tiếp nhận yêu cầu tư vấn của quý khách hàng qua số hotline: 1900.6162 hoặc email: lienhe@luatminhkhue.vn. Xin trân trọng cảm ơn!
