1. Khái niệm về ngân sách địa phương
Ngân sách địa phương là nguồn thu và chi được phân cấp cho cấp địa phương để thực hiện nhiệm vụ và quyền hạn của mình theo quy định của pháp luật. Dưới đây là một mô tả chi tiết về nguồn thu và chi của ngân sách địa phương:
- Nguồn thu của ngân sách địa phương:
+ Thuế và lệ phí địa phương: Bao gồm thuế môi trường, thuế sử dụng đất, lệ phí trước bạ, lệ phí môi trường và các khoản thuế, lệ phí khác được quy định theo luật thuế và pháp luật liên quan.
+ Tiền chuyển từ ngân sách cấp trên: Bao gồm tiền chuyển từ ngân sách cấp tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương cho ngân sách cấp huyện và từ ngân sách cấp huyện cho ngân sách cấp xã.
+ Thu khác: Bao gồm các nguồn thu như thu tiền đất thuê, thu từ các dự án đầu tư, thu từ các hoạt động kinh doanh và các nguồn thu khác theo quy định của pháp luật.
- Chi của ngân sách địa phương:
+ Chi thường xuyên: Bao gồm các khoản chi để bảo đảm hoạt động thường xuyên của địa phương như lương, thưởng cho cán bộ, chi tiết công tác, chi hoạt động văn hóa, giáo dục, y tế, xây dựng cơ sở hạ tầng cơ bản và duy trì các dịch vụ công.
+ Chi đầu tư phát triển: Bao gồm các khoản chi để đầu tư vào các dự án phát triển cơ sở hạ tầng, dự án kinh tế - xã hội, dự án xây dựng cộng đồng và các chương trình phát triển khác nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống của cộng đồng địa phương.
+ Chi khác: Bao gồm các khoản chi không thuộc vào hai loại trên như chi mua sắm tài sản cố định, chi trả nợ, chi trợ cấp và các khoản chi khác theo quy định của pháp luật.
- Quản lý và sử dụng ngân sách địa phương:
+ Quản lý ngân sách địa phương được thực hiện một cách minh bạch, có trách nhiệm và hiệu quả để đảm bảo sử dụng hợp lý và tiết kiệm các nguồn lực.
+ Việc sử dụng ngân sách địa phương phải tuân thủ các quy định của pháp luật về quản lý tài chính, kế toán và kiểm soát nội bộ để đảm bảo tính minh bạch và trách nhiệm trong việc quản lý nguồn lực công.
+ Sử dụng ngân sách địa phương để đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao chất lượng cuộc sống của cộng đồng và thực hiện các chính sách, mục tiêu phát triển địa phương được xác định trong quy hoạch và kế hoạch phát triển địa phương.
2. Căn cứ pháp lý quy định nguồn thu của ngân sách địa phương
Theo quy định của Điều 15 Nghị định 163/2016/NĐ-CP về nguồn thu của ngân sách địa phương, có các khoản thu được phân loại như sau:
- Các khoản thu ngân sách địa phương hưởng 100%:
+ Thuế tài nguyên, không kể thuế tài nguyên từ hoạt động thăm dò, khai thác dầu, khí;
+ Thuế sử dụng đất nông nghiệp;
+ Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp;
+Tiền sử dụng đất;
+ Tiền cho thuê đất, thuê mặt nước, không kể tiền thuê đất, thuê mặt nước từ hoạt động thăm dò, khai thác dầu, khí;
+ Tiền cho thuê và tiền bán nhà ở thuộc sở hữu nhà nước;
+ Lệ phí môn bài;
+ Lệ phí trước bạ;
+ Thu từ hoạt động xổ số kiến thiết, kể cả hoạt động xổ số điện toán;
+ Các khoản thu hồi vốn của ngân sách địa phương đầu tư tại các tổ chức kinh tế;
+ Thu từ bán tài sản nhà nước, kể cả thu từ chuyển nhượng quyền sử dụng đất và chuyển mục đích sử dụng đất; m) Viện trợ không hoàn lại của các tổ chức quốc tế;
+ Phí thu từ các hoạt động dịch vụ do các cơ quan nhà nước địa phương thực hiện;
+ Lệ phí do các cơ quan nhà nước địa phương thực hiện thu;
+ Tiền thu từ xử phạt vi phạm hành chính;
+ Thu từ tài sản được xác lập quyền sở hữu của nhà nước;
+ Thu từ tiền cấp quyền khai thác khoáng sản;
+ Tiền sử dụng khu vực biển;
+ Thu từ quỹ đất công ích và thu hoa lợi công sản khác;
+ Huy động đóng góp từ các tổ chức, cá nhân;
+ Thu từ quỹ dự trữ tài chính địa phương;
+ Thu kết dư ngân sách địa phương;
+ Các khoản thu khác theo quy định của pháp luật.
- Các khoản thu phân chia theo tỷ lệ phần trăm (%) giữa ngân sách trung ương và ngân sách địa phương.
- Thu bổ sung cân đối ngân sách, bổ sung có mục tiêu từ ngân sách trung ương.
- Thu chuyển nguồn của ngân sách địa phương từ năm trước chuyển sang.
3. Phân loại nguồn thu của ngân sách địa phương
Nhóm 1: Thu ngân sách địa phương hưởng 100%
- Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp: Thuế được áp dụng đối với các loại đất có mục đích sử dụng không phải là nông nghiệp.
- Thuế thu nhập doanh nghiệp: Thuế được thu từ thu nhập của các doanh nghiệp hoạt động trên địa bàn huyện.
- Thuế thu nhập cá nhân: Thuế được thu từ thu nhập cá nhân của các cá nhân trên địa bàn huyện.
- Thuế giá trị gia tăng (VAT): Thuế được áp dụng đối với giá trị gia tăng trong quá trình sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ trên địa bàn huyện.
- Lệ phí trước bạ: Lệ phí được thu khi chuyển đổi quyền sử dụng đất, chuyển nhượng quyền sở hữu nhà ở, tài sản trên địa bàn huyện.
Nhóm 2: Thu ngân sách địa phương hưởng theo tỷ lệ phần trăm
- Thuế bảo vệ môi trường: Thuế áp dụng đối với các hoạt động gây ô nhiễm môi trường trên địa bàn huyện.
- Thuế khai thác khoáng sản: Thuế thu được từ việc khai thác, sử dụng các tài nguyên khoáng sản trên địa bàn huyện.
- Thuế xuất khẩu: Thuế áp dụng đối với hàng hóa, dịch vụ xuất khẩu từ địa bàn huyện ra nước ngoài.
- Thuế nhập khẩu: Thuế áp dụng đối với hàng hóa, dịch vụ nhập khẩu vào địa bàn huyện từ nước ngoài.
Nhóm 3: Thu bổ sung cân đối ngân sách, bổ sung có mục tiêu từ ngân sách trung ương
- Hỗ trợ từ ngân sách trung ương: Các khoản tiền hỗ trợ, bổ sung từ ngân sách trung ương để giúp cân đối ngân sách địa phương.
- Vay ngân sách trung ương: Việc vay tiền từ ngân sách trung ương để thực hiện các dự án, chương trình, hoạt động trên địa bàn huyện.
- Thu từ các khoản bồi thường, đền bù: Thu được từ các khoản bồi thường, đền bù do các hoạt động của chính phủ hoặc do các cá nhân, tổ chức gây ra trên địa bàn huyện.
4. Quy định về phân cấp nguồn thu giữa ngân sách trung ương và ngân sách địa phương
- Đảm bảo cân đối giữa thu và chi: Nguyên tắc này đảm bảo rằng việc phân cấp nguồn thu được thực hiện một cách công bằng và hợp lý, không tạo ra sự thiên vị hoặc bất công giữa các địa phương. Điều này đồng nghĩa với việc mỗi cấp ngân sách được phân chia một phần thu phù hợp với nhu cầu chi tiêu và khả năng tài chính của họ.
- Khuyến khích khai thác tiềm năng thu: Phân cấp nguồn thu theo nguyên tắc hiệu quả nhằm khuyến khích địa phương tìm kiếm và khai thác các nguồn thu tiềm năng trong lãnh thổ của họ. Điều này bao gồm việc quản lý thu ngân sách một cách chặt chẽ và hiệu quả để tăng cường nguồn thu và đảm bảo tính bền vững cho ngân sách địa phương.
- Tăng cường quản lý thu ngân sách: Nguyên tắc này khuyến khích các địa phương thực hiện các biện pháp quản lý hiệu quả để tăng cường thu ngân sách, bao gồm việc sử dụng công nghệ thông tin, cải thiện quy trình thu, kiểm soát rủi ro và phòng tránh thất thoát nguồn thu.
- Địa phương có nguồn thu ổn định: Phân cấp nguồn thu theo nguyên tắc này giúp đảm bảo rằng các địa phương có nguồn thu ổn định để thực hiện nhiệm vụ và quyền hạn của mình một cách độc lập và tự chủ. Điều này giúp tăng cường tính tự chủ tài chính và khả năng quản lý của các địa phương.
5. Một số lưu ý về nguồn thu của ngân sách địa phương
Nguồn thu của ngân sách địa phương:
Nguồn thu của ngân sách địa phương bao gồm các khoản thu từ các nguồn sau:
- Thuế và lệ phí: Bao gồm thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế giá trị gia tăng (VAT), thuế đất đai, lệ phí sử dụng đất đai và các khoản phí khác liên quan đến việc sử dụng các dịch vụ công cộng.
- Thu từ các nguồn tài trợ: Bao gồm các nguồn tài trợ từ các tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp và các dự án đầu tư.
- Thu từ tài sản công: Bao gồm thu từ quản lý, sử dụng và cho thuê các tài sản công như đất đai, tài sản hạ tầng, và các nguồn tài sản khác.
Quản lý và sử dụng nguồn thu:
- Quản lý chặt chẽ và sử dụng hiệu quả: Ngân sách địa phương cần phải quản lý chặt chẽ các nguồn thu, đảm bảo việc thu thuế và lệ phí được thực hiện một cách công bằng và hiệu quả.
- Tăng cường khai thác tiềm năng thu và chống thất thu: Cần áp dụng các biện pháp tăng cường khai thác tiềm năng thu, chống thất thu và lách thuế để đảm bảo nguồn thu cho ngân sách địa phương.
- Sử dụng hợp lý, tiết kiệm và hiệu quả: Ngân sách địa phương cần sử dụng nguồn thu một cách hợp lý, tiết kiệm và hiệu quả, đảm bảo rằng các khoản chi tiêu được ưu tiên và phục vụ lợi ích chung của nhân dân và phát triển kinh tế - xã hội địa phương.
- Đảm bảo tính minh bạch và công bằng: Quản lý và sử dụng nguồn thu cần phải đảm bảo tính minh bạch và công bằng, đồng thời tạo điều kiện cho người dân và các tổ chức tham gia vào quản lý ngân sách địa phương và giám sát việc sử dụng nguồn thu.
Quý khách có nhu cầu xem thêm bài viết sau: Thu ngân sách nhà nước là gì? Vai trò thu ngân sách nhà nước
Nếu quý khách hàng đang gặp phải bất kỳ vấn đề pháp lý nào hoặc có câu hỏi cần được giải đáp, xin vui lòng không ngần ngại liên hệ với chúng tôi thông qua Tổng đài tư vấn pháp luật trực tuyến qua số hotline 1900.6162. Đội ngũ chuyên gia của chúng tôi sẵn sàng lắng nghe và cung cấp sự tư vấn chuyên nghiệp để giúp quý khách giải quyết mọi vấn đề một cách hiệu quả và đúng luật. Ngoài ra, quý khách hàng cũng có thể gửi yêu cầu chi tiết qua email: lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ và giải đáp mọi thắc mắc một cách nhanh chóng. Chúng tôi cam kết đáp ứng mọi yêu cầu của quý khách hàng một cách chu đáo và chất lượng.
