Nguyên tắc hỗ trợ ngân sách địa phương về chính sách an sinh xã hội

1. Các nguyên tắc hỗ trợ ngân sách địa phương thực hiện chính sách an sinh xã hội

Nguyên tắc hỗ trợ cho Ngân sách Địa phương (NSĐP) thực hiện các chính sách an sinh xã hội, như được quy định trong Quyết định 127/QĐ-TTg ban hành ngày 24/01/2022, là một bước quan trọng trong việc đảm bảo sự công bằng và bền vững trong việc phân phối nguồn lực tài chính từ ngân sách trung ương đến ngân sách địa phương. Điều này nhấn mạnh một sự cam kết chặt chẽ từ Chính phủ đối với việc cải thiện điều kiện sống và đời sống của người dân, đặc biệt là những nhóm dân cơ bản và khó khăn nhất trong xã hội.

Trong tinh thần của Quyết định 127/QĐ-TTg, nguyên tắc hỗ trợ được xây dựng dựa trên các cơ sở cân đối về tài chính giữa ngân sách trung ương và ngân sách địa phương, nhằm đảm bảo tính công bằng và hiệu quả trong việc phân bổ nguồn lực. Cụ thể, nguyên tắc này quy định rõ việc hỗ trợ tài chính từ ngân sách trung ương đến ngân sách địa phương theo các tỷ lệ cụ thể, phản ánh sự khác biệt về khả năng chi trả và nhu cầu thực tế của từng địa phương.

Trong đó, điểm nổi bật nhất là việc ngân sách trung ương hỗ trợ tối đa lên đến 100% nhu cầu kinh phí tăng thêm cho các địa phương nhận bổ sung cân đối ngân sách từ ngân sách trung ương. Điều này không chỉ là một cam kết mạnh mẽ từ Chính phủ đối với việc hỗ trợ các địa phương có hoàn cảnh khó khăn, mà còn là một biện pháp cụ thể để đảm bảo rằng các chính sách an sinh xã hội được triển khai một cách hiệu quả nhất, từ việc cung cấp các dịch vụ cơ bản đến việc hỗ trợ các chương trình phát triển cộng đồng.

Ngoài ra, việc xác định tỷ lệ hỗ trợ tài chính dựa trên các tiêu chí như tỷ lệ điều tiết các khoản thu phân chia về ngân sách trung ương từ 20% trở xuống hay từ 20% đến 60%, cũng cho thấy sự linh hoạt và phản ánh đúng nhu cầu thực tế của từng địa phương. Điều này giúp đảm bảo rằng các địa phương có nhu cầu và khả năng khác nhau sẽ nhận được sự hỗ trợ phù hợp từ ngân sách trung ương, tạo ra một môi trường phát triển cân đối và bền vững trên toàn quốc.

Cuối cùng, việc ủy quyền cho Thủ tướng Chính phủ trong trường hợp cần thiết để quyết định về việc hỗ trợ tài chính cho các địa phương còn lại, khi ngân sách địa phương không đảm bảo, là một biện pháp linh hoạt và đáp ứng kịp thời đối với những tình huống đặc biệt. Điều này cho thấy sự quan tâm và sẵn lòng của Chính phủ trong việc đảm bảo rằng không có địa phương nào bị bỏ lại phía sau trong quá trình phát triển và xây dựng cộng đồng.

Tổng quan, nguyên tắc hỗ trợ cho NSĐP thực hiện các chính sách an sinh xã hội, như được quy định trong Quyết định 127/QĐ-TTg, không chỉ là một bước quan trọng trong việc tăng cường khả năng tiếp cận và sử dụng các dịch vụ và chính sách an sinh xã hội của người dân mà còn là một biện pháp cụ thể để thúc đẩy phát triển bền vững và công bằng trên toàn quốc. Điều này góp phần vào việc xây dựng một xã hội mạnh mẽ và thịnh vượng, nơi mọi người đều có cơ hội và điều kiện để phát triển và hưởng thụ cuộc sống.

2. Phạm vi hỗ trợ kinh phí thực hiện chính sách an sinh xã hội giai đoạn 2022- 2025

Căn cứ bởi Điều 1 của Quyết định 127/QĐ-TTg năm 2022 có quy định về phạm vi hỗ trợ kinh phí thực hiện các chính sách an sinh xã hội do Trung ương ban hành giai đoạn 2022- 2025. Cụ thể như sau:

Phạm vi hỗ trợ kinh phí để thực hiện các chính sách an sinh xã hội do Trung ương ban hành giai đoạn 2022-2025, như được quy định trong Điều 1 của Quyết định 127/QĐ-TTg năm 2022, là một phần quan trọng của nỗ lực nhằm cải thiện điều kiện sống và đời sống của người dân, đặc biệt là những nhóm dân cơ bản và khó khăn nhất trong xã hội. Việc xác định rõ phạm vi này giúp tạo ra một khung pháp lý và hỗ trợ cụ thể cho các địa phương trong việc triển khai các chính sách an sinh xã hội.

- Kinh phí phát sinh tăng thêm để thực hiện các chính sách an sinh xã hội theo tiêu chí chuẩn nghèo đa chiều giai đoạn 2021 - 2025 và kinh phí thực hiện một số chính sách khuyến khích, hỗ trợ khai thác, nuôi trồng hải sản và dịch vụ khai thác hải sản trên các vùng biển xa: Điều này nhấn mạnh vào việc hỗ trợ cho các địa phương thực hiện các chính sách phục vụ nhóm dân nghèo đa chiều, nhằm giảm bớt bất đồng và chệch lệch trong phát triển xã hội. Ngoài ra, việc hỗ trợ kinh phí cho các hoạt động liên quan đến khai thác, nuôi trồng hải sản cũng như các dịch vụ liên quan là một biện pháp hỗ trợ kinh tế cụ thể, giúp tăng thu nhập và cải thiện đời sống cho cộng đồng dân cư trên các vùng biển xa.

- Kinh phí phát sinh tăng thêm thực hiện các chính sách an sinh xã hội do Trung ương ban hành và có hiệu lực thi hành sau thời điểm Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 01/2021/UBTVQH (sau ngày 01 tháng 9 năm 2021): Điều này đảm bảo rằng các địa phương được hỗ trợ tài chính trong việc thực hiện các chính sách mới nhất, phản ánh cam kết của Chính phủ đối với việc cải thiện điều kiện sống và đời sống của người dân. Việc áp dụng cơ chế hỗ trợ từ ngân sách trung ương cho ngân sách địa phương theo quy định cụ thể của các chính sách này cũng giúp đảm bảo tính minh bạch và công bằng trong việc phân phối nguồn lực tài chính.

Nhìn chung lại thì phạm vi hỗ trợ kinh phí thực hiện các chính sách an sinh xã hội do Trung ương ban hành giai đoạn 2022-2025, như được quy định trong Quyết định 127/QĐ-TTg, không chỉ là một cam kết mạnh mẽ của Chính phủ đối với việc cải thiện điều kiện sống của người dân mà còn là một biện pháp cụ thể để thúc đẩy phát triển bền vững và công bằng trên toàn quốc. Điều này góp phần vào việc xây dựng một xã hội mạnh mẽ và thịnh vượng, nơi mọi người đều có cơ hội và điều kiện để phát triển và hưởng thụ cuộc sống.

3. Trách nhiệm của Bộ Tài chính trong việc hỗ trợ thực hiện chính sách an sinh xã hội 

Căn cứ theo khoản 1 Điều 3 Quyết định 127/QĐ-TTg 2022 quy định về trách nhiệm của Bộ Tài chính trong việc hỗ trợ thực hiện chính sách an sinh xã hội ở địa phương như sau:

Quy định tại khoản 1 Điều 3 của Quyết định 127/QĐ-TTg năm 2022 là một phần không thể thiếu của quy trình quản lý ngân sách và đảm bảo rằng các chính sách này được triển khai một cách hiệu quả và công bằng.

- Tổng hợp và trình cấp bố trí kinh phí từ ngân sách trung ương cho ngân sách địa phương: Bộ Tài chính có trách nhiệm xác định nguồn kinh phí để thực hiện các chính sách an sinh xã hội, dựa trên quy định của Quyết định này. Quá trình này không chỉ đòi hỏi sự tổng hợp kỹ lưỡng và minh bạch về nguồn lực tài chính mà còn cần phải đảm bảo tính khả thi và cân đối giữa các chính sách khác nhau.

- Quyết định bổ sung kinh phí từ ngân sách trung ương cho ngân sách địa phương**: Trong quá trình điều hành ngân sách, Bộ Tài chính phải đánh giá và quyết định việc bổ sung kinh phí từ ngân sách trung ương cho ngân sách địa phương, đặc biệt là trong trường hợp nhu cầu kinh phí của các chính sách an sinh xã hội vượt quá khả năng cân đối của ngân sách địa phương. Việc này đảm bảo rằng các địa phương có thể tiếp tục triển khai các chính sách một cách hiệu quả mà không gặp phải hạn chế về nguồn lực.

- Đánh giá và xác định nguồn kinh phí hỗ trợ từ ngân sách trung ương cho từng địa phương**: Kết thúc năm ngân sách, Bộ Tài chính cần thực hiện việc đánh giá và xác định cụ thể nguồn kinh phí đã hỗ trợ từ ngân sách trung ương cho từng địa phương. Điều này bao gồm việc xác định số kinh phí đã hỗ trợ từ dự toán đầu năm và số bổ sung trong năm (nếu có), cũng như việc bổ sung tiếp cho địa phương (nếu còn thiếu) hoặc yêu cầu địa phương hoàn trả ngân sách trung ương (nếu dư nguồn). Quá trình này đòi hỏi sự minh bạch và chính xác, giúp đảm bảo rằng nguồn lực tài chính được sử dụng một cách hiệu quả và công bằng.

Như vậy thì trách nhiệm của Bộ Tài chính không chỉ là việc quản lý nguồn lực tài chính mà còn là việc đảm bảo rằng các chính sách an sinh xã hội được triển khai một cách minh bạch, công bằng và hiệu quả nhất tại địa phương. Điều này đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy sự phát triển bền vững và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân trên khắp đất nước.

Nếu như các bạn còn có những vướng mắc vui lòng liên hệ 19006162 hoặc lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ. Xin trân trọng cảm ơn!

Tham khảo thêm: An sinh xã hội là gì? Công khai, minh bạch trong lĩnh vực an sinh xã hội