Nhiệm vụ, quyền hạn của Viện kiểm sát khi kiểm sát quản lý, thi hành tạm giữ, tạm giam

1. Chức năng kiểm sát của Viện kiểm sát nhân dân

Kiểm sát hoạt động tư pháp là hoạt động của Viện kiểm sát nhân dân để kiểm sát tính hợp pháp của các hành vi, quyết định của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong hoạt động tư pháp, được thực hiện ngay từ khi tiếp nhận và giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố và trong suốt quá trình giải quyết vụ án hình sự; trong việc giải quyết vụ án hành chính, vụ việc dân sự, hôn nhân và gia đình, kinh doanh, thương mại, lao động; việc thi hành án, việc giải quyết khiếu nại, tố cáo trong hoạt động tư pháp; các hoạt động tư pháp khác theo quy định của pháp luật.

Viện kiểm sát nhân dân kiểm sát hoạt động tư pháp nhằm bảo đảm:

+ Việc tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố; việc giải quyết vụ án hình sự, vụ án hành chính, vụ việc dân sự, hôn nhân và gia đình, kinh doanh, thương mại, lao động; việc thi hành án; việc giải quyết khiếu nại, tố cáo trong hoạt động tư pháp; các hoạt động tư pháp khác được thực hiện đúng quy định của pháp luật;

+ Việc bắt, tạm giữ, tạm giam, thi hành án phạt tù, chế độ tạm giữ, tạm giam, quản lý và giáo dục người chấp hành án phạt tù theo đúng quy định của pháp luật; quyền con người và các quyền, lợi ích hợp pháp khác của người bị bắt, tạm giữ, tạm giam, người chấp hành án phạt tù không bị luật hạn chế phải được tôn trọng và bảo vệ;

+ Bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật phải được thi hành nghiêm chỉnh;

+ Mọi vi phạm pháp luật trong hoạt động tư pháp phải được phát hiện, xử lý kịp thời, nghiêm minh.

2. Nhiệm vụ, quyền hạn của Viện kiểm sát khi kiểm sát quản lý, thi hành tạm giữ, tạm giam

Theo Điều 42 Luật thi hành tạm giữ, tạm giam 2015:

- Viện kiểm sát nhân dân kiểm sát việc tuân theo pháp luật của cơ quan, người có thẩm quyền trong quản lý, thi hành tạm giữ, tạm giam.

- Khi kiểm sát quản lý, thi hành tạm giữ, tạm giam, Viện kiểm sát nhân dân có các nhiệm vụ, quyền hạn sau đây:

+ Kiểm sát tại trại tạm giam, nhà tạm giữ, buồng tạm giữ; hỏi người bị tạm giữ, người bị tạm giam về việc tạm giữ, tạm giam;

+ Kiểm sát hồ sơ tạm giữ, tạm giam;

+ Yêu cầu Trưởng nhà tạm giữ, Giám thị trại tạm giam, Trưởng buồng tạm giữ Bộ đội Biên phòng tự kiểm tra việc tạm giữ, tạm giam và thông báo kết quả cho Viện kiểm sát; cung cấp hồ sơ, tài liệu có liên quan đến việc thi hành tạm giữ, tạm giam; thông báo tình hình thi hành tạm giữ, tạm giam; trả lời về quyết định, biện pháp hoặc việc làm vi phạm pháp luật trong việc tạm giữ, tạm giam;

+ Quyết định trả tự do ngay cho người bị tạm giữ, người bị tạm giam không có căn cứ và trái pháp luật;

+ Kháng nghị, kiến nghị, yêu cầu cơ quan, người có thẩm quyền trong việc tạm giữ, tạm giam; đình chỉ việc thi hành, sửa đổi hoặc bãi bỏ quyết định có vi phạm pháp luật trong quản lý, thi hành tạm giữ, tạm giam, chấm dứt hành vi vi phạm pháp luật và yêu cầu xử lý người vi phạm pháp luật;

+ Khởi tố hoặc yêu cầu Cơ quan điều tra khởi tố vụ án hình sự khi phát hiện vụ việc có dấu hiệu tội phạm trong quản lý, thi hành tạm giữ, tạm giam theo quy định của pháp luật;

+ Giải quyết khiếu nại, tố cáo và thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn khác trong kiểm sát quản lý, thi hành tạm giữ, tạm giam theo quy định của Luật thi hành tạm giữ, tạm giam; Luật tổ chức Viện kiểm sát nhân dân và Bộ luật tố tụng hình sự.

3. Thực hiện yêu cầu, kiến nghị, kháng nghị, quyết định của Viện kiểm sát trong thi hành tạm giữ, tạm giam

Điều 43 Luật thi hành tạm giữ, tạm giam 2015 quy định như sau:

Trưởng nhà tạm giữ, Giám thị trại tạm giam, Trưởng buồng tạm giữ Bộ đội biên phòng có trách nhiệm thực hiện yêu cầu, kiến nghị, kháng nghị, quyết định sau đây của Viện kiểm sát nhân dân trong quản lý, thi hành tạm giữ, tạm giam:

+ Yêu cầu cung cấp hồ sơ, tài liệu có liên quan đến quản lý, thi hành tạm giữ, tạm giam phải được thực hiện ngay; yêu cầu thông báo tình hình tạm giữ, tạm giam, yêu cầu trả lời về quyết định, biện pháp hoặc việc làm vi phạm pháp luật trong việc tạm giữ, tạm giam được thực hiện trong thời hạn 15 ngày; yêu cầu tự kiểm tra việc tạm giữ, tạm giam và thông báo kết quả cho Viện kiểm sát nhân dân được thực hiện trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày nhận được yêu cầu;

+ Quyết định quy định tại điểm d khoản 2 Điều 42 của Luật này phải được thi hành ngay; nếu không nhất trí với quyết định đó thì vẫn phải thi hành, nhưng có quyền khiếu nại lên Viện kiểm sát nhân dân cấp trên có thẩm quyền. Trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày nhận được khiếu nại, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân cấp trên phải giải quyết;

+ Kháng nghị quy định tại điểm đ khoản 2 Điều 42 của Luật này phải được giải quyết trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày nhận được kháng nghị; nếu không nhất trí với kháng nghị thì có quyền khiếu nại lên Viện kiểm sát nhân dân cấp trên có thẩm quyền; Viện kiểm sát nhân dân cấp trên phải giải quyết trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày nhận được khiếu nại; quyết định của Viện kiểm sát nhân dân cấp trên là quyết định có hiệu lực pháp luật;

+ Kiến nghị quy định tại điểm đ khoản 2 Điều 42 của Luật này phải được xem xét, giải quyết, trả lời cho Viện kiểm sát nhân dân trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày nhận được kiến nghị.

4. Nhiệm vụ trọng tâm công tác kiểm sát việc tạm giữ, tạm giam năm 2021

Theo Hướng dẫn 03/HD-VKSTC ban hành ngày 06/01/2021:

- Tiếp tục phương châm đổi mới tư duy công tác, đổi mới cách nghĩ, cách làm để công tác kiểm sát việc tạm giữ, tạm giam và thi hành án hình sự thực chất, hiệu lực, hiệu quả. Toàn Ngành tập trung kiểm sát nhằm quan tâm bảo vệ quyền con người, bảo đảm hoạt động giam, giữ, bắt buộc chữa bệnh và thi hành án hình sự đúng pháp luật; phát hiện đầy đủ, kịp thời và ban hành kháng nghị, kiến nghị để xử lý nghiêm các vi phạm pháp luật của các cơ quan tư pháp trong lĩnh vực này.

Kiểm sát chặt chẽ: Việc Tòa án giao, gửi bản án, ra quyết định hoặc ủy thác ra quyết định thi hành án hình sự; việc gửi quyết định thi hành án hình sự cho Viện kiểm sát, người bị kết án và cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan; công tác quản lý thi hành án hình sự tại cộng đồng.

Tăng cường và phối hợp chặt chẽ với Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Hội đồng nhân dân, cơ quan quản lý tạm giữ, tạm giam cùng cấp trong công tác kiểm tra, giám sát liên ngành, trong định kỳ trực tiếp kiểm sát tại cơ sở giam giữ nhằm bảo đảm điều kiện về giam giữ được thực hiện đúng các quy định của pháp luật.

- Tham mưu Viện trưởng VKSND tối cao ban hành Chỉ thị về tăng cường và nâng cao chất lượng công tác kiểm sát hoạt động tư pháp trong việc áp dụng và thi hành biện pháp tư pháp bắt buộc chữa bệnh.

- Tổ chức Hội nghị tập huấn toàn Ngành quán triệt, triển khai Nghị định, Thông tư và các văn bản hướng dẫn mới liên quan đến Luật Thi hành án hình sự; hướng dẫn nội dung kiểm sát áp dụng, thi hành biện pháp tư pháp bắt buộc chữa bệnh trong giai đoạn thi hành án hình sự; giải đáp khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn áp dụng Luật có liên quan đến kiểm sát việc tạm giữ, tạm giam và thi hành án hình sự.

- Triển khai sửa đổi, bổ sung Quy chế công tác kiểm sát việc tạm giữ, tạm giam, thi hành án hình sự ban hành kèm theo Quyết định số 501/QĐ-VKSTC ngày 12/12/2017 của Viện trưởng VKSND tối cao; sửa đổi, bổ sung hệ thống biểu mẫu nghiệp vụ liên quan đến công tác kiểm sát việc tạm giữ, tạm giam và thi hành án hình sự.

5. Giải pháp, biện pháp thực hiện các nhiệm vụ trọng tâm